Nghệ thuật truyền thống - 'mỏ vàng' của công nghiệp văn hóa Hà Nội

Sáng tạo để thích ứng và định vị bản sắc

Hà Nội tự hào sở hữu hàng trăm loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống trải dài qua nhiều thế kỷ. Đó là nhịp phách ca trù, xẩm chợ Đồng Xuân đến những tích trò rối nước, múa trống bồng, múa hát Ải Lao, chèo Tàu... Tất cả tạo nên bức tranh văn hóa phi vật thể đồ sộ.

Trong bối cảnh bùng nổ thông tin và sự du nhập của văn hóa toàn cầu, làm thế nào để di sản không ngủ quên trong ký ức hay chỉ xuất hiện trong các dịp hội hè? Lời giải nằm ở việc đổi mới sáng tạo trên nền bản sắc.

Chương trình giới thiệu xẩm tới khán giả tại Hà Nội. Ảnh: VICH

Thực tế những năm qua cho thấy, khi nghệ thuật truyền thống được làm mới, chú trọng vào trải nghiệm thị giác và cảm xúc của khán giả đương đại, nó lập tức tạo ra giá trị kinh tế.

Các nhà hát tại Hà Nội tiên phong đổi mới. Như Nhà hát Múa rối Thăng Long kết hợp với Nhà hát Chèo Hà Nội dàn dựng vở diễn kết hợp hát chèo và múa rối nước.

Sân khấu thực cảnh Tinh hoa Bắc Bộ chứng minh sức hút khi chắt lọc tinh túy của thi ca, nhạc họa, múa rối nước, quan họ... vào một không gian nghệ thuật, thu hút lượng lớn du khách quốc tế và nội địa...

Di sản múa bồng. Ảnh: Bùi Đăng Thanh

Nghệ sĩ Đinh Mạnh Cường, Hội Nghệ sĩ Múa Hà Nội, cho biết, nhiều năm qua, Hội Nghệ sĩ Múa Hà Nội đã tiến hành những chuyến điền dã về các vùng nội, ngoại thành, khảo sát và sưu tầm, số hóa thành công nhiều điệu múa cổ truyền như: Chạy cờ, Giảo long, Lễ chữ, Câu cá, Nghiềm Quân, Rắn lột, Trống Nhật Tân, Tứ linh…

"Khi những giá trị cổ truyền được công nhận và tôn vinh, Hà Nội không chỉ giữ lại được những giá trị xưa mà còn giữ lại được linh hồn của phố, của làng Thăng Long - Hà Nội", nghệ sĩ Đinh Mạnh Cường nhận định.

Khơi thông nguồn lực để bứt phá

Sở hữu tiềm năng to lớn, song hành trình đưa nghệ thuật biểu diễn truyền thống trở thành một trụ cột vững chắc của công nghiệp văn hóa Thủ đô còn nhiều thách thức. Sự phát triển này đôi lúc còn manh mún, thiếu tính đồng bộ và chưa có sự gắn kết chặt chẽ với các ngành kinh tế mũi nhọn khác như du lịch.

Việc kết nối giữa đơn vị nghệ thuật và doanh nghiệp lữ hành tại Hà Nội cần được thực hiện theo hướng chuyên nghiệp và thực chất hơn. Bên cạnh đó, kết nối với các nhà trường để nuôi dưỡng công chúng tương lai cũng là một mũi nhọn cần được ưu tiên đầu tư bài bản.

Phát triển văn hóa từ không gian truyền thống sang môi trường ứng dụng công nghệ số trong sản xuất, giới thiệu, thưởng thức và quản lý tác phẩm nghệ thuật cũng là một hướng đi cần thiết trong bối cảnh công nghệ số hiện nay.

Show diễn "Tinh hoa Bắc Bộ" là điểm đến văn hóa đặc sắc tại Thủ đô. Nguồn: Fanpage Tinh hoa Bắc Bộ

Theo Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Quảng bá Di sản văn hóa phi vật thể (VICH) Nguyễn Thị Lệ Quyên, nhu cầu tìm hiểu các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống của du khách, nhất là khách nước ngoài ngày càng cao. Đáp ứng nhu cầu này, Hà Nội cần khuyến khích phát triển các mô hình hoạt động theo hướng vừa đào tạo, vừa quảng bá. Đây sẽ là hạt nhân góp phần quan trọng trong phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô.

Nghị quyết số 09-NQ/TU của Thành ủy Hà Nội về phát triển công nghiệp văn hóa và Nghị quyết 80-NQ/TV của Bộ Chính trị tạo bệ phóng vững chắc để đưa văn hóa Thủ đô trở thành nguồn lực nội sinh. Chỉ ra như vậy,Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội, NSND. Trần Quốc Chiêm cho rằng, với sự quan tâm đúng mức về thể chế, cùng sự chủ động sáng tạo, làm mới mình của các thế hệ nghệ sĩ, nghệ thuật biểu diễn truyền thống sẽ mở rộng không gian phát triển.

Đó không chỉ là câu chuyện gìn giữ một quá khứ vàng son, mà là cách đưa giá trị ấy tham gia vào tiến trình kiến tạo, vì một Hà Nội xứng tầm với vị thế "Thành phố sáng tạo" trên bản đồ văn hóa toàn cầu.