Nhận diện bệnh gây nguy hiểm đến tính mạng trẻ em trong thời gian ngắn nhưng có triệu chứng mệt, đau bụng, nôn, sốt…thông thường

Viêm cơ tim là gì?

Viêm cơ tim là tình trạng viêm đi kèm theo hoại tử các tế bào cơ tim. Bệnh làm giảm co bóp cơ tim, giảm chức năng bơm máu của tim và gây rối loạn nhịp tim. Trẻ em là nhóm đối tượng dễ mắc viêm cơ tim do sức đề kháng còn yếu. Đồng thời, các triệu chứng bệnh viêm cơ tim cấp không rõ ràng nên không phát hiện sớm khiến nhiều trường hợp chuyển sang nặng, có nguy cơ tử vong.

Chỉ trong một thời gian ngắn dịp Tết và cận Tết Nguyên Đán 2026, Bệnh viện Nhi Trung ương đã tiếp nhận liên tiếp 3 trường hợp viêm cơ tim tối cấp ở trẻ em. Đây là bệnh lý có thể gây nguy hiểm tính mạng cho trẻ trong thời gian ngắn. Nhờ sự chẩn đoán kịp thời của tuyến dưới và sự quyết liệt, nhanh chóng của các bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương trong can thiệp hồi sức chuyên sâu, một bệnh nhi đã hồi phục ngoạn mục và chuẩn bị được ra viện, hai trường hợp còn lại hiện vẫn đang được điều trị tích cực.

Bệnh nhi viêm cơ tim cấp được các bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương cấp cứu kịp thời

Bé gái khởi phát viêm cơ tim từ những cơn đau bụng và nôn nhiều

Trường hợp điển hình là bé gái (11 tuổi, ở Hà Nội). Theo lời kể của gia đình, 2 ngày trước khi nhập viện, trẻ xuất hiện buồn nôn, nôn nhiều lần trong ngày (khoảng 10 lần), kèm đau bụng âm ỉ quanh rốn. Đáng chú ý, trẻ không sốt, không tiêu chảy, sinh hoạt bình thường. Những biểu hiện này khiến gia đình nghĩ đến rối loạn tiêu hóa nên đã cho trẻ uống men tiêu hóa và thuốc chống nôn tại nhà.

Tuy nhiên, các triệu chứng của trẻ không thuyên giảm, ngày hôm sau, trẻ đau bụng tăng lên, tiếp tục nôn 5–6 lần trong đêm, dịch nôn màu vàng, cơ thể mệt lả, da tái. Gia đình đưa trẻ đến bệnh viện địa phương thăm khám, tại đây, các bác sĩ nhận thấy nhiều dấu hiệu bất thường, nghi ngờ bệnh lý tim mạch nặng, sau khi hội chẩn trẻ được chuyển khẩn cấp lên Bệnh viện Nhi Trung ương. Bệnh nhi vào khoa Cấp cứu và Chống độc – Bệnh viện Nhi Trung ương lúc 10h ngày 7/2/2026 với chẩn đoán viêm cơ tim tối cấp. Sau khi được xử trí cấp cứu ban đầu, trẻ được chuyển đến Khoa Điều trị tích cực Nội khoa để tiếp tục điều trị.

Thời điểm tiếp nhận, trẻ vẫn tỉnh táo, tiếp xúc được, chưa suy hô hấp rõ rệt. Tuy nhiên, qua thăm khám lâm sàng, xét nghiệm chuyên sâu và siêu âm tim, các bác sĩ ghi nhận tổn thương cơ tim nặng, rối loạn vận động cơ tim lan tỏa, men tim tăng rất cao – những dấu hiệu cảnh báo nguy cơ rối loạn nhịp tim và sốc tim có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Từ kinh nghiệm điều trị nhiều ca viêm cơ tim tối cấp, các bác sĩ nhận định: việc chờ đợi các biểu hiện suy sụp rõ ràng có thể khiến bệnh nhi mất "thời gian vàng" quyết định tiên lượng. Do đó, các bác sĩ đã chủ động can thiệp, triển khai sớm các biện pháp hồi sức tích cực.

Bệnh nhi được đặt nội khí quản, thiết lập đường truyền tĩnh mạch trung tâm, sử dụng thuốc vận mạch, đồng thời hệ thống ECMO (Tim phổi nhân tạo) được kích hoạt, giúp giảm gánh nặng cho cơ tim đang tổn thương nặng, tạo điều kiện cho tim hồi phục.

"Viêm cơ tim tối cấp là bệnh có diễn biến cực kỳ nhanh, nhiều trẻ còn tỉnh táo nhưng có thể suy tim và ngừng tuần hoàn chỉ sau vài giờ. Với trường hợp này, chúng tôi quyết định điều trị sớm và đặt ECMO ngay khi tiên lượng nguy cơ cao, thay vì chờ đến khi trẻ rơi vào sốc tim/ suy sụp huyết động." – ThS.BSCKII. Ngô Tiến Đông, Khoa Điều trị tích cực Nội khoa, Bệnh viện Nhi Trung ương chia sẻ.

Hiện tại, sau 7 ngày điều trị, tình trạng của trẻ đang tiến triển tốt, trẻ được cai ECMO, tự thở, tỉnh táo, các chỉ số huyết động, chức năng tim và toàn trạng đang cải thiện dần. Nếu tiến triển thuận lợi, trẻ có thể xuất viện trong vài ngày tới, với tiên lượng hồi phục hoàn toàn, không để lại di chứng.

Hai ca viêm cơ tim tối cấp khác cũng có biểu hiện nôn nhiều, sốt, đau bụng, mệt mỏi…dù trước đó trẻ có tiền sử hoàn toàn khỏe mạnh. Hiện hai bệnh nhi đang tiếp tục được điều trị tích cực tại Bệnh viện Nhi Trung ương.

Nguyên nhân gây viêm cơ tim ở trẻ em

Có nhiều nguyên gây ra viêm cơ tim ở trẻ em như:

Nhiễm virus: Chủ yếu do siêu virus, phổ biến là enterovirus, adenovirus hay echovirus. Ngoài ra, các loại virus sởi, quai bị, covid-19,... cũng có thể gây biến chứng viêm cơ tim cấp.

Nhiễm trùng (nhiễm virus, vi khuẩn, nấm): Hệ miễn dịch của trẻ còn yếu. Do đó, trẻ rất dễ bị nhiễm một số loại virus hay nấm được cho là có liên quan đến bệnh viêm cơ tim như: nấm Candida, aspergillus và một số loại nấm được tìm thấy trong phân chim (như Histoplasma),… Một số loại ký sinh trùng như Trypanosoma cruzi và toxoplasma, một số loài truyền qua côn trùng… có thể là nguyên nhân gây ra bệnh viêm cơ tim ở cả trẻ nhỏ và người lớn.

Tiếp xúc hóa chất: Trẻ sống trong môi trường độc hại, thường xuyên tiếp xúc với các hóa chất, kim loại nặng như thủy ngân, arsenic, khí CO…

Phơi nhiễm phóng xạ: Viêm cơ tim có thể xuất hiện khi trẻ cần phải điều trị bằng phương pháp xạ trị hoặc phơi nhiễm chất phóng xạ.

Trẻ mắc một số bệnh lý tự miễn như: Lupus, Kawasaki… hay do quá mẫn với một số loại thuốc.

Triệu chứng viêm cơ tim ở trẻ em

Cũng theo ThS.BSCKII. Ngô Tiến Đông, các triệu chứng của viêm cơ tim cấp thường không điển hình, khoảng một nửa số trẻ bị viêm cơ tim cấp có thể có biểu hiện của đợt nhiễm virus một vài tuần trước khi khởi bệnh. Sau đó, trẻ có thể xuất hiện các triệu chứng giống các bệnh lý thông thường khác như: Mệt mỏi, đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, sốt, ho…

Tuy nhiên, nếu trẻ có kèm theo các triệu chứng khác như: Thở nhanh, đau ngực, khó thở, nhịp tim nhanh, môi và da tái,…cha/mẹ nên đưa trẻ đến các cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời.

Tiên lượng viêm cơ tim cấp ở trẻ em

Trước đây, tỷ lệ tử vong khi trẻ bị viêm cơ tim cấp là rất cao, nhưng hiện nay, với sự phối hợp của liên chuyên khoa trong chẩn đoán, cấp cứu, điều trị và chăm sóc bệnh nhi, đặc biệt, với việc áp dụng hệ thống máy tim phổi nhân tạo (ECMO) để điều trị cho những trường hợp viêm cơ tim cấp nặng, nhiều trẻ đã được cứu sống ngoạn mục.

Đa số trẻ bị viêm cơ tim cấp có thể hồi phục hoàn toàn sau khi khỏi bệnh. Tuy nhiên, trẻ nên hạn chế vận động nặng, không tham gia các môn thể thao đối kháng trong khoảng 3 – 6 tháng sau khi khỏi bệnh và cho đến khi hết tình trạng viêm cơ tim trên xét nghiệm. Trẻ cũng cần được theo dõi, tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Lan Phương