Miền Nam trong trái tim Người

Bác từng mong ước: “Bao giờ Nam - Bắc một nhà/Dân giàu nước mạnh thì ta vui lòng”. Ngày 30-4-1975 cả dân tộc cùng hát “Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng” và mỗi dịp tháng Năm kỷ niệm ngày sinh của Bác, cả đất nước lại trào dâng lòng thành kính nhớ Bác khôn nguôi.

“HÌNH ẢNH MIỀN NAM YÊU QUÝ LUÔN LUÔN TRONG TRÁI TIM TÔI”

Tình thương yêu Bác dành cho tất cả mọi người, nhưng đối với miền Nam đó là tình cảm đặc biệt. Bởi vì Bác thương: “Miền Nam đi trước về sau”, “Miền Nam Thành đồng Tổ quốc”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đang xem bức tranh vẽ bằng máu của Họa sĩ Diệp Minh Châu do đồng chí Trần Văn Trà mang từ Nam bộ ra Việt Bắc năm 1949.

Năm 1962, Đoàn đại biểu Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam do Giáo sư Nguyễn Văn Hiếu dẫn đầu đến thăm Bác. Hôm đó, Đoàn tặng Bác rất nhiều “quà quý” như: Lọ hoa làm bằng vỏ đạn, đặc biệt là tập thơ của nhà thơ Trọng Tuyển, một liệt sĩ đã hy sinh trong chiến trường. Khi nhận quà, Bác rất xúc động, một đồng chí trong Ban bí thư Trung ương thưa với Bác:

Thưa Bác, Bác có quà gì tặng miền Nam không ạ?

Tất cả mọi người hồi hộp chờ đợi xem Bác tặng quà gì cho miền Nam. Bác vẫn đứng im nhìn mọi người âu yếm, rồi Bác nói:

- Bác chẳng có cái gì để tặng cho đồng bào miền Nam cả. Bác chỉ có cái này. Bác đặt tay lên ngực của mình, nơi con tim đang đập và nói: Quà Bác tặng cho đồng bào và chiến sĩ miền Nam đây! Hình ảnh miền Nam yêu quý luôn luôn trong trái tim tôi.

Khi nói về tình cảm của Bác với miền Nam, Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã từng nói: “Tình cảm của Bác với miền Nam, cũng như tình cảm của miền Nam đối với Bác Hồ - đó là một đề tài cực kỳ to lớn, quan trọng và có ý nghĩa trước mắt và lâu dài.

Ở đây, tôi chỉ nói vắn tắt một điều: Tình cảm này, tình cảm hai phía này, là một khúc ca, vừa hùng tráng, vừa trữ tình, đẹp như non sông gấm vóc của miền Nam nước ta, đẹp như lòng yêu nước của đồng bào miền Nam và đồng bào cả nước đối với sự nghiệp cách mạng vĩ đại của nhân dân Việt Nam”.

BÁC HỒ TRONG TRÁI TIM MIỀN NAM

Bác Hồ là hiện thân của niềm tin và chiến thắng của Tổ quốc, của Nhân dân ta. Những người con của Nam bộ thành đồng luôn hướng về Bác với tình cảm thiêng liêng.

Ngay từ những ngày đầu cách mạng, hình ảnh Bác Hồ đã tạo nên nguồn cảm xúc bất tận cho bất cứ họa sĩ nào. Những họa sĩ đã từng lấy máu của mình để vẽ chân dung Bác Hồ để tỏ lòng kính yêu Người và thể hiện tình yêu thiêng liêng với Tổ quốc, với cách mạng.

Kính gửi Cha già: Hồ Chí Minh

Kính Cha!

Từ hai năm nay, tin Cha, vâng theo tiếng gọi của Cha, con đã đưa nghệ thuật của con nhảy vào hàng ngũ Vệ quốc đoàn khu Tám, Cách mạng Tháng Tám mà Cha già lãnh đạo đã giải phóng cho nghệ thuật của con.

Hôm nay, trong cảnh vĩ đại của ngày Lễ Độc lập chưa từng có ở Nam bộ, sau khi nghe lời “Tuyên ngôn độc lập” của Cha, lời kêu gọi thống thiết hùng mạnh của Cha là lời ca Hồ Chí Minh muôn năm của đoàn Thiếu sinh Nam bộ, con đã cảm xúc vô cùng và vừa khóc, con vừa cắt lấy dòng máu trong cánh tay niên thiếu của con để vẽ hình Cha và ba em nhỏ Trung Nam Bắc đương xúm đầu lại dưới chòm râu của Cha, trên nền lụa mà quân dân đã đánh tan quân địch đã chiếm được ở trận Giồng Dứa hồi tháng 4 năm 1947.

Thấy máu con chảy mọi người hoảng hốt băng bó, lo ngại. Con trả lời: Máu con là máu của Cha truyền cho, máu của con là máu của dân tộc, con có dám làm gì hao phí máu con đâu! Tất cả thân con, đời con là của Cha rồi.

Con trân trọng gửi bức họa bằng máu của con đây lên Cha già để tỏ lòng biết ơn Cha già đã giải phóng cho nghệ thuật của con, để tạo thể xác và linh hồn con thành lợi khí đấu tranh cho cuộc cách mạng giải phóng dân tộc.

Kính chào Cha!
Khu 8, 2-9-1947
Con

Diệp Minh Châu

Người đầu tiên vẽ chân dung Bác Hồ bằng máu của chính mình là Họa sĩ Hoàng Tuyển. Ông sinh năm 1912 tại xã Tân Trung, huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang (nay là tỉnh Đồng Tháp). Tháng 8-1945, ông tham gia cách mạng ở quê nhà.

Tháng 10-1945, trong một lần từ Mỹ Tho đi Sài Gòn, ông tình cờ phát hiện ảnh Bác Hồ được in trên một tờ báo. Hết sức vui mừng và cảm động, ông cất kỹ tờ báo đó.

Sau khi từ Sài Gòn trở về Giồng Nâu (Gò Công), với lòng kính yêu vô vàn vị Cha già của dân tộc đã cống hiến trọn cuộc đời mình vì sự nghiệp giải phóng đất nước, ông đã trích máu ở cánh tay của mình vẽ chân dung Hồ Chủ tịch.

Bằng tác phẩm nghệ thuật độc đáo đó, ông là họa sĩ đầu tiên ở nước ta vẽ chân dung Bác Hồ bằng máu của chính mình; thể hiện lòng tôn kính của người nghệ sĩ và Nhân dân Nam bộ đối với vị lãnh tụ của dân tộc.

Bức tranh vẽ chân dung Bác Hồ bằng máu được trưng bày tại cuộc triển lãm cứu quốc ở thị xã Gò Công. Sau đó, để hưởng ứng chủ trương xây dựng nền tài chính độc lập cho đất nước của Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, bức tranh đó được mang ra bán đấu giá.

Trước sự chứng kiến của hàng ngàn người dân, ông Trương Văn Huyên, một nhân sĩ ở làng Tân Duân Đông (Gò Công) đã vinh dự mua được bức tranh đó với một số tiền rất lớn, tương đương mấy ngàn giạ lúa.

Nhưng tiếc thay, do hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt, bức tranh vô giá đó đã không lưu giữ được. Đó là một mất mát lớn không chỉ của cá nhân Họa sĩ Hoàng Tuyển, mà còn của nền hội họa nước ta.

Người thứ hai vẽ chân dung Bác Hồ bằng máu của chính mình là Họa sĩ - Nhà điêu khắc Diệp Minh Châu. Ông sinh năm 1919 tại làng Nhơn Thạnh, huyện Châu Thành, nay thuộc TP. Bến Tre (nay là tỉnh Vĩnh Long).

Năm 15 tuổi, ông học vẽ từ Họa sĩ Hoàng Tuyển và chính Họa sĩ Hoàng Tuyển sau đó trở thành người anh, người thầy truyền cho ông lòng say mê nghệ thuật.

Năm 1940, ông đỗ đầu kỳ thi vào Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương và học tại Hà Nội. Năm 1945, ông trở về quê nhà, tham gia cách mạng tại thị xã Bến Tre.

Cuối năm 1946, ông về công tác ở Khu 8. Là phóng viên mặt trận, Họa sĩ Diệp Minh Châu có dịp đi theo những đơn vị Vệ quốc đoàn đến nhiều nơi như: Gò Công, Mỹ Tho, Bến Tre, Sa Đéc...

Cây cọ vẽ của ông lại có dịp ghi lại những cảnh chiến đấu, lao động sản xuất của quân và dân ta ở chiến trường Khu 8.

Năm 1947, ông vẽ bức huyết tranh “Bác Hồ và ba em nhi đồng Bắc - Trung - Nam” với lời ghi chú “Kính gửi cha già Hồ Chí Minh”.

Bức huyết tranh này được Họa sĩ Diệp Minh Châu vẽ trên nền lụa chiến lợi phẩm mà bộ đội ta đã tịch thu được của quân Pháp trong Chiến thắng Giồng Dứa ở huyện Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho vào ngày 25-4-1947.

Sau đó mấy tháng, bức huyết tranh này được triển lãm tại Thiên Hộ nhân ngày Tết Độc lập 2-9-1947.

Đến năm 1950, bức huyết tranh “Bác Hồ và ba em nhi đồng Bắc - Trung - Nam” được Đoàn đại biểu Nam bộ mang ra chiến khu Việt Bắc kính dâng lên Chủ tịch Hồ Chí Minh với lá thư tràn đầy niềm cảm xúc của Họa sĩ Diệp Minh Châu.

HỒNG LÊ

(tổng hợp)