Nâng cao hiệu quả công tác xây dựng pháp luật

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Trưởng Ban Tổ chức Diễn đàn về xây dựng pháp luật phát biểu tại Diễn đàn về xây dựng pháp luật. Ảnh tư liệu: Doãn Tấn/TTXVN

Tạo tạo hành lang pháp lý thông thoáng, thúc đẩy phát triển

Để đẩy nhanh thực hiện cải cách thể chế, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 140/NQ-CP đưa ra Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW; bổ sung 29 nhiệm vụ nhằm tiếp tục cụ thể hóa các chủ trương, định hướng lớn của Bộ Chính trị, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật trong bối cảnh mới.

Là cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước về xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, thời gian qua, Bộ Tư pháp đã rà soát, sửa đổi, bổ sung và tham mưu sửa đổi nhiều quy định nhằm đáp ứng yêu cầu tinh gọn tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính, gắn với phân cấp, phân quyền theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”; đồng thời rà soát các quy định về đầu tư kinh doanh theo hướng cắt giảm tối thiểu 30% điều kiện kinh doanh. Trong năm 2026, Bộ Tư pháp được giao chủ trì 15 trong tổng số 27 nhiệm vụ trọng tâm liên quan đến hoàn thiện thể chế và thi hành pháp luật.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị tổng kết thi hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật vào trung tuần tháng Năm vừa qua, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, trong nhiệm kỳ 2021-2026, Quốc hội hoàn thành khối lượng công tác lập pháp kỷ lục với 150 luật, 49 nghị quyết quy phạm pháp luật được thông qua, tăng hơn 40% so với nhiệm kỳ Quốc hội khóa trước; trong đó, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật đã đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tạo lập khuôn khổ pháp lý cho công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Cùng với việc hoàn thiện và ban hành luật, nhiều đạo luật chuyên ngành cũng đang được Bộ Tư pháp tổ chức thảo luận, sửa đổi các dự án luật nhằm tạo hành lang pháp lý thông thoáng, hiện đại và hội nhập.

Cuộc họp cho ý kiến đối với dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) được Bộ Tư pháp tổ chức mới đây đã có nhiều đề xuất nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư, phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, chuyên nghiệp. Dự thảo mở rộng quyền tham gia của luật sư trong tư vấn cho cơ quan nhà nước, doanh nghiệp nhà nước, các dự án trọng điểm; tăng quyền tự chủ cho tổ chức hành nghề luật sư; thúc đẩy chuyển đổi số và giao dịch điện tử trong lĩnh vực dịch vụ pháp lý. Việc dự thảo giảm khoảng một phần ba số điều so với luật hiện hành, đồng thời yêu cầu tiếp tục quán triệt chủ trương xã hội hóa, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cắt giảm thủ tục hành chính nhận được sự đồng thuận của nhiều nhà khoa học, chuyên gia pháp lý.

Tại hội thảo lấy ý kiến dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), Phó Cục trưởng Bổ trợ tư pháp (Bộ Tư pháp) Lê Văn Tuấn nhấn mạnh việc sửa đổi luật nhằm khắc phục các khoảng trống pháp lý, tăng cường phòng, chống thông đồng, dìm giá, bỏ cọc và xây dựng môi trường pháp lý minh bạch cho hoạt động đấu giá theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và hội nhập quốc tế.

Đối với tình trạng “bỏ cọc” sau đấu giá đang được xã hội đặc biệt quan tâm trong thời gian qua, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục làm rõ các điều kiện bảo đảm thi hành đối với chế tài cấm tham gia đấu giá. Nếu không có công cụ kiểm soát hiệu quả thì sẽ rất khó ngăn chặn tình trạng người bị cấm tham gia đấu giá ở địa phương này nhưng lại nhờ người khác đứng tên hoặc tham gia đấu giá tại địa phương khác. Đồng thời, cần tiếp tục nghiên cứu các giải pháp hữu hiệu hơn để xử lý tình trạng “quân xanh, quân đỏ”, trong đấu giá tài sản

Hội nghị lấy ý kiến góp ý đối với Hồ sơ dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) được nhiều chuyên gia, nhà khoa học quan tâm. Các ý kiến cho rằng, việc sửa đổi Luật cần đi sâu hơn vào việc nhận diện đầy đủ những bất cập, hạn chế đang tồn tại để bảo đảm các giải pháp đưa ra thực sự khả thi. Đồng thời xác định rõ mục đích của chính sách nuôi con nuôi là bảo đảm lợi ích tốt nhất cho trẻ em, mục tiêu cuối cùng không phải là tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người nhận nuôi, mà là bảo đảm trẻ em được sống trong môi trường gia đình phù hợp, được chăm sóc, giáo dục và phát triển toàn diện; đề xuất nhiều nội dung liên quan đến về khái niệm nuôi con nuôi trong nước và nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài; về hệ quả pháp lý của việc nuôi con nuôi; quan hệ giữa cha mẹ đẻ và con sau khi cho làm con nuôi…

Lãnh đạo Bộ Tư pháp khẳng định, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được xác định là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội với vai trò chủ đạo của Nhà nước. Vì vậy, việc phân định, xác định trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong trong quản lý nhà nước rất quan trọng.

Yêu cầu tất yếu

Đáng chú ý, quá trình hoàn thiện thể chế không chỉ diễn ra ở Trung ương mà đang lan tỏa mạnh mẽ tới các địa phương. Tại Kỳ họp thứ tư HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII đã tiếp tục xem xét, quyết nghị 55 nội dung, dự thảo nghị quyết trên nhiều lĩnh vực quan trọng để triển khai Luật Thủ đô 2026. Theo Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng, điểm đột phá đầu tiên của các nghị quyết triển khai Luật Thủ đô là chuyển mạnh từ cơ chế quản lý sang cơ chế kiến tạo phát triển. Các cơ chế, chính sách triển khai Luật Thủ đô 2026 không chỉ nhằm giải quyết những vấn đề trước mắt mà còn mở ra không gian phát triển mới, tạo nền tảng cho mô hình quản trị đô thị hiện đại và nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô trong dài hạn.

Một trong những nội dung nổi bật được Chủ tịch UBND thành phố đề cập là việc mở rộng không gian phát triển cho Thủ đô thông qua các cơ chế mang tính chiến lược. Trong đó có các chính sách phát triển đô thị theo mô hình đa tầng, đa lớp, đa trung tâm gắn với định hướng phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD); quản lý, khai thác hiệu quả đất đai và không gian phát triển, bao gồm cả không gian ngầm và các không gian đô thị mới.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, Thường trực HĐND thành phố đã tổ chức lấy ý kiến đối với dự thảo Luật Đô thị đặc biệt. Các đại biểu tập trung đề xuất những quy định mang tính kiến tạo, tạo dư địa cho các mô hình tăng trưởng mới, các thử nghiệm thể chế mới và cơ chế bảo vệ những cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Đề cập đến liên kết vùng, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Hoài, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng phát triển hệ thống hạ tầng liên kết vùng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, trong đó ưu tiên hàng đầu là kết nối đồng bộ hạ tầng giao thông giữa Thành phố Hồ Chí Minh với các địa phương vùng Đông Nam bộ và đồng bằng sông Cửu Long.

Phân tích vai trò của đô thị hạt nhân, trung tâm tăng trưởng của vùng, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Hoài cho rằng cần xây dựng cơ chế liên kết vùng trên nguyên tắc chia sẻ lợi ích, chia sẻ trách nhiệm và cùng phát triển. Với lợi thế về quy mô kinh tế, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, tài chính, thương mại và logistics, Thành phố Hồ Chí Minh có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy sự phát triển của các địa phương trong vùng.

Việc Bộ Tư pháp cùng các bộ, ngành và địa phương tổ chức các hội nghị, hội thảo, lấy ý kiến sửa đổi, bổ sung các đạo luật và ban hành các nghị quyết cụ thể hóa cơ chế, chính sách mới là yêu cầu tất yếu nhằm đưa Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị đi vào cuộc sống.

Tinh thần này cũng được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh tại Hội nghị tổng kết hoạt động của Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp Trung ương: Xây dựng pháp luật tốt, tổ chức thi hành pháp luật nghiêm, hoạt động tư pháp liêm chính, công lý được bảo vệ, quyền lực được kiểm soát, quyền con người, quyền công dân được bảo đảm, phát triển đất nước được phục vụ bằng thể chế thông suốt, minh bạch, hiệu quả.