Mở 'cánh cửa' quá khứ, khai quật mộ gạch cổ phát lộ nhiều hiện vật

Sáng 12.8, Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh cho biết đã phối hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) tổ chức động thổ, triển khai khai quật khẩn cấp một địa điểm mộ gạch cổ tại khu vực Rú Bụt, xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An.

Đây là địa điểm được phát hiện sau khi người dân đào đất làm hàng rào tại khu vực vườn cây ăn quả. Khoảng hơn 2 tháng trước, trong lúc thi công, người dân phát hiện những hàng gạch nằm ở độ sâu khoảng 50-70cm so với mặt đất. Nhận thấy dấu tích có khả năng liên quan đến một công trình khảo cổ, người dân đã trình báo chính quyền địa phương.

Các chuyên gia, nhà khảo cổ tổ chức lễ động thổ, khai quật khẩn cấp mộ gạch cổ tại khu vực Rú Bụt, xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An. Ảnh: Bảo tàng Nghệ An – Xô viết Nghệ Tĩnh

Sau khi tiếp nhận thông tin, cơ quan chuyên môn thuộc Sở VHTTDL Nghệ An tiến hành kiểm tra thực địa, đánh giá sơ bộ và đề xuất UBND tỉnh cho phép khai quật khảo cổ học khẩn cấp.

Theo ông Hồ Mạnh Hà, Phó Trưởng phòng Quản lý Di sản văn hóa, Sở VHTTDL Nghệ An, khu vực khai quật nằm trong vườn cây ăn quả của người dân, giáp tuyến đường dân sinh.

Qua khảo sát, phần cửa mộ đã xuất lộ, bước đầu xác định chiều rộng dấu tích mộ gạch khoảng 1,5m. Cấu trúc mộ có sự hiện diện của nhiều loại gạch, trong đó có gạch hình chữ nhật và gạch múi bưởi với mặt cắt hình thang.

Các chuyên gia, nhà khảo cổ tổ chức lễ động thổ, khai quật khẩn cấp mộ gạch cổ tại khu vực Rú Bụt, xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An. Ảnh: Bảo tàng Nghệ An – Xô viết Nghệ Tĩnh

Đáng chú ý, trong lòng mộ, các chuyên gia đã phát hiện nhiều hiện vật bằng gốm và kim loại. Trong đó, hai kiếm sắt được đánh giá là những hiện vật đáng chú ý, bởi theo hiểu biết khảo cổ hiện nay, loại kiếm tương tự chưa được ghi nhận trong các mộ gạch có niên đại tương ứng tại Nghệ An.

Ngoài kiếm sắt, đoàn khai quật còn tìm thấy một chiếc âu, một số chân đèn bằng đất nung cùng tiền cổ và các hiện vật gốm men.

Dấu tích mộ gạch cổ xuất lộ dưới lớp đất

Những phát hiện bước đầu được kỳ vọng sẽ cung cấp thêm tư liệu để nghiên cứu về chủ nhân ngôi mộ, đời sống vật chất, phong tục mai táng cũng như những đặc điểm văn hóa - xã hội của cư dân từng sinh sống trên vùng đất Nghệ An trong lịch sử.

Cận cảnh gạch xây mộ

Căn cứ vào hiện trạng di tích và hệ thống hiện vật bước đầu được phát hiện, các nhà chuyên môn nhận định ngôi mộ có khả năng có niên đại từ khoảng thế kỷ III đến thế kỷ VII. Tuy nhiên, niên đại chính xác và những giá trị lịch sử, văn hóa của di tích vẫn cần được tiếp tục nghiên cứu, đối chiếu trong quá trình khai quật.

Cán bộ khai quật tìm thấy một số hiện vật bên trong mộ gạch cổ. Ảnh: Tâm Phạm

Theo các chuyên gia, việc khai quật khẩn cấp nhằm làm rõ cấu trúc, quy mô, niên đại, hình thức mai táng và hệ thống di vật còn lại trong ngôi mộ. Đây cũng là cơ sở để đánh giá đầy đủ hơn giá trị của địa điểm khảo cổ, từ đó có phương án bảo vệ phù hợp.

Chân đèn bằng đất nung

Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh cho biết, việc khai quật không chỉ nhằm thu thập hiện vật mà còn hướng tới đánh giá tiềm năng của di tích để xây dựng phương án bảo tồn và phát huy giá trị trong thời gian tới.

Nếu kết quả cho thấy di tích có giá trị và khả năng bảo tồn cao, cơ quan chuyên môn sẽ xem xét đề xuất khai quật mở rộng, bảo tồn, nghiên cứu và trưng bày hiện vật. Về lâu dài, địa điểm này có thể được kết nối với các di tích lịch sử, văn hóa, khảo cổ khác trên địa bàn, góp phần hình thành thêm sản phẩm du lịch gắn với lịch sử - văn hóa của Nghệ An.

Hiện vật được tìm thấy trong mộ gạch cổ. Ảnh: Tâm Phạm

Các kết quả nghiên cứu cũng có ý nghĩa trong việc bổ sung tư liệu cho hệ thống di sản khảo cổ của tỉnh, phục vụ công tác nghiên cứu lịch sử, giáo dục truyền thống và nâng cao nhận thức cộng đồng về việc bảo vệ các dấu tích vật chất của quá khứ.

Công tác khai quật khẩn cấp hiện đang được triển khai, dự kiến kéo dài khoảng 40 ngày. Trong thời gian này, các chuyên gia sẽ tiếp tục làm rõ phạm vi, cấu trúc ngôi mộ và hệ thống di vật, qua đó có thêm căn cứ khoa học để xác định giá trị và hướng bảo tồn di tích.