Mức hơi nước trong khí quyển Trái Đất tăng kỷ lục

Tia sét trên bầu trời gần đảo Lido, Venice, Italy, trước khi bão đổ bộ. Chuyên gia cho biết nồng độ hơi nước tăng cao có thể làm tăng nguy cơ mưa lớn, bao gồm cả mưa do lốc xoáy và cung cấp thêm năng lượng cho các cơn bão. Ảnh: THX/TTXVN

Lượng hơi nước cao kỷ lục

Theo The Guardian, cơ quan Biến đổi Khí hậu Copernicus (C3S) cho biết lượng hơi nước trung bình trong khí quyển tháng 8 đạt 27,35 kg/m², vượt kỷ lục trước đó được thiết lập vào tháng 7/2024 khoảng 0,04 kg/m².

Chỉ số này thể hiện lượng hơi nước chứa trong một cột không khí phía trên mỗi mét vuông bề mặt Trái Đất, kéo dài qua toàn bộ khí quyển. Dù mức tăng so với kỷ lục cũ khá nhỏ, một nhà khoa học khí hậu tính toán con số này tương đương khoảng 20.000 tỷ lít nước, tức khoảng 20 khối nước có chiều dài, rộng và cao mỗi chiều một km.

Tiến sĩ Julien Nicolas, nhà khoa học cấp cao tại C3S, cho biết số liệu được xây dựng từ bộ dữ liệu ERA5, kết hợp các phép đo độ ẩm từ vệ tinh, bóng thám không và nhiều nguồn khác với mô hình thời tiết. Chuỗi dữ liệu này bắt đầu từ năm 1979.

Kỷ lục về hơi nước xuất hiện cùng thời điểm tháng 8 đạt mức nhiệt đặc biệt cao. Theo ERA5, đây là tháng nóng nhất hoặc đồng hạng nóng nhất kể từ năm 1940. Dữ liệu của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Mỹ (NOAA), bắt đầu từ năm 1850, cũng ghi nhận tháng 8 nóng nhất trong lịch sử.

Tiến sĩ Nicolas cho biết kỷ lục về hơi nước phù hợp với nhiệt độ toàn cầu cao kỷ lục trong tháng 8. Không khí ấm hơn có thể giữ thêm khoảng 7% hơi nước cho mỗi độ C nhiệt độ toàn cầu tăng.

El Nino thúc đẩy quá trình bốc hơi

Các đại dương nhiệt đới là nguồn cung cấp hơi nước chủ yếu cho khí quyển. Trong tháng 8, nhiệt độ mặt biển tại nhiều khu vực đạt mức đặc biệt cao, một phần do sự xuất hiện và gia tăng cường độ của El Nino.

Nhiệt độ mặt biển cao thúc đẩy quá trình bốc hơi, đưa thêm hơi nước vào khí quyển. Nicolas nhận định đây có thể là một yếu tố quan trọng khiến lượng hơi nước toàn cầu đạt kỷ lục.

Hơi nước gia tăng cũng có thể làm các hiện tượng thời tiết cực đoan trở nên dữ dội hơn. Khi hơi nước ngưng tụ thành các giọt nước trong mây, nhiệt được giải phóng, cung cấp thêm năng lượng cho các hệ thống bão và có thể khiến chúng mạnh lên. Lượng hơi nước cao cũng làm tăng nguy cơ mưa lớn, bao gồm mưa do xoáy thuận nhiệt đới.

Các nhà khoa học cho rằng El Nino hiện nay tại vùng nhiệt đới Thái Bình Dương được dự báo có thể đạt cường độ mạnh nhất từng được ghi nhận, qua đó làm tăng khả năng nhiệt độ toàn cầu lập kỷ lục mới trong năm tới.

Phân tích sơ bộ của các nhà khoa học Australia cho thấy nhiệt độ đại dương dự kiến đạt đỉnh tại Thái Bình Dương, dấu hiệu đặc trưng của El Nino, có khả năng xảy ra cao gấp sáu lần do tác động của tình trạng nóng lên toàn cầu.

Độ ẩm cao làm nắng nóng nguy hiểm hơn

Giáo sư Steven Sherwood thuộc Trung tâm Nghiên cứu Biến đổi Khí hậu của Đại học New South Wales cho rằng mức tăng 0,04 kg/m² trên toàn cầu có thể không lớn, nhưng nếu xu hướng này tiếp diễn, tác động sẽ ngày càng rõ rệt.

Theo ông, nhiều tác động của biến đổi khí hậu có liên quan đến hơi nước. Khi hơi nước được vận chuyển tới các khu vực vĩ độ cao hơn, nó có thể truyền thêm nhiệt vào không khí, góp phần làm gia tăng các đợt nắng nóng.

Độ ẩm cao cũng khiến cơ thể khó hạ nhiệt trong thời tiết nóng. Đặc biệt, khi độ ẩm lớn cản trở quá trình làm mát vào ban đêm, con người khó phục hồi sau những ngày nhiệt độ cao kéo dài.

Giáo sư Jason Evans, cũng thuộc Đại học New South Wales, ước tính lượng hơi nước vượt kỷ lục cũ tương đương khoảng 20.000 tỷ lít nước, tức khoảng 41 lần dung tích cảng Sydney.

Tiến sĩ Kimberley Reid, nhà khoa học khí hậu tại Đại học Melbourne, cho rằng kỷ lục mới không quá bất ngờ khi tháng 8 vừa qua là tháng nóng nhất trong ít nhất 170 năm. Theo bà, nhiệt độ và hơi nước có mối liên hệ chặt chẽ, trong đó lượng phát thải từ nhiên liệu hóa thạch cùng El Nino đang góp phần đẩy cả hai lên những mức cao chưa từng thấy.

Hơi nước đồng thời là một loại khí nhà kính, tạo thành vòng phản hồi khiến khí quyển tiếp tục ấm lên và có khả năng giữ thêm hơi nước. Chuyên gia nhấn mạnh nguyên nhân gốc rễ của quá trình này vẫn là sự gia tăng CO₂ và methane trong khí quyển do hoạt động của con người.