Nghị quyết số 20-NQ/TW: Cú hích phát triển công nghiệp điện gió ngoài khơi

Cơ hội bứt phá điện gió ngoài khơi

Với hơn 3.260 km bờ biển, vùng đặc quyền kinh tế trên một triệu km² và điều kiện gió thuận lợi, Việt Nam có tiềm năng lớn để phát triển điện gió ngoài khơi, theo nghiên cứu quốc tế ước khoảng 600 GW, mở ra dư địa phát triển lớn trong nhiều thập niên tới.

Tiềm năng điện gió ngoài khơi đang từng bước được cụ thể hóa trong các định hướng phát triển năng lượng quốc gia. Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu phát triển 6-17 GW điện gió ngoài khơi giai đoạn 2030-2035, phục vụ nhu cầu điện trong nước. Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định ưu tiên khai thác hiệu quả năng lượng tái tạo, đồng thời yêu cầu xây dựng cơ chế đột phá cho điện gió ngoài khơi.

Cùng với đó, Chính phủ đang chỉ đạo hoàn thiện dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực và các quy định liên quan. Nghị quyết số 253/2025 của Quốc hội đã bổ sung cơ chế đặc thù, cho phép chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời với chấp thuận nhà đầu tư dự án điện gió ngoài khơi, qua đó đẩy nhanh lựa chọn nhà đầu tư đối với những dự án chiến lược. Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh tiếp tục xác định mục tiêu đến năm 2030 đạt 6-10 GW điện gió ngoài khơi gắn với phát triển năng lượng tái tạo và các ngành kinh tế biển mới.

Nhà máy điện gió Đông Hải 1 tại tỉnh Vĩnh Long

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, GS.TS Hoàng Văn Cường - Phó Chủ tịch Hội đồng Giáo sư Nhà nước, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam cho rằng, nếu Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 22/10/2018 về chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đặt nền móng cho phát triển kinh tế biển thì Nghị quyết số 20-NQ/TW đã thể hiện bước chuyển rõ hơn về tư duy phát triển. Biển được xác định là một không gian phát triển chiến lược của nền kinh tế, đóng vai trò trụ cột trong quá trình hình thành những ngành công nghiệp mới dựa trên công nghệ, năng lượng sạch và giá trị gia tăng cao.

Trong bức tranh đó, điện gió ngoài khơi có thể trở thành một mắt xích quan trọng của hệ sinh thái kinh tế biển. "Phát triển nguồn điện này kéo theo nhu cầu về khảo sát biển, thiết kế, chế tạo thiết bị, xây dựng hệ thống truyền tải, cảng biển và chuỗi cung ứng vận hành đồng bộ. Nếu xây dựng được chuỗi cung ứng trong nước, điện gió ngoài khơi có thể tạo thêm thị trường cho cơ khí chế tạo, đóng tàu, dịch vụ kỹ thuật và nhiều ngành công nghiệp hỗ trợ", GS.TS Hoàng Văn Cường nhận định.

Điều này phù hợp với yêu cầu của giai đoạn tăng trưởng mới, khi nhu cầu điện cho sản xuất, công nghiệp và dịch vụ tiếp tục gia tăng, còn bảo đảm đủ điện gắn trực tiếp với năng lực cạnh tranh và duy trì đà tăng trưởng của nền kinh tế.

Sức bật cho công nghiệp, dịch vụ biển

Đồng quan điểm, ông Tạ Đình Thi - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho rằng, Nghị quyết số 20-NQ/TW đã đặt ngành năng lượng trong không gian rộng hơn của kinh tế biển. Vì vậy, quá trình triển khai cần bảo đảm sự đồng bộ giữa quy hoạch điện, quy hoạch không gian biển, hạ tầng truyền tải, cảng biển và các ngành kinh tế có liên quan. Nếu từng lĩnh vực được triển khai riêng rẽ, thiếu sự kết nối thì rất khó khai thác đầy đủ giá trị của nguồn tài nguyên gió biển.

Chương trình xây dựng pháp luật của Quốc hội thời gian tới sẽ có nhiều dự án luật quan trọng liên quan trực tiếp đến lĩnh vực này như Luật Điện lực sửa đổi, Luật Bảo vệ môi trường cùng nhiều cơ chế, chính sách mới về phát triển điện gió ngoài khơi và năng lượng tái tạo.

Đặc biệt, đối với điện gió ngoài khơi, cần tiếp cận theo chuỗi giá trị thay vì chỉ tập trung vào các dự án phát điện. Theo đó, việc phát triển ngành phải gắn với khảo sát, điều tra biển, thiết kế, chế tạo thiết bị, cảng biển, logistics, dịch vụ kỹ thuật, nguồn nhân lực và vận hành.

Ông Tạ Đình Thi nhấn mạnh, Việt Nam cần phát triển điện gió ngoài khơi song hành với các ngành công nghiệp và dịch vụ hỗ trợ. Khi hình thành được chuỗi giá trị hoàn chỉnh, lợi thế về tài nguyên biển mới có thể được chuyển hóa thành năng lực công nghiệp, công nghệ và giá trị gia tăng cao của nền kinh tế. Đây cũng là điều kiện để điện gió ngoài khơi tạo việc làm bền vững, thúc đẩy cơ khí, cảng biển, logistics, dịch vụ kỹ thuật và nhiều ngành kinh tế biển khác.

Thực tế cho thấy, doanh nghiệp Việt Nam đã bắt đầu tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị điện gió ngoài khơi. Tháng 6/2025, Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC), thuộc Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Quốc gia Việt Nam đã xuất khẩu 33 chân đế điện gió quy mô lớn.

Trong khoảng 5 năm trở lại đây, PTSC cũng tham gia với vai trò nhà thầu của 10 trạm biến áp ngoài khơi có tổng công suất khoảng 6 GW. Những kết quả này cho thấy năng lực tiếp cận công nghệ, tổ chức thi công và tham gia thị trường quốc tế của doanh nghiệp trong nước đã có những bước tiến đáng kể.

Theo ông Nguyễn Tuấn - Trưởng ban Thương mại PTSC, giá trị mà ngành công nghiệp điện gió ngoài khơi tạo ra có sức lan tỏa rất lớn. Ông cho biết, chỉ riêng một dự án chân đế của điện gió ngoài khơi đã cho doanh thu xuất khẩu hơn 300-400 triệu USD, tạo công ăn việc làm cho gần 3.000 người của gần 100 doanh nghiệp trong nước trong khoảng 3 năm.

"Chỉ một hợp đồng quy mô tương đối đã tạo ra việc làm, doanh thu và nguồn ngoại tệ đáng kể, giá trị lớn hơn còn nằm ở khả năng nâng cao năng lực tự chủ. Nếu Việt Nam không xây dựng được ngành công nghiệp điện gió ngoài khơi trong nước thì mục tiêu phát triển 16-17 GW sẽ rất khó đạt được khi phần lớn thiết bị và dịch vụ phải phụ thuộc vào nguồn cung từ bên ngoài", ông Nguyễn Tuấn nhấn mạnh. Đây là cơ sở thực tiễn để Việt Nam hướng tới xây dựng chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi ngay trong nước, từng bước nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.