Nâng cao nhận thức về nông nghiệp hữu cơ cho đoàn viên thanh niên tại Cao Bằng

Chương trình tập huấn góp phần trang bị kiến thức nền tảng về nông nghiệp hữu cơ cho lực lượng cán bộ Đoàn, đoàn viên thanh niên vùng biên Cao Bằng.

Tham dự và chỉ đạo chương trình có đồng chí Nguyễn Thị Kim Phượng, Chánh Văn phòng Trung tâm Phát triển Khoa học, Công nghệ và Tài năng trẻ; đồng chí Hà Ngọc Huy, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh đoàn Cao Bằng; GS.TS Đào Thanh Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam, cùng hơn 50 cán bộ Đoàn, đoàn viên tiêu biểu tại địa phương.

Lớp tập huấn nằm trong chương trình chuyển giao khoa học công nghệ cho thanh niên năm 2026, được tổ chức nhằm trang bị kiến thức nền tảng về nông nghiệp hữu cơ, tiêu chuẩn sản xuất, kỹ thuật thực hành và quản lý dịch hại cho lực lượng cán bộ Đoàn, đoàn viên thanh niên ở cơ sở. Đây cũng là dịp để thanh niên địa phương trao đổi trực tiếp với các chuyên gia, báo cáo viên về những vấn đề đặt ra trong quá trình phát triển sản xuất nông nghiệp an toàn, bền vững tại vùng biên Cao Bằng.

Đưa kiến thức nông nghiệp hữu cơ đến thanh niên vùng biên

Tại lớp tập huấn, không khí trao đổi diễn ra sôi nổi khi các học viên là cán bộ Đoàn, đoàn viên tiêu biểu ở cơ sở cùng tiếp cận những vấn đề căn bản của nông nghiệp hữu cơ: từ nhận diện thế nào là sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ, vì sao phải bảo vệ sức khỏe đất, nguồn nước, hệ sinh thái, đến cách tổ chức sản xuất để tạo ra sản phẩm an toàn, có khả năng truy xuất và đáp ứng yêu cầu thị trường.

Việc lựa chọn Cao Bằng làm địa bàn tổ chức tập huấn có ý nghĩa thiết thực. Đây là tỉnh miền núi biên giới có nhiều tiềm năng phát triển nông nghiệp đặc sản, nông nghiệp sinh thái, gắn sản xuất với bảo tồn cảnh quan, bản sắc văn hóa và du lịch cộng đồng. Tuy nhiên, để chuyển các tiềm năng này thành giá trị kinh tế bền vững, người sản xuất cần được tiếp cận hệ thống kiến thức bài bản về đất, nước, giống, vật tư đầu vào, quy trình canh tác, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc và tổ chức thị trường.

Thông qua lớp học, cán bộ Đoàn và đoàn viên thanh niên được định hướng rõ hơn về vai trò của lực lượng trẻ trong chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Với khả năng tiếp cận nhanh tri thức mới, công nghệ số và các mô hình kinh tế mới, thanh niên có thể trở thành cầu nối quan trọng trong tuyên truyền, vận động người dân thay đổi tập quán canh tác, từng bước hình thành tư duy sản xuất an toàn, minh bạch, có trách nhiệm với môi trường và người tiêu dùng.

GS.TS Đào Thanh Vân nhấn mạnh vai trò của thanh niên trong lan tỏa nhận thức đúng về sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ tại cơ sở.

Nhận thức đúng để làm nông nghiệp hữu cơ

Trao đổi với học viên, GS.TS Đào Thanh Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam, nhấn mạnh rằng nông nghiệp hữu cơ không đơn thuần là giảm hoặc không sử dụng hóa chất trong sản xuất, mà là một hệ thống quản lý tổng hợp, đặt sức khỏe của đất, cây trồng, vật nuôi, hệ sinh thái và con người trong mối quan hệ thống nhất. Muốn làm nông nghiệp hữu cơ đúng, trước hết người sản xuất phải thay đổi nhận thức, hiểu đúng tiêu chuẩn và tuân thủ quy trình một cách nghiêm túc.

Theo GS.TS Đào Thanh Vân, phát triển nông nghiệp hữu cơ cần bắt đầu từ nền tảng đất khỏe, nước sạch, giống phù hợp, vật tư đầu vào được kiểm soát và phương thức canh tác tôn trọng các quy luật sinh thái. Ông cho rằng thanh niên nông thôn, nhất là cán bộ Đoàn ở cơ sở, có vai trò rất quan trọng trong việc lan tỏa nhận thức đúng, hướng dẫn cộng đồng tiếp cận phương thức sản xuất bền vững và từng bước hình thành các mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ phù hợp với điều kiện địa phương.

Tại buổi tập huấn, Phó Chủ tịch VOAA cũng phân tích bốn nguyên tắc cốt lõi của nông nghiệp hữu cơ gồm sức khỏe, sinh thái, công bằng và cẩn trọng. Các nguyên tắc này được diễn giải gắn với thực tiễn sản xuất ở cơ sở, giúp học viên hiểu rằng nông nghiệp hữu cơ không chỉ tạo ra sản phẩm an toàn hơn cho người tiêu dùng, mà còn góp phần cải thiện độ phì của đất, bảo vệ nguồn nước, duy trì đa dạng sinh học và xây dựng quan hệ hài hòa giữa người sản xuất, nhà phân phối và thị trường.

GS.TS Đào Thanh Vân lưu ý, trong sản xuất hữu cơ, người làm nông nghiệp không thể chạy theo sản lượng trước mắt bằng mọi giá. Điều quan trọng là xây dựng quy trình sản xuất ổn định, có ghi chép, có kiểm soát vật tư đầu vào, có vùng sản xuất phù hợp và có định hướng thị trường rõ ràng. Đây là điều kiện cần để sản phẩm từng bước tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng và có cơ hội tham gia các chuỗi giá trị nông sản chất lượng cao.

Đại biểu và học viên tham dự lớp tập huấn chuyển giao khoa học công nghệ cho thanh niên năm 2026 tại Cao Bằng.

Tập trung vào tiêu chuẩn, chứng nhận và kỹ thuật thực hành

Trong chương trình tập huấn, các học viên được tiếp cận nhiều chuyên đề trọng tâm. Buổi học dành thời lượng cho nội dung về lịch sử phát triển nông nghiệp hữu cơ, tình hình sản xuất nông nghiệp hữu cơ trên thế giới và tại Việt Nam, các nguyên tắc cơ bản của nông nghiệp hữu cơ, hệ thống tiêu chuẩn, yêu cầu chứng nhận đối với sản phẩm nông nghiệp hữu cơ.

Các nội dung được truyền đạt theo cách gắn với những tình huống thực tế trong sản xuất. Học viên được phân tích vì sao đất và nước là điều kiện nền tảng trong sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ; vì sao phải kiểm soát nguồn giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật sinh học; vì sao ghi chép nhật ký sản xuất, lưu giữ hồ sơ, truy xuất nguồn gốc và chứng nhận sản phẩm là những yêu cầu không thể thiếu nếu muốn đưa nông sản hữu cơ ra thị trường một cách minh bạch.

Bên cạnh phần lý thuyết, chương trình còn dành thời lượng cho các nội dung gần với nhu cầu sản xuất ở cơ sở như kỹ thuật sản xuất rau theo tiêu chuẩn hữu cơ, quản lý dịch hại trong sản xuất rau, trao đổi, thảo luận và tham quan mô hình nông nghiệp hữu cơ tại địa phương. Qua đó, đoàn viên thanh niên không chỉ nắm khái niệm, nguyên tắc, tiêu chuẩn, mà còn hình dung rõ hơn cách áp dụng vào từng điều kiện canh tác cụ thể.

Từ những trao đổi tại lớp học, nhiều vấn đề thực tế được đặt ra như làm thế nào để thay đổi thói quen sử dụng vật tư nông nghiệp hóa học; cách xử lý sâu bệnh bằng biện pháp sinh học; yêu cầu về vùng đệm, nguồn nước, đất sản xuất; khó khăn trong chứng nhận và tiêu thụ sản phẩm. Những nội dung này giúp lớp tập huấn không dừng ở truyền đạt một chiều, mà trở thành diễn đàn để học viên trao đổi, phản ánh nhu cầu thực tiễn và tìm kiếm giải pháp phù hợp.

Các học viên trao đổi, thảo luận về những vấn đề thực tiễn trong phát triển nông nghiệp hữu cơ tại địa phương.

Gắn chuyển giao khoa học công nghệ với sinh kế bền vững

Việc tổ chức lớp tập huấn tại Cao Bằng cho thấy sự phối hợp giữa tổ chức Đoàn và Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam trong việc đưa kiến thức chuyên môn đến gần hơn với cơ sở. Thông qua chương trình, cán bộ Đoàn và đoàn viên thanh niên được tiếp cận không chỉ khái niệm, nguyên tắc, tiêu chuẩn mà còn cả phương pháp tổ chức sản xuất, cách nhận diện điều kiện phù hợp để phát triển mô hình nông nghiệp hữu cơ.

Tại buổi học, thông điệp được nhấn mạnh là phát triển nông nghiệp hữu cơ không thể chỉ dựa vào một vài hộ sản xuất riêng lẻ. Để sản phẩm có chỗ đứng trên thị trường, địa phương cần từng bước hình thành vùng sản xuất phù hợp, lựa chọn cây trồng, vật nuôi có lợi thế; xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất, sơ chế, chế biến đến phân phối; đồng thời chú trọng chứng nhận, ghi nhãn, truy xuất nguồn gốc và truyền thông tới người tiêu dùng.

Đối với Cao Bằng, việc trang bị kiến thức cho đội ngũ thanh niên càng có ý nghĩa khi địa phương có nhiều nông sản đặc hữu, điều kiện sinh thái đa dạng và dư địa phát triển các sản phẩm gắn với bản sắc vùng miền. Nếu được tổ chức tốt, lực lượng thanh niên có thể tham gia vào nhiều khâu trong chuỗi giá trị, từ sản xuất, ứng dụng công nghệ, truyền thông sản phẩm đến kết nối thị trường.

Từ góc độ chuyển giao khoa học công nghệ, lớp tập huấn cũng mở ra cách tiếp cận mới: đưa kiến thức chuyên môn về tận địa bàn, gắn đào tạo với nhu cầu sản xuất của thanh niên, đồng thời khuyến khích học viên vận dụng kiến thức vào các mô hình cụ thể tại địa phương. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển sinh kế bền vững, nhất là ở những vùng có lợi thế về nông nghiệp sinh thái, nông sản đặc sản và du lịch cộng đồng.

Tạo lực lượng nòng cốt lan tỏa sản xuất hữu cơ tại cơ sở

Không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức, lớp tập huấn còn là dịp để các học viên trao đổi những khó khăn, vướng mắc trong sản xuất nông nghiệp tại địa phương, nhất là các vấn đề liên quan đến thay đổi tập quán canh tác, sử dụng vật tư nông nghiệp, quản lý sâu bệnh, tiêu thụ sản phẩm và xây dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Thông qua hoạt động thảo luận và tham quan mô hình nông nghiệp hữu cơ tại địa phương, các học viên có thêm cơ hội đối chiếu kiến thức với thực tiễn. Từ đó, mỗi cán bộ Đoàn, đoàn viên tiêu biểu có thể trở thành một tuyên truyền viên, một hạt nhân lan tỏa nhận thức đúng về sản xuất hữu cơ trong cộng đồng thanh niên và người dân.

Trong giai đoạn nông nghiệp Việt Nam đang chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng xanh, giảm phát thải, nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng, việc bồi dưỡng kiến thức nông nghiệp hữu cơ cho thanh niên là bước đi cần thiết. Đây không chỉ là hoạt động đào tạo ngắn hạn, mà còn góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực trẻ cho quá trình chuyển đổi tư duy sản xuất nông nghiệp ở cơ sở.

Lớp tập huấn “Nâng cao nhận thức về nông nghiệp hữu cơ” tại Cao Bằng vì vậy mang ý nghĩa kép: vừa cung cấp kiến thức chuyên môn, vừa khơi dậy vai trò xung kích của thanh niên trong phát triển nông nghiệp bền vững. Từ những lớp học này, các mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ có thêm điều kiện để được hình thành, nhân rộng và gắn kết chặt chẽ hơn với nhu cầu phát triển kinh tế nông nghiệp của địa phương.