Ngành bán dẫn vạ lây vì chiến sự ở Iran

Theo bài phân tích trên Carnegie Endowment for International Peace, cuộc xung đột tại Iran đang gây ra những cú sốc kinh tế vĩ mô đối với Hàn Quốc.

Bất chấp khoảng cách địa lý, thị trường chứng khoán nước này đã lao dốc 18% chỉ trong bốn phiên giao dịch, bốc hơi hơn 500 tỷ USD giá trị vốn hóa.

Đáng chú ý, hai tập đoàn dẫn dắt ngành bán dẫn là Samsung và SK Hynix cũng mất hơn 20% giá trị chỉ trong hai ngày do giới đầu tư lo ngại về nguy cơ đứt gãy an ninh năng lượng.

Lỗ hổng trong cấu trúc kinh tế Hàn Quốc

Sự hoảng loạn của thị trường xuất phát từ điểm yếu cốt lõi trong cấu trúc kinh tế Hàn Quốc là phụ thuộc quá lớn vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.

Dữ liệu từ Hiệp hội Thương mại Quốc tế Hàn Quốc cho thấy khoảng 70% lượng dầu thô của nước này đến từ Trung Đông, và gần như toàn bộ số đó phải đi qua eo biển Hormuz.

Thị trường chứng khoán nước Hàn Quốc bốc hơi hơn 500 tỷ USD giá trị vốn hóa chỉ trong 4 phiên giao dịch kể từ khi chiến sự ở Iran nổ ra. Ảnh: Yahoo.

Khi tuyến hàng hải huyết mạch này bị phong tỏa do chiến tranh, chi phí năng lượng tăng vọt đã giáng đòn mạnh vào các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều điện năng, đặc biệt là mảng sản xuất chip.

Nghiêm trọng hơn, sự gián đoạn này mang lại rủi ro mang tính toàn cầu. Hiện tại, Samsung và SK Hynix đang thống trị thị trường bộ nhớ thế giới, nắm giữ 80% thị phần chip HBM và gần 70% thị trường DRAM.

Đây là hai nền tảng phần cứng rất quan trọng để vận hành các hệ thống AI, trung tâm dữ liệu đám mây và vô số thiết bị điện tử. Việc chi phí năng lượng tăng hơn 60% trong giai đoạn 2020-2024 đã buộc nhiều nhà sản xuất phải dịch chuyển ra nước ngoài, điển hình như trung tâm bán dẫn khổng lồ tại Taylor, Texas (Mỹ) của Samsung.

Để giải quyết bài toán này, chính phủ Hàn Quốc đang phải đối mặt với áp lực chuyển đổi nguồn cung điện khổng lồ.

Tổ hợp sản xuất chip lớn nhất thế giới tại Yongin, dự kiến mở cửa một phần vào năm 2027 để đón đầu làn sóng AI, sẽ ngốn tới 16 gigawatt điện, tương đương khoảng 17% nhu cầu điện đỉnh điểm của cả quốc gia.

"Chiến tranh Iran không tạo ra lỗ hổng năng lượng của Hàn Quốc, nó chỉ chứng minh lỗ hổng đó đã trở nên nguy hiểm đến mức nào", các tác giả của Carnegie nhận định.

"Đám lửa" lan rộng

Không chỉ Hàn Quốc, bất ổn ở Trung Đông đã khiến Google, Amazon và hàng loạt công ty công nghệ Trung Quốc đẩy nhanh kế hoạch xây dựng hạ tầng dữ liệu tại các khu vực không ngờ tới.

Một mẫu chip nhớ băng thông cao của Samsung. Ảnh: Bloomberg.

Đầu tháng 3, hàng loạt máy bay không người lái của Iran đã tấn công 3 trung tâm dữ liệu của AWS (Amazon Web Services) tại UAE. Dịch vụ đám mây tê liệt khiến khoảng 300.000 người bán không thể xử lý đơn hàng. Hệ thống ngân hàng, gọi xe và thương mại điện tử xuyên biên giới đều bị ảnh hưởng.

Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, một cuộc tấn công quân sự nhằm thẳng vào nhà cung cấp điện toán đám mây quy mô lớn. Sự kiện giáng đòn nặng nề vào tham vọng của các quốc gia Trung Đông trong việc biến vùng sa mạc thành trung tâm AI toàn cầu.

Để đối phó bất ổn, các nền kinh tế sản xuất bán dẫn khác đã bắt đầu điều chỉnh chính sách năng lượng phù hợp với chiến lược công nghiệp và an ninh kinh tế.

Giống như Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) nhập khẩu 95% năng lượng và nằm ở giao điểm của một số tuyến đường thương mại hàng hải chiến lược. Tuy nhiên, nhà sản xuất chip hàng đầu của Đài Loan, TSMC, đã cam kết sử dụng 100% điện năng tái tạo vào năm 2040, coi năng lượng sạch không chỉ là chính sách khí hậu mà còn là nền tảng chiến lược cho khả năng cạnh tranh trong ngành bán dẫn và an ninh năng lượng.

Đối với một quốc gia thiếu năng lượng mà ngành công nghiệp quan trọng nhất phụ thuộc vào nguồn điện ổn định, Hàn Quốc cần coi việc tăng cường năng lực điện trong nước là ưu tiên kinh tế chiến lược.

Seoul đã bắt đầu theo đuổi sự chuyển đổi này thông qua việc kết hợp mở rộng điện hạt nhân và đầu tư vào năng lượng tái tạo, đồng thời cam kết loại bỏ dần các nhà máy điện than vào năm 2040. Mới đây, Tổng thống Lee Jae-myung đã tái khẳng định cam kết mở rộng sản xuất điện từ nguồn năng lượng tái tạo trong nước.

Tăng cường an ninh năng lượng của Hàn Quốc sẽ đòi hỏi mở rộng sản xuất điện từ năng lượng tái tạo trên toàn quốc, đặc biệt là ở khu vực đô thị Seoul và tỉnh Gyeonggi lân cận, nơi tập trung phần lớn nhu cầu điện của cả nước.

Ngoài ra, Carnegie cho rằng Hàn Quốc cần hiện đại hóa lưới điện bằng cách loại bỏ các rào cản pháp lý làm chậm quá trình mở rộng hệ thống truyền tải.

Việc đơn giản hóa các quy định về lưới điện và mở rộng cơ sở hạ tầng lưới điện thông minh phi tập trung sẽ cho phép các cụm công nghiệp bán dẫn kết nối dễ dàng hơn với các nguồn điện trong nước an toàn. Đồng thời, điều này cũng hỗ trợ các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng như trung tâm dữ liệu AI.

Khoảng 70% lượng dầu thô của Hàn Quốc nhập khẩu từ Trung Đông, và gần như toàn bộ số đó phải đi qua eo biển Hormuz. Ảnh: Kpler.

Một số bước đã được tiến hành. Vào năm 2026, tỉnh Gyeonggi và Tập đoàn Điện lực Hàn Quốc đã nhất trí xây dựng các đường dây truyền tải mới bên dưới hành lang đường cao tốc dự kiến để cung cấp thêm 3 gigawatt điện cho các cơ sở trong cụm công nghiệp bán dẫn Yongin.

"Việc thể chế hóa sự phối hợp tương tự giữa cơ sở hạ tầng và truyền tải điện sẽ rất quan trọng nếu Hàn Quốc muốn mở rộng sản xuất bán dẫn mà không gặp phải sự chậm trễ kéo dài hàng thập kỷ, điều đã từng xảy ra với các dự án lưới điện lớn trong quá khứ", Darcie Draudt-Véjares, nhà nghiên cứu thuộc chương trình Carnegie tại Châu Á nhận định.

Cuộc chiến tại Iran không phải là nguyên nhân tạo ra điểm yếu về năng lượng của Hàn Quốc. Nó chỉ đơn giản cho thấy điểm yếu đó đã trở nên nguy hiểm như thế nào.

Trong thời đại mà nền kinh tế kỹ thuật số toàn cầu phụ thuộc vào chip nhớ của Hàn Quốc, việc đảm bảo nguồn cung cấp điện ổn định cho các chip này không còn chỉ là vấn đề năng lượng mà còn là vấn đề an ninh kinh tế và công nghệ.

Anh Tuấn