Người Việt vẫn ăn mặn gấp 1,6 lần khuyến nghị

TS Angela Pratt, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam tại hội thảo. Ảnh: Hải Yến

Sáng 19.8, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) phối hợp với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, Trường Đại học Y tế công cộng và tổ chức HealthBridge tổ chức Hội thảo cung cấp thông tin về giảm tiêu thụ muối và các giải pháp thúc đẩy chế độ ăn lành mạnh.

Tại hội thảo, PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia (Bộ Y tế) đã đưa ra số liệu đáng chú ý: Dù lượng muối trung bình trong khẩu phần của người Việt đã hạ từ 9,4g mỗi ngày (năm 2015) xuống 8,1g (năm 2023), mức này vẫn vượt xa ngưỡng WHO khuyến nghị dưới 5g/ngày, tương đương một thìa cà phê.

Điều đáng nói, những người thuộc nhóm nguy cơ cao như tăng huyết áp, đái tháo đường lại có xu hướng ăn mặn hơn mức trung bình cộng đồng, khiến tình hình trở nên đáng báo động hơn.

Điểm đặc thù trong bữa ăn của người Việt là phần lớn natri (thành phần chính trong muối gây tăng huyết áp) không chỉ đến từ lọ muối mà còn tập trung trong các gia vị quen thuộc như nước mắm, bột canh, hạt nêm, mì chính, nước tương và dầu hào. Khác với các quốc gia thu nhập cao, nơi 70-80% natri đến từ thực phẩm chế biến sẵn, người Việt hấp thụ lượng natri đáng kể qua thói quen chấm đậm, chan nước dùng trong mỗi bữa cơm.

Không chỉ dừng lại ở truyền thống, mô hình tiêu thụ tại Việt Nam đang có sự chuyển dịch rõ rệt khi thực phẩm chế biến sẵn, mì ăn liền, đồ ăn vặt và các bữa ăn ngoài gia đình ngày càng đóng góp nhiều natri hơn, đặc biệt ở các đô thị và giới trẻ.

TS Angela Pratt, Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam nhận định, chế độ ăn lành mạnh có vai trò định hình sức khỏe thể chất và tinh thần xuyên suốt cuộc đời mỗi con người. Bà xếp việc lạm dụng thực phẩm không có lợi vào nhóm rủi ro hàng đầu đối với sức khỏe cộng đồng Việt Nam hiện nay.

Theo Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam, trước gánh nặng bệnh không lây nhiễm đang tăng do thói quen ăn nhiều muối, thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn nhanh và đồ uống có đường, WHO đánh giá phần lớn đều có thể phòng ngừa được. Điều này đòi hỏi các chính sách thay đổi môi trường thực phẩm cần tạo điều kiện cho người dân tiếp cận các lựa chọn tốt cho sức khỏe một cách dễ dàng hơn. 

Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh Lê Thái Hà. Ảnh: Hoàng Tôn

Phát biểu tại hội thảo, TS Lê Thái Hà, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh cho rằng, trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm có xu hướng gia tăng, việc cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về tác hại của tiêu thụ quá nhiều muối, đồng thời hướng dẫn người dân xây dựng lối sống lành mạnh có ý nghĩa rất quan trọng.

TS Lê Thái Hà cũng nêu rõ sự cần thiết của công tác phòng, chống tác hại của việc tiêu thụ quá nhiều muối không chỉ được thực hiện tại các cơ sở khám, chữa bệnh, thông qua tư vấn của cán bộ y tế khi người dân đã mắc bệnh, mà cần bắt đầu từ cộng đồng và ngay trong những bữa ăn hằng ngày của mỗi gia đình.

Ăn quá mặn là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tăng huyết áp, từ đó kéo theo nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và đột quỵ. Theo đó, khó khăn trong công tác giảm muối là phần lớn người dân không nhận biết được lượng muối mình thực sự tiêu thụ, bởi nó "ẩn" trong vô số loại thực phẩm đóng gói và gia vị hằng ngày.

Việt Nam đang đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm 30% lượng muối tiêu thụ, phấn đấu đưa mức trung bình xuống dưới 7g mỗi người mỗi ngày. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này cần có sự kết hợp giữa chính sách ghi nhãn thực phẩm, quy định ngưỡng natri tối đa, song song với các giải pháp thay đổi hành vi hằng ngày như nêm nhạt hơn, hạn chế chấm và chan cũng như kiểm soát chặt nhóm thực phẩm siêu chế biến.

Thực tế, giảm muối không có nghĩa là từ bỏ hoàn toàn những gia vị truyền thống như nước mắm. Mỗi gia đình có thể bắt đầu bằng những thay đổi nhỏ nhưng kiên trì: Nêm nhạt dần, hạn chế chấm và chan, cắt giảm đồ chế biến sẵn, tập thói quen đọc nhãn dinh dưỡng trước khi mua. Những thay đổi tưởng chừng đơn giản này nếu được duy trì sẽ góp phần kéo giảm nguy cơ bệnh tật, bảo vệ sức khỏe tim mạch cho cả cộng đồng.