Lưu học sinh Việt Nam tại Trung Quốc và vai trò thúc đẩy giao lưu văn hóa

Việt Nam trong mắt bạn bè Trung Quốc

Trịnh Nhã Khâm, học viên cao học tại Đại học Phúc Đán, là một sinh viên Trung Quốc có nhiều cơ hội tiếp xúc với du học sinh Việt Nam.

Chia sẻ về những trải nghiệm của mình, Nhã Khâm cho biết trước khi quen các bạn Việt Nam, hiểu biết của bạn về Việt Nam rất hạn chế. Chủ yếu qua sách giáo khoa lịch sử hay vài thông tin về xuất khẩu gạo, cà phê. Mọi thứ thay đổi khi Nhã Khâm có hai người bạn thân là lưu học sinh Việt Nam. "Hai bạn ấy là người đã cho tôi ăn phở bò đích thực, tặng tôi cà phê làm quà và kể cho tôi nghe về văn hóa xe máy ở Hà Nội. Rất thú vị và khác biệt với Trung Quốc", Nhã Khâm kể.

Trịnh Nhã Khâm (ngoài cùng bên phải) trong bữa ăn giao lưu cùng giáo sư và lưu học sinh Việt Nam. (Ảnh: NVCC)

Nhã Khâm đã hẹn với hai người bạn rằng nhất định một ngày sẽ đến Việt Nam, được tự mình cảm nhận những điều chỉ nghe qua lời kể. Nhã Khâm cho rằng, chính những kết nối nhỏ bé và chân thật ấy mới là thứ khiến một người nước ngoài thực sự muốn hiểu hơn về Việt Nam. Bởi theo bạn, mỗi du học sinh đều giống như một người đại diện cho đất nước của mình, người bản địa nhìn vào cách các bạn cư xử, giao tiếp để hình dung về con người và văn hóa của đất nước đó.

Mỗi du học sinh là một đại diện của đất nước

Không chỉ đến Trung Quốc để học tập và nâng cao chuyên môn, ngày càng nhiều lưu học sinh Việt Nam còn chủ động quảng bá văn hóa, kết nối cộng đồng và góp phần vun đắp tình hữu nghị hai nước. Trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Trung Quốc không ngừng được củng cố, cộng đồng lưu học sinh ngày càng được nhìn nhận như một kênh ngoại giao nhân dân quan trọng, góp phần tăng cường sự hiểu biết và tin cậy lẫn nhau giữa nhân dân hai nước.

Vũ Thị Vân Anh, sinh viên năm hai ngành Giáo dục Hán ngữ quốc tế tại Đại học Sư phạm Thẩm Dương, cho rằng du học sinh có vai trò quan trọng trong việc thay đổi hình ảnh đất nước trong mắt bạn bè quốc tế.

Vũ Thị Vân Anh (thứ hai từ phải sang) cùng các bạn sinh viên quốc tế tại cuộc thi Kỹ năng Tổng hợp Giáo dục Hán ngữ Quốc tế năm 2025 tỉnh Liêu Ninh. (Ảnh: NVCC)

Theo Vân Anh, khi mang quốc tịch Việt Nam sống ở nước ngoài, cách mình giao tiếp và ứng xử đều ảnh hưởng đến cách người khác nhìn nhận về người Việt. Dù chỉ là những hành động rất nhỏ, mỗi du học sinh đều đang đại diện cho hình ảnh của đất nước.

Chia sẻ về cách truyền tải văn hóa, Vân Anh cho biết: Bạn thường tham gia các buổi giao lưu do trường tổ chức. Trong những dịp đó, Vân Anh và các bạn Việt Nam giới thiệu áo dài, ẩm thực và những nét đẹp truyền thống. Bạn cũng lồng ghép yếu tố văn hóa vào các bài thuyết trình trên lớp. Vân Anh tin rằng cách hiệu quả nhất chính là sự tự nhiên, thông qua trải nghiệm thực tế và giao tiếp hàng ngày.

Lan tỏa tự nhiên, không áp lực

Mỗi lưu học sinh lại có một cách riêng để lan tỏa văn hóa Việt. Nguyễn Thanh Thanh Hà, học viên thạc sĩ tại Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh, lại có góc nhìn khác về vai trò này.

Thanh Hà cho rằng không nên gọi du học sinh là đại sứ văn hóa bởi cách gọi đó đặt lên mỗi người một kỳ vọng khá lớn. Thực tế, không phải ai đi du học cũng sẵn sàng đảm nhận vai trò đó. Với Hà, việc lan tỏa hình ảnh đất nước là điều hầu hết du học sinh đều có thể làm theo cách tự nhiên và thoải mái.

”Mình thấy vui khi bạn bè quốc tế hỏi thêm về Việt Nam sau một câu chuyện nhỏ, đó là cách mình lan tỏa văn hóa” - Thanh Hà, học viên thạc sĩ tại Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh. (Ảnh: NVCC)

Thanh Hà chọn lan tỏa văn hóa Việt theo cách giản dị hơn: qua những câu chuyện bên lề giờ học, khi kể cho bạn cùng lớp nghe về văn hóa xe máy hay giải thích về những thói quen trong bữa ăn của người Việt. Những chi tiết tưởng nhỏ ấy lại khiến bạn bè quốc tế bất ngờ và dần tò mò hơn về Việt Nam. Dù lịch học thạc sĩ khá bận rộn, hễ có ngày hội văn hóa hay sự kiện của cộng đồng du học sinh cần hỗ trợ, Hà đều thu xếp tham gia. "Mình thấy vui vì góp được một phần nhỏ giúp mọi người hiểu hơn về Việt Nam, nhưng không bị áp lực phải đại diện cho điều gì quá lớn lao", Hà chia sẻ.

Hòa nhập nhưng không hòa tan

Trịnh Nguyễn Thảo Linh, học viên thạc sĩ tại Đại học Phúc Đán, lại đồng tình với quan điểm coi du học sinh là những đại sứ văn hóa. Theo Thảo Linh, truyền bá văn hóa không nhất thiết phải là những hoạt động lớn. Đôi khi chỉ đơn giản là cách cư xử lịch sự, thân thiện trong cuộc sống hàng ngày cũng đủ để người khác có thiện cảm hơn với người Việt Nam.

Sống và học tập tại Thượng Hải, Thảo Linh thích thú trước nhịp sống năng động, cách người Trung Quốc giữ gìn di sản và ứng dụng công nghệ. Linh học hỏi, quan sát, tiếp thu nhưng chưa bao giờ quên mình là người Việt.

Trịnh Nguyễn Thảo Linh (ở giữa hàng hai) chụp cùng hội lưu học sinh Việt Nam tại Đại học Phúc Đán. (Ảnh: NVCC)

Tại những ngày hội giao lưu văn hóa do trường tổ chức, nhóm của Thảo Linh mang đến bánh mì, cà phê Việt Nam, mặc áo dài, đội nón lá - những hình ảnh giản dị nhưng tạo sự kết nối mạnh mẽ với bạn bè quốc tế. Theo Linh, học hỏi từ văn hóa nước bạn là điều cần thiết, nhưng giữ gìn và chủ động giới thiệu bản sắc Việt Nam mới là điều không thể đánh mất.

Những chia sẻ của các lưu học sinh Việt Nam tại Trung Quốc cho thấy một thế hệ trẻ có bản lĩnh, giàu ý thức về bản sắc dân tộc và khát vọng kết nối với thế giới. Dù mỗi người có cách riêng, tất cả đều đang làm một việc chung: kể câu chuyện về Việt Nam bằng chính cuộc sống của mình. Họ chính là những cầu nối thầm lặng nhưng bền bỉ, góp phần vun đắp tình hữu nghị Việt - Trung và đưa hình ảnh đất nước đến gần hơn với bạn bè quốc tế.