Ngọn núi lửa 'nhả' ra vàng thật mỗi ngày, nhưng liệu có ai dám đến gần?

Erebus là ngọn núi lửa đang hoạt động cao nhất Nam Cực, với độ cao khoảng 3.794m. Đây cũng là núi lửa đang hoạt động nằm xa về phía nam nhất trên Trái đất. Ngọn núi được đặt theo tên vị thần bóng tối trong thần thoại Hy Lạp. Nhà thám hiểm James Clark Ross lần đầu ghi nhận Erebus đang phun trào khi phát hiện ngọn núi vào năm 1841.

Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của Erebus là hồ dung nham tồn tại liên tục trong miệng núi lửa. Hồ dung nham này luôn đỏ rực, ngay cả trong điều kiện mùa đông khắc nghiệt của Nam Cực. Theo IFLScience, trên thế giới hiện chỉ có khoảng 5 hồ dung nham tồn tại lâu dài như vậy.

Erebus là ngọn núi lửa đang hoạt động cao nhất Nam Cực, với độ cao khoảng 3.794 m. Ảnh: Metro/De Agostini Editorial

Ngoài dung nham và các dòng khí nóng, giới khoa học còn phát hiện những luồng khí từ Erebus chứa các tinh thể vàng cực nhỏ với kích thước chỉ khoảng 20 micromet.

Theo tính toán của các nhà nghiên cứu, ngọn núi lửa này có thể phát tán khoảng 80 gam vàng kết tinh vào khí quyển mỗi ngày. Dấu vết của các hạt bụi vàng đã được phát hiện trong không khí ở khoảng cách tới 1.000 km tính từ núi lửa.

Các chuyên gia thuộc Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) cho rằng nhiệt độ cực cao bên trong lòng đất khiến đá nóng chảy cùng các hạt vàng di chuyển lên bề mặt trước khi kết tinh và phát tán ra môi trường xung quanh.

Nhà nghiên cứu núi lửa người Anh Tamsin Mather nhận định Erebus là một trong số ít núi lửa trên thế giới có hồ dung nham hoạt động liên tục và phun khí 24 giờ mỗi ngày. Theo bà, trong các loại khí mà núi lửa giải phóng còn chứa nhiều hạt kim loại nhỏ, trong đó có vàng.

Bên cạnh việc liên tục phun khí và hơi nước, Erebus đôi khi còn phóng lên không trung những khối đá nóng chảy một phần, được gọi là "bom núi lửa". Điều đặc biệt là giữa môi trường núi lửa nóng bỏng ấy lại tồn tại các hang động băng độc đáo được hình thành từ dòng khí nóng thoát ra từ lòng đất.

Theo tính toán của các nhà nghiên cứu, ngọn núi lửa này có thể phát tán khoảng 80 gam vàng kết tinh vào khí quyển mỗi ngày. Ảnh: Shutterstock

Những hang băng ngoằn ngoèo này tạo nên một môi trường cực đoan, trở thành địa điểm nghiên cứu lý tưởng đối với các sinh vật có khả năng thích nghi với điều kiện khắc nghiệt. Các nhà khoa học đã phát hiện 61 loài nấm sinh sống trong khu vực này.

Đây được xem là một hệ sinh thái hiếm gặp bởi môi trường bên trong các hang động gần như tối hoàn toàn và rất nghèo dinh dưỡng. Tuy nhiên, một số dấu hiệu cho thấy sự xuất hiện của các loài nấm này có thể liên quan đến tác động ô nhiễm từ con người.

Dù mang giá trị khoa học lớn, Erebus vẫn là một trong những địa điểm khó tiếp cận nhất thế giới. Điều kiện thời tiết khắc nghiệt khiến phần lớn du khách chỉ có thể quan sát ngọn núi từ xa thông qua các chuyến tàu thám hiểm.

Trong khi đó, các hoạt động nghiên cứu trực tiếp tại Erebus chủ yếu được thực hiện bởi các đoàn khoa học chuyên biệt hoạt động tại Nam Cực.