Thấm đẫm truyền thống văn hóa của người Gia Rai, các bậc cao niên ở Gia Lai hàng ngày bền bỉ giữ nghề cha ông và trao truyền cho thế hệ trẻ. Họ chính là những người 'giữ hồn' của dân tộc mình trong dòng chảy thời gian.
Tổ đan lát, dệt thổ cẩm gắn với du lịch cộng đồng tại Gia Lai là hướng đi hiệu quả giúp người dân cải thiện cuộc sống song song với quá trình bảo tồn và phát huy truyền thống dân tộc.
Dệt đũi vốn là nghề truyền thống của làng Cao Bạt - một trong hai làng của Nam Cao.
Đồng bào Chăm ở An Giang hiện có khoảng 13.000 người (chiếm 0,67% dân số toàn tỉnh); sống tập trung các xã đầu nguồn ven sông Hậu thuộc các huyện An Phú, Tân Châu, Phú Tân và Châu Phú,... Điều đáng quý là đồng bào Chăm nơi đây vẫn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của dân tộc mình, tiêu biểu là nghề dệt thổ cẩm.
Tuyên Quang có 22 dân tộc anh em sinh sống với những nét văn hóa đặc sắc, đan xen. Nhiều giá trị văn hóa được lưu giữ, bảo tồn, phát huy, điển hình là nghề thêu thổ cẩm của đồng bào các dân tộc Tày, Dao, Mông, Pà Thẻn, Nùng… Nơi đây được ví như 'miền thổ cẩm'.
Bảo tồn nghề dệt thổ cẩm của đồng bào dân tộc Jrai và Xơ Đăng ở tỉnh Kon Tum là vấn đề cấp thiết hiện nay. Hiểu được vấn đề này, nhiều chị em, phụ nữ dân tộc thiểu số (DTTS) nơi đây đang tích cực phát huy nghề truyền thống để phát triển kinh tế cũng như gìn giữ bản sắc văn hóa.
Ở miền Tây xứ Thanh chúng tôi được nghe nhiều câu chuyện về những tấm thổ cẩm của đồng bào. Không chỉ dệt hoa văn, người dân nơi đây còn dệt cả những câu chuyện bình dị, ẩn chứa bao giá trị nhân sinh...
Việc thiếu hụt lao động trẻ, lao động tay nghề cao là lý do khiến cho nhiều làng nghề truyền thống ở Nghệ An chậm phát triển.
Ninh Thuận là vùng đất có nhiều dân tộc từ nơi khác tới định cư trong nhiều giai đoạn khác nhau. Các dân tộc trong quá trình sinh sống ở mảnh đất này đã hình thành và phát triển nhiều ngành nghề thủ công như: Dệt thổ cẩm, gốm nung, đan võng, chiếu cói... Có những nghề nay vẫn duy trì phát triển và trở thành làng nghề truyền thống, trong đó tiêu biểu là làng nghề dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp của người Chăm ở thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước.
Giữa nhịp sống hiện đại, nhiều gia đình Jrai ở TP. Pleiku vẫn bền bỉ giữ gìn, phát huy nghề truyền thống theo cách trao truyền, tiếp nối.
Động lực lớn nhất thôi thúc chị Rachel Nguyen Isenschmid (Trang Nguyễn) trong hành trình đưa thời trang Việt ra thế giới là tình yêu đối với quê hương, đất nước và niềm tự hào dân tộc khi là một người con gốc Việt.
Ở Lào Cai, thổ cẩm phong phú cả về loại hình, chất liệu và nghệ thuật. Thổ cẩm là nguồn lực, chất liệu xây dựng sản phẩm du lịch, có sức hút đặc biệt đối với du khách.
Cách Thủ đô Hà Nội khoảng 200 km, chúng tôi tìm về khu Chiềng, xã Kim Thượng, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ. Dưới mái nhà sàn của người Mường, xã Kim Thượng, nhiều nghệ nhân và các em nhỏ với các lứa tuổi khác nhau đang hồ hởi kéo sợi bên các khung cửi. Từng nét hoa văn trên những sản phẩm thổ cẩm dần dần hiện ra mang đậm màu sắc, nét văn hóa đặc trưng vốn có từ rất lâu đời ở nơi đây.
Nghề dệt thổ cẩm có từ rất lâu đời, là một nét văn hóa đặc trưng của đồng bào người dân tộc Mường ở huyện miền núi Tân Sơn (tỉnh Phú Thọ).
Với nỗ lực duy trì, phát triển, nghề dệt thổ cẩm của người Mường (xã Kim Thượng, xã Xuân Đài, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ) đã được công nhận Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia.
Để giữ gìn và phát huy bản sắc của nghề dệt thổ cẩm, tỉnh Phú Thọ đã và đang triển khai nhiều biện pháp, chính sách khuyến khích và những việc làm cụ thể nhằm 'hồi sinh' lại nghề truyền thống này.
Nghề dệt thổ cẩm có từ rất lâu đời, là một nét văn hóa đặc trưng của đồng bào người dân tộc Mường ở huyện miền núi Tân Sơn (tỉnh Phú Thọ).
Sinh ra đã bị tật nguyền, chị Đinh Thị Hme (46 tuổi, làng Tờ Mật, xã Đông, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai) phải gánh chịu bao thiệt thòi của số phận. Song với nghị lực phi thường cùng đôi bàn tay tài hoa, chị trở thành một trong những nghệ nhân của làng khi dệt nên những thước thổ cẩm tinh xảo.
Với sự sáng tạo và đôi bàn tay khéo léo, những thợ thủ công ở bản Diềm đã đưa hoa văn thổ cẩm lên các sản phẩm mây tre đan.
Khung cửi của người Tày không chỉ là công cụ thủ công để dệt ra những tấm vải thổ cẩm đẹp mắt, mà còn là một phần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày của người Tày xưa. Chúng tôi đã có dịp đến thăm thôn Nà Kẹm, xã Khuôn Hà (Lâm Bình) nơi khung cửi vẫn được người dân giữ gìn và sử dụng hàng ngày.
Khu vực miền núi Thanh Hóa là nơi sinh sống lâu đời của đồng bào các dân tộc thiểu số như: Mường, Thái, Mông, Dao, Thổ, Khơ Mú... Nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch, những năm qua các huyện miền núi trong tỉnh đã có nhiều giải pháp khôi phục và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, đặc biệt là nghề dệt thổ cẩm, gắn với phát triển du lịch, qua đó tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân.
Từ khi nghề dệt thổ cẩm đồng bào Chăm xã Châu Phong được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, tour du lịch (DL) làng Chăm, tìm hiểu đời sống văn hóa cộng đồng, thưởng thức ẩm thực và thăm cơ sở dệt thổ cẩm đã trở thành sản phẩm DL đặc sắc của các công ty lữ hành trong và ngoài nước.
Ấp Phũm Soài được xem là trung tâm của đồng bào Chăm tại xã Châu Phong nói riêng, thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang nói chung. Hầu hết đồng bào Chăm nơi đây theo đạo Hồi, Chăm Islam. Tuy cuộc sống, điều kiện kinh tế chưa thực sự hết khó khăn nhưng chúng tôi cảm nhận được sự gần gũi, nhiệt tình, hiền lành, chân chất của mỗi con nơi đây…
Cùng với việc chỉ đạo Nhân dân phát triển kinh tế, xã Mường Chanh (Mường Lát) còn chú trọng gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, trong đó có việc gìn giữ nghề dệt thổ cẩm của đồng bào dân tộc Thái.
Với những 'tiệm may' nhỏ xinh dưới nếp nhà truyền thống, không cần biển hiệu quảng bá, không quá cầu kỳ trong sắp xếp, trưng bày, phụ nữ dân tộc Mông ở xã Thào Chư Phìn, huyện Si Ma Cai đã đưa sản phẩm thổ cẩm truyền thống đi nhiều nơi trong nước và quốc tế.
Với sự vào cuộc của các cấp, ngành, chính quyền địa phương và người dân bản địa, các nghề thủ công truyền thống liên quan đến trang phục dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh đang dần được quan tâm khôi phục, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa, đồng thời hình thành sản phẩm du lịch độc đáo và hấp dẫn, khẳng định sự gắn kết giữa phát triển kinh tế với bảo tồn và phát triển trang phục truyền thống.
Những tưởng dệt thổ cẩm chỉ dành cho phụ nữ, nhưng một người đàn ông ở Hướng Hóa (Quảng Trị) đã dành gần 30 năm tìm tòi, nghiên cứu, giữ lại nghề dệt thổ cẩm của bà con Vân Kiều. Trước sự mai một của thổ cẩm, người đàn ông này biết dệt thành thạo đã đi từng bản làng để truyền dạy cho nhiều người.
Nếu kể tên những làng nghề dệt thổ cẩm truyền thống có tiếng ở xứ Thanh, không thể không nhắc đến làng Lặn Ngoài, xã Lũng Niêm (Bá Thước). Trong nhịp chảy trôi, phát triển của cuộc sống, đồng bào Thái ở Lặn Ngoài vẫn âm thầm 'giữ lửa' nghề - nét đẹp văn hóa của ông cha.
Hòa mình vào xu thế hội nhập, các nghệ nhân các nghề, làng nghề truyền thống đã và đang phải cố gắng để tạo ra những sản phẩm phù hợp thị hiếu nhưng vẫn mang đậm hơi thở truyền thống. Qua đó, góp phần bảo tồn và phát huy các nghề truyền thống trong dòng chảy của thời gian.
Trước 'ngưỡng cửa' thất truyền, nghề dệt thổ cẩm xóm Chiềng có thể 'hồi sinh' hay không? Câu trả lời nằm ở sự vào cuộc kịp thời và hiệu quả của các cấp ngành, chính quyền địa phương và người dân ngay lúc này !
Họ mang khung dệt về với Mỹ Sơn. Giữa không gian u tịch của tháp cổ, những phụ nữ Chăm dệt lấy tinh hoa chất chứa như đang thủ thỉ cùng đất trời với âm vọng ngàn năm thổ cẩm.
Nghề dệt là di sản quý giá, niềm tự hào, biểu tượng cho bản sắc văn hóa, truyền thống lâu đời đối với đồng bào Mường ở xã Kim Thượng, huyện Tân Sơn. Thế nhưng 'báu vật' này đang đối diện với nguy cơ thất truyền...
Nghề làm vải lanh hiện đã trở thành sản phẩm xóa nghèo, từng bước làm giầu cho những người phụ nữ trên Cao nguyên đá Hà Giang.
Kể từ khi nghề dệt thổ cẩm của người Chăm xã Châu Phong (TX. Tân Châu, tỉnh An Giang) được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, tour du lịch làng Chăm để tìm hiểu đời sống văn hóa cộng đồng, thưởng thức ẩm thực, thăm cơ sở dệt thổ cẩm… trở thành sản phẩm du lịch (DL) đặc sắc của các hãng lữ hành trong và ngoài nước.
Yêu thích nghề dệt thổ cẩm của dân tộc mình, cô gái người Ve (một nhóm địa phương của dân tộc Giẻ Triêng) Zơ Râm Thị Thon ở làng Công Năng (nay là thôn 49b), xã Đắc Pring, huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam đã theo học dệt từ lúc còn niên thiếu. Để rồi hôm nay, cô đã trở thành người thợ dệt tài hoa trong vùng, được nhiều chị em phụ nữ người Ve biết tiếng, nể phục.
Ngày nay, việc bảo tồn gìn giữ văn hóa truyền thống nói chung, ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số nói riêng, luôn được Đảng, Nhà nước quan tâm chú trọng đầu tư. Nhờ đó, ở nhiều vùng dân tộc thiểu số, người dân đã quan tâm thực hiện việc bảo tồn và gắn với phát triển kinh tế, điển hình là ở xã Tả Phìn (thị xã Sa Pa, Lào Cai).
Để góp phần bảo tồn, phát huy những giá trị bản sắc văn hóa truyền thống của các dân tộc ở địa phương, Trường Tiểu học và THCS A Túc, xã Lìa, huyện Hướng Hóa thành lập Câu lạc bộ (CLB) khởi nghiệp dệt, may mặc trang phục truyền thống của người Vân Kiều, Pa Kô. CLB ra đời không chỉ góp phần giúp các em thêm yêu hơn những văn hóa đặc sắc của dân tộc mình mà còn tạo môi trường giáo dục mở vừa học chữ, vừa tìm hiểu nghề truyền thống, gắn giáo dục với hướng nghiệp, phát triển nghề dệt cho học sinh.
Thổ cẩm là sản phẩm dệt thủ công với những hoa văn sặc sỡ mang đậm bản sắc dân tộc, từ xa xưa đã gắn bó với người dân tộc Tày sinh sống tại tỉnh Tuyên Quang.
Nằm yên bình bên dòng Nậm Núa, bản Na Sang 1 và 2, xã Núa Ngam, huyện Điện Biên (tỉnh Điện Biên) là nơi sinh sống của gần 200 hộ đồng bào dân tộc Lào. Hiện nay, cộng đồng người dân tộc Lào ở Na Sang vẫn còn lưu giữ nghề truyền thống dệt thổ cẩm.
Nếu nghề đan gùi được trao truyền cho những cậu bé có độ tuổi từ 13 trở lên thì dệt thổ cẩm là nghề truyền thống của phụ nữ dân tộc S'tiêng ở tỉnh Bình Phước.