Môi trường đầu tư đang tiếp tục được cải thiện

Ngành dệt may “tác động kép” khi sức mua tại các thị trường lớn suy giảm

Theo báo cáo của Hiệp hội Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh (HUBA), có tới 91% doanh nghiệp đánh giá môi trường đầu tư, kinh doanh của thành phố đang tiếp tục cải thiện. Dù chịu tác động từ biến động quốc tế khiến giá nhiên liệu và chi phí logistics tăng cao, phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn duy trì được hoạt động ổn định. Đáng chú ý, 79,5% doanh nghiệp dự báo tình hình quý II/2026 sẽ khả quan hơn, trong khi 86% có kế hoạch tuyển dụng thêm lao động, cho thấy kỳ vọng mở rộng sản xuất và thị trường.

Thực tế cũng cho thấy, một số ngành sản xuất chủ lực vẫn duy trì đà tăng trưởng. Ngành chế biến thực phẩm ghi nhận chỉ số sản xuất tăng hơn 13% trong những tháng đầu năm, bất chấp áp lực chi phí nguyên liệu, năng lượng và vận chuyển.

Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực - Thực phẩm TP. Hồ Chí Minh cho biết, nhiều doanh nghiệp đã chủ động dự trữ nguyên liệu từ sớm để ổn định giá bán, thậm chí chấp nhận giảm biên lợi nhuận nhằm giữ thị phần và hỗ trợ người tiêu dùng.

Ở góc độ xuất khẩu, quý I/2026, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt khoảng 16,69 tỷ USD, tăng 5,9%, với giá trị xuất siêu gần 5 tỷ USD - mức cao nhất trong vòng 6 năm qua. Điều này cho thấy ngành chế biến thực phẩm đang phục hồi tích cực và hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Bên cạnh đó, nhu cầu tiêu dùng nội địa cũng có dấu hiệu cải thiện, với tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tăng gần 7,9% trong 2 tháng đầu năm, trong đó nhóm lương thực, thực phẩm tiếp tục đóng vai trò trụ đỡ của thị trường. Tuy nhiên, áp lực chi phí vẫn là thách thức lớn.

Theo khảo sát của HUBA, 54,5% doanh nghiệp gặp khó khăn do giá nguyên liệu tăng mạnh, trong khi 41% chịu ảnh hưởng từ chi phí vận chuyển tăng đột biến. Sự gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu khiến thời gian giao hàng kéo dài, làm chậm vòng quay vốn và gia tăng rủi ro tài chính.

Ông Phạm Văn Việt, Phó Chủ tịch Hội Dệt may Thêu đan TP. Hồ Chí Minh, Tổng giám đốc Công ty Việt Thắng Jean cho biết, ngành dệt may đang chịu “tác động kép” khi sức mua tại các thị trường lớn suy giảm, trong khi chi phí đầu vào tăng từ 8-18% và cước vận tải tăng gấp 2-3 lần, lên tới 4.500 - 5.500 USD/container. Để ứng phó, doanh nghiệp đã đẩy mạnh khai thác thị trường ASEAN nhằm giảm phụ thuộc vào Mỹ và EU - vốn vẫn chiếm 55 - 60% kim ngạch xuất khẩu của ngành. Đồng thời, chủ động chia nhỏ đơn hàng để hạn chế tồn kho và duy trì dòng tiền.

Trước những khó khăn này, HUBA kiến nghị thành phố nghiên cứu các công cụ hỗ trợ như cơ chế bình ổn chi phí logistics hoặc thành lập quỹ hỗ trợ vận chuyển trong giai đoạn biến động. Bên cạnh đó, có thể xem xét chính sách “thưởng xuất khẩu” có chọn lọc đối với một số ngành hàng chủ lực. Về dài hạn, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng được hỗ trợ mạnh mẽ hơn trong quá trình chuyển đổi xanh, bao gồm tiếp cận tín dụng ưu đãi, đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng và phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn, logistics xanh.

Đây được xem là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. HUBA cũng đề xuất thành phố sớm xác định rõ các ngành ưu tiên để tập trung hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân, đồng thời thí điểm các cơ chế “sandbox” nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Ở góc độ chuyên gia, ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP. Hồ Chí Minh cho rằng, doanh nghiệp cần chuyển từ trạng thái “ứng phó” sang “chủ động thích ứng”. Trọng tâm là rà soát lại chuỗi cung ứng, đa dạng hóa nguồn cung và thị trường để giảm phụ thuộc vào một khu vực hoặc tuyến vận tải. Đồng thời, cần xây dựng kịch bản vận hành linh hoạt, tăng cường quản trị rủi ro hợp đồng và chủ động làm việc sớm với đối tác logistics, bảo hiểm để kiểm soát chi phí phát sinh.

Theo ông Nguyễn Công Vinh, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, trong thời gian tới, thành phố sẽ tiếp tục rà soát và phân loại các kiến nghị của doanh nghiệp để xử lý kịp thời. Những vướng mắc thuộc thẩm quyền sẽ được giải quyết ngay, còn các vấn đề về cơ chế sẽ được tổng hợp báo cáo cấp có thẩm quyền. Đồng thời, sẽ đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tăng cường phối hợp liên thông nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp triển khai dự án.

Trong bối cảnh còn nhiều biến động, việc duy trì niềm tin thị trường song song với nâng cao năng lực thích ứng sẽ là chìa khóa để cộng đồng doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh vượt qua áp lực chi phí, tiếp tục phục hồi và phát triển bền vững.