Nắng nóng đang phơi bày lỗ hổng bảo hiểm thiên tai tại châu Âu

Người dân đi lại trong đợt nắng nóng tại London, Anh, ngày 13/8/2026. Nguồn: Reuters.

Thiệt hại khó đong đếm

Trong hơn một thế kỷ qua, các quán cà phê tại thành phố Padua (Ý) – hay còn gọi là “aperitivo” - vẫn luôn chào đón thực khách đến thưởng thức đồ uống nhẹ vào đầu buổi tối và khuyến khích họ ngồi ngoài trời để giao lưu trước bữa tối.

Tuy nhiên, khi châu Âu đang hứng chịu đợt nắng nóng thứ năm trong năm nay, khung giờ truyền thống từ 18h đến 19h gần như đã biến mất do người dân tìm đến những nơi có máy lạnh trong nhà, khiến doanh thu của nhiều doanh nghiệp dịch vụ khách hàng sụt giảm.

Thêm vào đó, nắng nóng gay gắt thường không nằm trong phạm vi bảo hiểm gián đoạn kinh doanh truyền thống, làm lộ rõ ​​lỗ hổng bảo vệ ngày càng lớn đối với các công ty trên khắp châu Âu.

Moody's ước tính rằng các đợt nắng nóng tại châu Âu vào mùa hè năm ngoái đã gây thiệt hại 43 tỷ euro (50 tỷ USD) về sản lượng kinh tế, trong khi số tiền chi trả bảo hiểm chỉ vào khoảng 500 triệu euro.

Tại Padua, giờ uống “aperitivo” hiện thường bắt đầu muộn hơn, "đồng nghĩa với việc các khu vực ngồi ngoài trời, sân hiên và không gian bên ngoài đều bị bỏ trống và không được sử dụng", bà Federica Luni, Chủ tịch Hiệp hội dịch vụ khách hàng APPE Padova cho biết.

Theo một cuộc khảo sát với khoảng 600 doanh nghiệp dịch vụ khách hàng trong thành phố và khu vực lân cận, hơn 80% báo cáo doanh thu sụt giảm khoảng 20% ​​trong đợt nắng nóng gần đây.

"Mức giảm 20% sẽ xóa sạch biên lợi nhuận của người kinh doanh”, bà Luni nói.

Các đợt nắng nóng đang gây thiệt hại ngày càng nặng nề cho nền kinh tế châu Âu, làm giảm năng suất, hạn chế chi tiêu của người tiêu dùng và gia tăng chi phí vận hành. Đối với các công ty bảo hiểm, những tổn thất này rất khó chi trả vì chúng thường bắt nguồn từ sự gián đoạn vận hành gián tiếp thay vì thiệt hại về tài sản vật chất.

"Bản thân nắng nóng không phải là một rủi ro được bảo hiểm theo cách truyền thống. Nắng nóng gay gắt hiếm khi gây ra thiệt hại vật chất thảm khốc như lũ lụt hay bão tố, nhưng những gián đoạn về tài chính và vận hành mà nó gây ra có thể nghiêm trọng không kém", bà Swenja Surminski, Giám đốc điều hành phụ trách mảng khí hậu và bền vững tại Marsh nhận định.

Một cuộc khảo sát năm 2023, trên 9.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ do cơ quan quản lý bảo hiểm châu Âu thực hiện cho thấy, 28% doanh nghiệp có bảo hiểm gián đoạn kinh doanh nằm trong gói bảo hiểm tài sản, trong khi 17% có bảo hiểm gián đoạn kinh doanh không liên quan đến thiệt hại vật chất (như trường hợp đình công).

Lỗ hổng bảo vệ này đang ngày càng bị nới rộng khi chi phí kinh tế do nắng nóng gay gắt không ngừng gia tăng. Các chuyến tàu bị hoãn, năng suất nông nghiệp sụt giảm và chi phí làm mát nhà máy tăng cao, trong khi người lao động thường gặp khó khăn trong việc duy trì năng suất trong những đợt nắng nóng gay gắt kéo dài.

Các công ty đã báo cáo về những thiệt hại do thời tiết nắng nóng hoặc cảnh báo về tác động tiềm tàng trong tương lai khi công bố kết quả kinh doanh quý 2, bao gồm nhà cung cấp thiết bị cửa hàng ITAB Group (Thụy Điển), nhà sản xuất xi măng Buzzi (Ý) và công ty thanh toán Worldline (Pháp).

Rủi ro kép

Nắng nóng thường đóng vai trò là một rủi ro kép, tương tác với hạn hán, cháy rừng và tình trạng thiếu nước thay vì chỉ gây ra một sự kiện tổn thất đơn lẻ có thể xác định ngay. Điều này khiến việc xây dựng mô hình dự báo và triển khai bảo hiểm trở nên khó khăn hơn so với một số thảm họa thiên nhiên khác.

Thách thức này đặc biệt nghiêm trọng tại châu Âu, châu lục đang nóng lên nhanh nhất. Dữ liệu từ Reuters Climate Monitor cho thấy nhiệt độ trung bình trên khắp Tây Âu vào ngày 11/8 đã cao hơn gần 10 độ C so với mức trung bình giai đoạn 1961-1990.

Dữ liệu do nền tảng công bố thông tin môi trường CDP tổng hợp cho thấy, 35% các công ty được theo dõi đã xác định các đợt nắng nóng là một yếu tố rủi ro, dẫn đầu là các doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất, dịch vụ, cơ sở hạ tầng và thực phẩm.

Mặc dù bảo hiểm có thể chi trả cho một số tổn thất vật chất liên quan đến các sự cố như mất điện, nhưng các doanh nghiệp thường cho rằng khoản bồi thường này không bù đắp được nhiều cho doanh thu bị mất và sự sụt giảm trong hoạt động của khách hàng.

"Tổn thất thực sự nằm ở doanh thu không đạt được và các hoạt động kinh doanh không thể diễn ra do sự cố", bà Luni cho biết.

Để giải quyết vấn đề này, các công ty bảo hiểm đang ngày càng quan tâm đến các sản phẩm bảo hiểm tham số (parametric insurance) – loại hình chi trả tự động khi nhiệt độ vượt quá các ngưỡng đã định trước. Khác với bảo hiểm bồi thường thiệt hại truyền thống, các hợp đồng này không đòi hỏi quy trình thẩm định thiệt hại kéo dài.

Theo báo cáo của KBV Research, thị trường bảo hiểm tham số tại châu Âu dự kiến ​​sẽ đạt 7,93 tỷ USD vào năm 2031, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 9,5% trong giai đoạn 2025-2032.

Các hợp đồng bảo hiểm dạng này hiện đã được áp dụng trong nông nghiệp – nơi nắng nóng có thể làm giảm năng suất cây trồng hoặc vật nuôi, các chuyên gia trong ngành nhận thấy tiềm năng mở rộng sang các lĩnh vực khác như giao thông vận tải và bảo vệ người lao động.

"Bảo hiểm tham số thực sự có thể đóng vai trò quan trọng", ông Aidan Kerr, người đứng đầu bộ phận giải pháp khu vực công tại Anh và Ireland của Swiss Re, nhận định. Dù vậy, theo bà Surminski từ Marsh, nhiều doanh nghiệp sẽ cần tập trung chủ yếu vào việc điều chỉnh hoạt động để ứng phó với các đợt nắng nóng gay gắt diễn ra thường xuyên hơn, thông qua các biện pháp như đầu tư vào công nghệ làm mát, thiết kế lại nơi làm việc và kiểm tra khả năng chịu tải của chuỗi cung ứng.

“Hãy hành động để ngăn ngừa tổn thất thay vì tìm cách khắc phục hậu quả sau khi chúng đã xảy ra”, bà Surminski nói.