Nam Phi cảnh báo dấu hiệu gian lận tại Bộ Thể thao

DSAC và các đơn vị trực thuộc hội thảo trước một sự kiện lớn. Ảnh: Encrypted-tbn0.gstatic.com

Những lỗ hổng quản trị kéo dài qua nhiều năm

Trong báo cáo kiểm toán mới đây, AGSA chỉ ra nhiều hạn chế trong hoạt động của DSAC và các đơn vị trực thuộc, từ quản lý hành chính, giám sát tài chính đến kiểm soát hiệu quả hoạt động. Dù thường xuyên tổ chức các sự kiện thể thao, văn hóa quy mô lớn, Bộ vẫn chưa xử lý dứt điểm những tồn tại kéo dài nhiều năm trong công tác quản trị và hành chính.

Các vấn đề nổi bật được cơ quan kiểm toán chỉ ra gồm thiếu sót nghiêm trọng trong báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ; vi phạm quy trình mua sắm và quản lý hợp đồng; cơ chế xử lý trách nhiệm đối với những sai sót nội bộ chưa chặt chẽ. Đáng chú ý, nhiều vị trí lãnh đạo cấp cao bị bỏ trống trong thời gian dài mà chưa có nhân sự chính thức thay thế, làm gia tăng rủi ro trong điều hành và quản trị.

Trong năm tài chính 2025-2026, DSAC đã sử dụng 99,6% trong tổng số 6,3 tỷ rand Nam Phi (tương đương 385 triệu USD) ngân sách được phân bổ. Tuy nhiên, tỷ lệ giải ngân cao không đồng nghĩa với hiệu quả quản lý được cải thiện tương xứng. Bộ và các đơn vị trực thuộc vẫn chưa xử lý được nhiều vấn đề tồn đọng từ các năm trước; những sai sót trong quản lý tài chính tiếp tục tái diễn, trong khi nhiều mục tiêu quan trọng không đạt yêu cầu. Hiện DSAC vẫn chịu sự giám sát chặt chẽ của Quốc hội.

Theo AGSA, những nguyên nhân chủ yếu khiến DSAC không hoàn thành nhiều mục tiêu đề ra là năng lực quản lý còn yếu, công tác lập kế hoạch và lưu trữ hồ sơ chưa được chú trọng, quy trình phê duyệt chậm trễ. Những hạn chế này còn bộc lộ trong hoạt động kiểm toán nội bộ, hiệu quả làm việc của ủy ban kiểm toán và ban quản trị tại một số đơn vị trực thuộc.

Cụ thể, việc giám sát thực hiện các kế hoạch khắc phục sai sót chưa đầy đủ; kiểm soát nội bộ chưa được quan tâm đúng mức. Các hợp đồng thuê dịch vụ kiểm toán nội bộ từ bên ngoài liên tục được gia hạn trong thời gian ngắn, trong khi nhiều vị trí nhân sự quan trọng vẫn chưa được bổ sung. Theo AGSA, những bất cập này làm suy yếu cơ chế giám sát, giảm khả năng phát hiện và xử lý sai sót, đồng thời ảnh hưởng đến trách nhiệm giải trình của các đơn vị.

Cơ quan kiểm toán cũng phát hiện những điểm yếu trong kế hoạch phục hồi sau thảm họa và các biện pháp kiểm soát dự phòng đối với hệ thống quản lý tài sản. Tình trạng chậm giải ngân, chậm bảo đảm quyền lợi cho người thụ hưởng và sử dụng kinh phí chưa đúng mục đích vẫn tiếp diễn. Một số dự án xây dựng cơ sở hạ tầng chậm tiến độ, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh chi phí, ảnh hưởng đến việc cung cấp dịch vụ công và gia tăng áp lực tài chính.

Tăng cường kiểm soát, xử lý nghiêm hành vi gian lận

Đáng chú ý, AGSA phát hiện nhiều dấu hiệu bất thường trong hoạt động thanh toán, bao gồm thông tin tài khoản ngân hàng không hợp lệ, thông tin thanh toán bị sai lệch và sự không nhất quán giữa chứng từ thanh toán với sao kê ngân hàng. Những dấu hiệu này cho thấy quy trình xác minh thông tin người thụ hưởng và kiểm soát thanh toán còn nhiều lỗ hổng, tiềm ẩn nguy cơ gian lận và thất thoát ngân sách.

Một trong những nguyên nhân được xác định là DSAC quá phụ thuộc vào tài liệu do người thụ hưởng cung cấp, trong khi một số bằng chứng thanh toán không chính xác. Để khắc phục, Bộ cho biết sẽ xác minh trực tiếp thông tin tài khoản với ngân hàng thay vì chỉ tiếp nhận từ người thụ hưởng; đồng thời sử dụng hệ thống mới để xác thực số định danh cá nhân và tăng cường phối hợp với AGSA trong xử lý các phát hiện kiểm toán.

Những hạn chế trong quản trị và kiểm soát cũng ảnh hưởng đến việc triển khai các chương trình của Chính phủ. Trước đó, Tổng thống Nam Phi đã kêu gọi thúc đẩy chương trình tạo việc làm trong lĩnh vực thể thao, nghệ thuật và văn hóa. Tuy nhiên, công tác tổ chức thực hiện, giám sát và báo cáo chương trình còn yếu, chưa mang lại hiệu quả như kỳ vọng.

Tại các đơn vị trực thuộc, Thư viện Quốc gia Nam Phi và Liên đoàn Quyền anh Nam Phi đã có một số cải thiện so với năm trước. Tuy nhiên, nhiều đơn vị vẫn tồn tại những thiếu sót kéo dài, trong đó có Nhà hát Vịnh Mandela, Bảo tàng Iziko, Hội đồng Di sản Quốc gia và Đảo Robben.

AGSA yêu cầu DSAC xây dựng kế hoạch khắc phục cụ thể, tập trung xử lý các vi phạm trong mua sắm, quản lý hợp đồng và lập báo cáo tài chính; tăng cường kiểm soát các khoản chi bất thường, chi tiêu không hiệu quả và lãng phí. Việc quản lý, sử dụng ngân sách cần được siết chặt nhằm bảo đảm nguồn lực được sử dụng đúng mục đích, hạn chế thất thoát và nâng cao hiệu quả chi tiêu công.

Bộ trưởng DSAC McKenzie khẳng định các hành vi gian lận và cá nhân liên quan sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định. Ông nhấn mạnh sẽ áp dụng biện pháp kỷ luật nghiêm khắc đối với bất kỳ quan chức nào bị phát hiện tiếp tay cho hành vi gian lận./.

(Theo ios.co.za và tổng hợp)