Nhật Bản là nước đầu tiên trên thế giới bơm bùn từ đáy biển để khai thác đất hiếm

Nhiệm vụ kéo dài một tháng của tàu thử nghiệm Chikyu gần đảo Minamitori, cách Tokyo khoảng 1.900 km về phía đông nam, sẽ đánh dấu nỗ lực đầu tiên trên thế giới trong việc bơm bùn đáy biển chứa đất hiếm từ độ sâu 6 km lên tàu.

Giống như các đồng minh phương Tây, Nhật Bản đang “chạy đua” tìm cách giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc trong hoạt động nhập khẩu các khoáng sản thiết yếu phục vụ cho việc sản xuất ô tô, điện thoại thông minh và thiết bị quân sự. Đây là một nỗ lực ngày càng trở nên cấp bách trong bối cảnh căng thẳng Nhật – Trung đang gia tăng.

“Một trong những nhiệm vụ của chúng tôi là xây dựng chuỗi cung ứng đất hiếm sản xuất trong nước để đảm bảo nguồn cung ổn định các khoáng sản thiết yếu cho ngành công nghiệp” - Shoichi Ishii, người đứng đầu dự án do chính phủ hậu thuẫn, nói với các phóng viên vào tháng trước, trước khi con tàu rời cảng Shizuoka.

Tuần trước, Trung Quốc đã cấm xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng sang Nhật Bản được sử dụng cho mục đích dân sự và quân sự, bao gồm cả một số khoáng sản quan trọng. Tờ Wall Street Journal đưa tin Bắc Kinh cũng đã bắt đầu hạn chế xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản một cách rộng rãi hơn.

Một mẫu nguyên tố đất hiếm lanthanum (La) - Ảnh: Reuters

Năm 2010, Trung Quốc cũng đã tạm ngừng xuất khẩu đất hiếm sau một sự cố gần các đảo tranh chấp ở Biển Hoa Đông.

Kể từ đó, Nhật Bản đã giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc từ 90% xuống còn 60% bằng cách đầu tư vào các dự án ở nước ngoài như liên doanh của công ty thương mại Sojitz với công ty Lynas Rare Earths của Úc và thúc đẩy các quy trình tái chế và sản xuất đất hiếm ít phụ thuộc vào khoáng sản này.

Tuy nhiên, dự án đảo Minamitori là dự án đầu tiên trong nỗ lực tìm nguồn cung ứng đất hiếm trong nước.

"Giải pháp cơ bản là có thể sản xuất đất hiếm ngay tại Nhật Bản" - ông Takahide Kiuchi, nhà kinh tế điều hành tại Viện Nghiên cứu Nomura cho biết.

Dự án đảo Minamitori, mà chính phủ đã đầu tư 40 tỷ yên (250 triệu USD) kể từ năm 2018, cũng là một kế hoạch dài hạn. Trữ lượng ước tính của dự án chưa được công bố và chưa có mục tiêu sản xuất nào được đặt ra. Nhưng nếu thành công, một cuộc thử nghiệm khai thác quy mô lớn sẽ được tiến hành vào tháng 2/2027.

Đảo Minamitori nhìn từ trên cao

Việc khai thác bùn trước đây được coi là không kinh tế do chi phí cao. Nhưng nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung từ Trung Quốc tiếp tục và người mua sẵn sàng trả giá cao hơn, dự án có thể trở nên khả thi trong những năm tới, theo Kotaro Shimizu, nhà phân tích chính tại Mitsubishi UFJ Research and Consulting nhận định.

Anh Duy