Đại biểu Quốc hội đề xuất Chính phủ có đánh giá tổng thể về chế độ chính sách tiền lương, phụ cấp với đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, phường và sớm có giải pháp đồng bộ.
Sau hơn 9 tháng vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa vẫn đang đối mặt với bài toán thiếu cán bộ, công chức chuyên môn, nhất là tại khu vực miền núi. Không chỉ thiếu về số lượng, nhiều địa phương còn thiếu nghiêm trọng những vị trí đòi hỏi chuyên môn sâu như địa chính, xây dựng, tài chính, công nghệ thông tin, nông lâm nghiệp, giáo dục… khiến không ít công việc phục vụ người dân bị chậm trễ.
Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc quán triệt và triển khai thực hiện các Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2, khóa XIV, đề cập đến mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, cấp xã đóng vai trò then chốt quyết định chất lượng vận hành của toàn hệ thống'. Năm 2026, Trung ương đã xác định là 'Năm cán bộ cơ sở', từng cơ sở phải thay đổi. Trước hết, cần xây dựng cấp xã mạnh về năng lực ra quyết định, chủ động giải quyết các vấn đề phát sinh.
Sau hơn 9 tháng vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bên cạnh những kết quả tích cực, địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh cũng phát sinh một số vướng mắc, hạn chế nhất định. Nổi bật là áp lực công việc tăng nhưng số lượng biên chế chưa đáp ứng đủ yêu cầu thực tiễn.
Việc sắp xếp lại đơn vị hành chính, triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp là một chủ trương lớn, nhằm xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Đây là một bước đột phá chiến lược, phản ánh quyết tâm chính trị rất cao của Đảng và Nhà nước trong việc tái cấu trúc bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo nguyên tắc 'địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm'. Sau hơn 9 tháng đi vào hoạt động, bộ máy chính quyền cấp xã trong tỉnh từng bước khắc phục những khó khăn, hạn chế, phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.
Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, nhất là ở cấp xã - nơi trực tiếp giải quyết công việc cho người dân. Bên cạnh sự quan tâm, chỉ đạo và tổ chức tập huấn bài bản từ các cấp, ngành, tinh thần chủ động học tập, tự nâng cao năng lực của mỗi công chức cơ sở đang trở thành yếu tố then chốt, góp phần giúp bộ máy vận hành thông suốt, hiệu quả.
Trung ương mạnh về định hướng chiến lược, thể chế và giám sát, địa phương mạnh về tổ chức thực hiện, trong đó cấp xã đóng vai trò then chốt quyết định chất lượng vận hành của toàn hệ thống. Năm 2026, Trung ương đã xác định là 'Năm cán bộ cơ sở', từng cơ sở phải thay đổi.
Kỳ 2: Thước đo từ thực tiễn
Hơn 9 tháng vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, bộ máy hành chính tại 38 xã, phường trên địa bàn tỉnh đã dần đi vào hoạt động ổn định. Tuy nhiên, nhiều địa phương còn gặp khó về nhân sự và cơ chế vận hành. Nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở, các xã, phường đã linh hoạt điều động, luân chuyển, tạo môi trường rèn luyện phù hợp với thực tiễn để đội ngũ cán bộ phát huy năng lực, sở trường công tác.
Trong quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, toàn tỉnh đã điều động, biệt phái, bố trí lại 755 cán bộ, công chức, viên chức, trong đó có 239 công chức, 148 viên chức từ cấp tỉnh được điều động về cấp xã, hàng trăm trường hợp được điều động nội bộ và biệt phái có thời hạn để tăng cường cho cơ sở; đồng thời giải quyết chế độ, chính sách cho 5.448 trường hợp theo quy định. Những con số này cho thấy quy mô và khối lượng rất lớn của công tác tổ chức cán bộ trong quá trình sắp xếp, góp phần giúp bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp nhanh chóng hoạt động ổn định.
Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là một cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy, mà còn là phương thức quản trị quốc gia hiện đại; đối với lĩnh vực đặc thù như công tác dân tộc và tôn giáo, sự đổi mới này mang tính bước ngoặt; trong đó, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền được xem là 'chìa khóa' để chính quyền thực sự thấu hiểu cơ sở, giải quyết công việc nhanh chóng, củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
So với năm 2025, đến nay, Hà Nội đã đưa việc phân cấp, ủy quyền lên một mức mới, toàn diện và triệt để hơn.
Ngày 2-4-2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Văn bản hợp nhất số 41/VBHN-BNNMT, hợp nhất các quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp, đồng thời làm rõ cơ chế phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực đất đai. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện thể chế về đất đai, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội trong giai đoạn mới.
Bảo đảm nguyên tắc không có khâu trung gian, phù hợp với định hướng phân cấp, phân quyền, qua đó nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Đây là nhấn mạnh của Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng tại cuộc làm việc với Trung tâm Dịch vụ Hành chính công Thành phố diễn ra chiều 7/4.
Với lĩnh vực dân tộc và tôn giáo, việc phân cấp, phân quyền trong chính quyền địa phương 2 cấp là nền tảng để chính quyền cơ sở chủ động hơn, gần dân và phục vụ nhân dân hiệu quả hơn.
Trong tiến trình cải cách hành chính và tinh gọn bộ máy, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang được triển khai với kỳ vọng tạo ra bước chuyển mạnh mẽ trong quản trị Nhà nước. Tuy nhiên, để mô hình này thực sự vận hành hiệu quả, không chỉ dừng ở việc sắp xếp tổ chức, mà điều cốt lõi nằm ở việc phân cấp, phân quyền rõ ràng, thực chất và đi đôi với trách nhiệm.
Sắp xếp tổ chức bộ máy và thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp với mục tiêu cốt lõi là nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy và phục vụ tốt người dân, doanh nghiệp. Thực tiễn vận hành, một số khó khăn, 'điểm nghẽn' cần được tháo gỡ.