Người phụ nữ đánh thức dòng suối đầu nguồn Ko Tam, gieo mầm xanh giữa đại ngàn

Hồi sinh dòng suối đầu nguồn

Giữa không gian xanh mát của Khu du lịch cộng đồng Ko Tam (phường Tân Lập, tỉnh Đắk Lắk), ít ai nghĩ rằng nơi đây từng là vùng đất khô cằn, dòng suối đầu nguồn có lúc đứng trước nguy cơ cạn kiệt. Hơn một thập kỷ qua, dấu ấn của bà Nguyễn Thị Ngọc Anh (SN 1956) – Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc Công ty Cổ phần Du lịch Cộng đồng Ko Tam, Chủ tịch Hội Nữ doanh nhân tỉnh Đắk Lắk, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh đã âm thầm in đậm trên từng tán cây, mạch nước và cả nhịp sống văn hóa nơi đây.

Nước suối đầu nguồn mát lạnh trong khu du lịch Ko Tam.

Ở tuổi gần 70, bà vẫn đều đặn có mặt tại khu du lịch cộng đồng Ko Tam, gắn bó với từng dòng chảy của con suối nhỏ trên vùng đất đỏ bazan này. Với bà, Ko Tam không đơn thuần là một khu du lịch sinh thái, mà là tâm huyết cả đời – nơi gửi gắm khát vọng giữ rừng, giữ nước, gìn giữ văn hóa Tây Nguyên và lan tỏa tinh thần vươn lên của phụ nữ địa phương.

Nhớ lại những ngày đầu khởi dựng khu du lịch cộng đồng Ko Tam, bà Ngọc Anh kể: “Vùng đất này vốn có dòng suối đầu nguồn mát lành uốn quanh Buôn Ma Thuột rồi đổ ra sông Sêrêpốk. Trước kia, nước nhiều đến mức “chảy như thác đổ”, nuôi sống bao buôn làng. Nhưng đến khoảng năm 2010, suối bắt đầu cạn, đất đai khô khốc, sản xuất gặp khó. Tôi tự hỏi: nếu không giữ lấy mạch nguồn này, con cháu sau này sẽ ra sao?”.

Từ trăn trở ấy, tháng 8/2012, được sự cho phép của các cơ quan chức năng, bà cùng cộng sự bắt tay xây dựng Khu du lịch cộng đồng Ko Tam – mô hình kết hợp giữa bảo vệ môi trường, phát triển du lịch sinh thái và bảo tồn văn hóa bản địa. Chỉ hơn nửa năm sau, ngày 10/3/2013, Ko Tam chính thức mở cửa đón khách.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Anh (thứ 3 từ trái qua) không ngừng nỗ lực giữ gìn nét văn hóa Ê Đê qua trang phục thổ cẩm.

Sau hơn 12 năm hoạt động, Ko Tam đã trở thành điểm đến quen thuộc của du khách trong và ngoài nước, mỗi năm đón hàng trăm nghìn lượt khách. Nơi đây cũng tạo việc làm ổn định cho khoảng 130 lao động, phần lớn là người dân tộc Ê Đê.

Đáng chú ý, từ vùng đất khô cằn năm nào, những hàng tre, hàng cây dần phủ xanh, góp phần “đánh thức” mạch nước ngầm. “Nếu như năm 2015, nước ngầm gần như cạn kiệt, thì nay suối Ko Tam đã hồi sinh, nước chảy dồi dào, thấm sâu vào lòng đất”, bà Ngọc Anh chia sẻ.

Khu du lịch cộng đồng Ko Tam trở thành điểm nhấn đặc sắc của địa phương.

Giữ hồn văn hóa Ê Đê

Không chỉ hồi sinh dòng suối, bà Ngọc Anh còn dành nhiều tâm huyết cho việc gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa Tây Nguyên, đặc biệt là văn hóa của dân tộc Ê Đê.

Bà kể, từ khi mới 10 tuổi đã có nhiều bạn bè là người Ê Đê. Qua năm tháng gắn bó, bà nhận ra vẻ đẹp của những người con Ê Đê không chỉ ở hình thức mà còn ở tâm hồn: sống đoàn kết, chân thành, tự trọng. “Dù nghèo, nông sản để ngoài rẫy cũng không ai lấy của ai. Những giá trị ấy rất đáng quý, cần được giữ gìn”, bà nói.

Nhiều hoạt động trải nghiệm thú vị tại Khu du lịch cộng đồng Ko Tam.

Theo bà, văn hóa Ê Đê không chỉ thể hiện qua tiếng chiêng, lời nói hay nếp sống, mà còn nằm trong từng đường kim, sợi chỉ của tấm thổ cẩm. Thế nhưng, trước nhịp sống hiện đại, nhiều người – đặc biệt là giới trẻ – dần xa rời trang phục truyền thống.

Không muốn bản sắc ấy mai một, khi Khu du lịch cộng đồng Ko Tam đi vào hoạt động, bà chủ động may trang phục thổ cẩm Ê Đê để mặc hằng ngày và khuyến khích nhân viên làm theo. Thậm chí, bà hỗ trợ thêm 20.000 đồng/ngày cho những người mặc trang phục truyền thống khi làm việc.

Cách làm tưởng chừng giản dị nhưng hiệu quả. “Mưa dầm thấm lâu”, sự e dè ban đầu dần biến mất. Mỗi mùa lễ hội, những chàng trai, cô gái Ê Đê lại rực rỡ trong sắc thổ cẩm, tự tin múa hát, đánh chiêng phục vụ du khách. Với bà Ngọc Anh, đó không chỉ là thành công của người làm du lịch, mà còn là niềm vui của người “giữ lửa”, khi hồn cốt văn hóa được khơi dậy từ chính cộng đồng bản địa.

Ko Tam trở thành nơi tổ chức nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc.

Nơi gắn kết và nâng đỡ phụ nữ

Không dừng lại ở du lịch, bà Ngọc Anh còn nỗ lực xây dựng Ko Tam thành không gian sinh thái gắn với nông nghiệp bền vững và nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Trên diện tích hơn 3 ha, bà phát triển mô hình trồng cà phê, ca cao, sầu riêng, rau quả, cây dược liệu và nuôi ong mật theo hướng hữu cơ. “Đắk Lắk có nhiều sản vật quý, nhưng không phải ai cũng hiểu thế nào là sản phẩm sạch. Tôi làm để du khách được tận mắt chứng kiến, tận tay trải nghiệm, từ đó hiểu và trân trọng giá trị thật của nông sản”, bà chia sẻ.

Quá trình hoạt động du lịch, bà Nguyễn Thị Ngọc Anh luôn luôn chú trọng nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Theo bà, mỗi hạt cà phê, giọt mật ong hay nhánh dược liệu tại Ko Tam đều là “đại sứ” quảng bá cho nông sản Đắk Lắk, đồng thời lan tỏa thông điệp sống xanh, bền vững.

Song song đó, bà còn bền bỉ hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế. Năm 2007, bà sáng lập Câu lạc bộ Nữ doanh nghiệp Đắk Lắk, sau này phát triển thành Hội Nữ doanh nhân tỉnh với hơn 100 hội viên. Dưới sự điều hành của bà, Hội trở thành nơi kết nối, chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nhau phát triển theo tinh thần “người biết chỉ người chưa biết”.

Không chỉ hỗ trợ nữ doanh nhân, Hội còn hướng đến phụ nữ nghèo, yếu thế thông qua các chương trình hỗ trợ vốn, tư vấn khởi nghiệp và tạo việc làm, giúp nhiều gia đình cải thiện thu nhập, vươn lên thoát nghèo.

Những món ăn truyền thống để lại hương vị khó quên cho du khách khi đến Ko Tam.

Bên cạnh đó, mô hình “Mẹ đỡ đầu” cũng được duy trì, hỗ trợ trẻ mồ côi, hoàn cảnh khó khăn. Từ năm 2021 đến nay, Hội Nữ doanh nhân tỉnh đã nhận đỡ đầu 14 em nhỏ, mỗi em được hỗ trợ 6 triệu đồng/năm cùng quà vào các dịp lễ, Tết.

Khu du lịch cộng đồng Ko Tam trở thành nơi gắn kết giới nữ.

Văn Anh