Nhận diện 25 kịch bản lừa đảo trên không gian mạng năm 2026

Các đối tượng không chỉ tận dụng mạng xã hội, ngân hàng số và các phương thức thanh toán điện tử mà còn khai thác trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ Deepfake, DeepVoice để giả mạo hình ảnh, giọng nói, dựng lên những tình huống có độ tin cậy cao. Từ đó, kẻ xấu từng bước dẫn dụ, thao túng tâm lý, khiến nạn nhân mất cảnh giác và thực hiện các giao dịch chuyển tiền theo yêu cầu.

Trước tình hình đó, lực lượng Công an cảnh báo 25 kịch bản lừa đảo phổ biến hiện nay, tập trung vào 5 nhóm thủ đoạn chính mà người dân cần đặc biệt lưu ý:

Các thủ đoạn lừa đảo chiếm đoạt tài sản được lực lượng Công an cảnh báo (Ảnh: Bộ Công an)

Nhóm 1: Mạo danh cơ quan, tổ chức để chiếm đoạt tài sản

Các đối tượng giả danh Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, ngân hàng, nhà trường, bệnh viện, cơ quan bảo hiểm xã hội, điện lực, viễn thông hoặc sử dụng tin nhắn Brandname giả mạo để yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, mật khẩu tài khoản hoặc chuyển tiền với các lý do như “xác minh thông tin”, “xử lý vi phạm”, “thanh toán nợ cước”, “nhận hoàn tiền”, “nộp phạt nguội”...

Nhóm 2: Lừa đảo bằng công nghệ AI, Deepfake, DeepVoice

Lợi dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo, các đối tượng tạo hình ảnh, video, giọng nói giả mạo người thân, bạn bè hoặc lãnh đạo cơ quan để vay tiền, yêu cầu chuyển khoản khẩn cấp. Một số trường hợp còn gọi điện thu thập mẫu giọng nói nhằm phục vụ cho việc giả mạo, lừa đảo trong tương lai.

Nhóm 3: Lừa đảo đầu tư tài chính và tuyển dụng việc làm

Các đối tượng đăng quảng cáo “việc nhẹ lương cao”, tuyển cộng tác viên trực tuyến hoặc mời tham gia đầu tư chứng khoán, tiền số, ngoại hối với cam kết lợi nhuận hấp dẫn. Ban đầu, chúng cho rút tiền để tạo lòng tin, sau đó dụ dỗ nạp số tiền lớn rồi chiếm đoạt toàn bộ tài sản.

Nhóm 4: Lừa đảo trong hoạt động mua bán trực tuyến

Thủ đoạn phổ biến là sử dụng biên lai chuyển khoản giả, giả danh người mua hoặc người bán để yêu cầu đặt cọc trước, lợi dụng các giao dịch thương mại điện tử nhằm chiếm đoạt tài sản của cả người mua và người bán.

Nhóm 5: Đánh cắp dữ liệu, chiếm quyền điều khiển thiết bị

Các đối tượng phát tán đường link giả mạo, mã QR độc hại, ứng dụng chứa mã độc hoặc phần mềm điều khiển từ xa để chiếm đoạt tài khoản mạng xã hội, tài khoản ngân hàng, thu thập thông tin cá nhân và tiếp tục thực hiện các hành vi lừa đảo khác.

Chủ động phòng ngừa, bảo vệ bản thân trên không gian mạng

Trước các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, mỗi người cần chủ động hình thành thói quen kiểm chứng thông tin trước khi thực hiện bất kỳ yêu cầu nào liên quan đến tài khoản, dữ liệu cá nhân hoặc giao dịch tài chính. Lực lượng Công an khuyến cáo người dân không cung cấp mật khẩu, mã OTP và các thông tin cá nhân quan trọng cho người khác; đồng thời xác minh kỹ danh tính, nội dung giao dịch trước khi chuyển tiền, kể cả khi yêu cầu được gửi từ tài khoản hoặc số điện thoại quen thuộc.

Người dân cũng cần thận trọng với các đường link, mã QR, tệp tin và ứng dụng không rõ nguồn gốc; không truy cập hoặc cài đặt phần mềm theo hướng dẫn của người lạ. Việc thường xuyên cập nhật kiến thức về an toàn thông tin, nhận diện những phương thức, thủ đoạn lừa đảo mới sẽ giúp giảm nguy cơ bị dẫn dụ và hạn chế thiệt hại có thể xảy ra.

Khi nhận thấy dấu hiệu bất thường hoặc nghi ngờ đã trở thành nạn nhân của lừa đảo trên không gian mạng, người dân cần nhanh chóng liên hệ cơ quan Công an gần nhất để được hướng dẫn, hỗ trợ xử lý. Chủ động cảnh giác và kiểm chứng trước mỗi thao tác trên môi trường số chính là lớp bảo vệ cần thiết trước những thủ đoạn lừa đảo ngày càng khó nhận diện.