Ngày Sức khỏe toàn dân: Bước chuyển vì một Việt Nam khỏe mạnh

Bộ Chính trị đã thống nhất chọn ngày 7-4 hằng năm là ngày Sức khỏe toàn dân, năm 2026 là lần đầu tiên được triển khai đồng bộ trên cả nước.

Đây không chỉ là dấu mốc mang tính biểu tượng, mà còn phản ánh bước chuyển từ tư duy có bệnh mới chữa sang chủ động phòng bệnh là chính.

Người dân khám tổng quát tại Trạm Y tế phường Bảy Hiền. Ảnh: THẢO PHƯƠNG

Anh NVT (45 tuổi, TP.HCM) không có biểu hiện bất thường nhưng trong một lần khám sức khỏe định kỳ tại cơ quan, anh được phát hiện dấu hiệu bất thường ở gan. Kết quả tầm soát chuyên sâu sau đó cho thấy khối u ở giai đoạn sớm. Nhờ phát hiện kịp thời, việc điều trị không quá phức tạp, chi phí được kiểm soát và cơ hội hồi phục rất cao.

Trường hợp như anh T không phải cá biệt nhưng lại cho thấy một thực tế: Nhiều bệnh lý nguy hiểm hoàn toàn có thể được phát hiện sớm nếu người dân chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ. Ngược lại, do không có điều kiện khám sức khỏe định kỳ nên không ít người chỉ đến bệnh viện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, khiến chi phí điều trị tăng cao, gánh nặng không chỉ đè lên vai người bệnh mà còn lên cả hệ thống y tế. Con số hơn 70% ca bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và ung thư phổi được phát hiện ở giai đoạn muộn là một minh chứng đau lòng.

Chiến dịch khám tầm soát quy mô lớn diễn ra ngày 5-4 tại TP.HCM, nhân ngày Sức khỏe toàn dân cho thấy một thực tế đáng lo ngại: Gần 64% người tham gia được phát hiện có vấn đề sức khỏe. Những con số này không chỉ phản ánh gánh nặng bệnh tật trong cộng đồng mà còn cảnh báo tình trạng chủ quan, ít quan tâm đến khám sức khỏe định kỳ của người dân.

Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt mục tiêu từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần, đồng thời được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý theo vòng đời. Đây là bước tiến quan trọng nhằm giảm gánh nặng chi phí và nâng cao hiệu quả phòng bệnh. Luật Phòng bệnh đã luật hóa các chính sách này và sẽ có hiệu lực từ ngày 1-7 tới, với nguyên tắc lấy phòng bệnh chủ động làm trọng tâm, đặt người dân ở vị trí trung tâm chăm sóc sức khỏe.

Tuy nhiên, để ngày Sức khỏe toàn dân thực sự đi vào đời sống, cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống. Nhà nước cần ưu tiên nguồn lực cho y tế dự phòng, hoàn thiện cơ chế khuyến khích khám sàng lọc định kỳ, nhất là với nhóm nguy cơ cao. Kế hoạch khám sức khỏe định kỳ mà các địa phương đang triển khai không nên được thực hiện qua loa mà phải làm sao đi vào thực chất nhằm phát hiện sớm yếu tố nguy cơ, theo dõi liên tục và can thiệp kịp thời.

Ngành y tế cũng cần đẩy mạnh chuyển đổi số, bảo đảm mỗi người dân có hồ sơ sức khỏe điện tử dễ sử dụng, phát huy vai trò cảnh báo sớm. Công tác truyền thông cần đổi mới theo hướng gần gũi, cá thể hóa để khuyến khích người dân thay đổi hành vi. Nguồn thực phẩm cung ứng cho người dân phải đảm bảo an toàn, có nguồn gốc rõ ràng, tuân thủ quy trình sản xuất và kiểm soát chặt chẽ từ khâu nuôi trồng đến tiêu thụ.

Quan trọng hơn hết, mỗi người dân cần hình thành thói quen tích cực, chủ động bảo vệ sức khỏe của chính mình. Trong bối cảnh hội nhập, sức khỏe người dân cũng là nền tảng của năng lực cạnh tranh quốc gia.

Ngày 7-4 vì thế không chỉ là một ngày kỷ niệm, mà phải là mốc khởi đầu cho lối sống chủ động, có trách nhiệm. Một nền y tế chỉ bền vững khi người dân chủ động phòng bệnh. Khi tinh thần này được chuyển hóa thành hành động thường xuyên của mỗi người, sức khỏe cộng đồng mới thực sự trở thành “tài sản sống” của quốc gia - nền tảng cho một Việt Nam khỏe mạnh.