Nga đưa “thuế carbon” của EU ra WTO, nhiều nền kinh tế cùng nhập cuộc

Đây là lần yêu cầu thứ hai từ phía Nga sau khi EU bác bỏ yêu cầu đầu tiên trong phiên họp vào tháng 7/2026.

Theo lập luận từ phía Moscow, gói chính sách CBAM của EU tạo ra các rào cản thương mại nghiêm trọng đối với hàng hóa nhập khẩu vào thị trường Châu Âu. Đồng thời, Nga cho rằng việc EU phân bổ hạn ngạch phát thải cho một số doanh nghiệp nội địa theo Hệ thống Mua bán Khí thải (ETS) cấu thành hành vi “trợ cấp xuất khẩu”, nhằm làm tăng sức cạnh tranh cho hàng hóa châu Âu một cách bất bình đẳng.

Phản ứng trước động thái này, đại diện EU ngày 25/9 đã chỉ trích việc Nga viện dẫn luật pháp quốc tế để đòi hỏi quyền truy cập thị trường EU trong bối cảnh xung đột tại Ukraine vẫn tiếp diễn. Dù vậy, phía EU khẳng định sẽ tham gia vào quá trình tố tụng để thể hiện cam kết đối với hệ thống thương mại đa phương, đồng thời bày tỏ niềm tin rằng cả CBAM và ETS đều hoàn toàn phù hợp với các quy định của WTO.

Do tầm quan trọng và tính chất tiền lệ của vụ kiện đối với thương mại toàn cầu, hàng loạt quốc gia đã đăng ký tham gia với tư cách bên thứ ba để theo dõi và đưa ra quan điểm. Danh sách này bao gồm Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ, Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc, Brazil, Argentina, Saudi Arabia, Indonesia, Malaysia, Singapore và một số quốc gia khác. Việc trở thành bên thứ ba cho phép các nước theo dõi sát sao các lập luận pháp lý của cả Nga và EU, đồng thời trình bày quan điểm của mình về tác động của thuế carbon biên giới mà không cần trực tiếp đứng đơn kiện. CBAM hiện là mối quan tâm lớn của nhiều nước xuất khẩu các mặt hàng thâm dụng carbon như thép, nhôm, xi măng và phân bón sang EU.

Dù ban thẩm định đã được thành lập, quá trình giải quyết tranh chấp dự kiến sẽ kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Tùy thuộc vào kết quả, vụ việc còn đối mặt với nguy cơ bị "đóng băng” ở giai đoạn phúc thẩm. Nguyên nhân là do Cơ quan Phúc thẩm, cơ quan tài phán cao nhất của WTO đã ngừng hoạt động từ cuối năm 2019 do Mỹ liên tục phủ quyết việc bổ nhiệm các thẩm phán mới. Tại phiên họp ngày 25/9, đại diện Colombia (thay mặt cho 130 quốc gia thành viên) đã lần thứ 100 đưa ra đề xuất khởi động lại quá trình tuyển chọn thẩm phán, nhưng tiếp tục bị phía Mỹ bác bỏ.