Nhiều đóng góp để chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ đi vào thực chất

Thảo luận tại hội trường về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị rà soát tiêu chí, nguyên tắc hỗ trợ, gắn chính sách với nguồn lực thực có để hỗ trợ đến được với doanh nghiệp.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành phiên thảo luận.

Cân nhắc bỏ tiêu chí lao động, làm rõ tiêu chí vốn

Góp ý cho dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, đại biểu Nguyễn Hữu Toàn (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lai Châu) nêu, dự thảo Luật xác định, doanh nghiệp nhỏ và vừa theo ba điều kiện: dưới 300 lao động; tổng nguồn vốn năm trước không quá 150 tỷ đồng; tổng doanh thu năm trước không quá 400 tỷ đồng.

Tuy nhiên, căn cứ theo thực tiễn, đại biểu đề nghị, cân nhắc bỏ điều kiện về số lượng lao động. "Một doanh nghiệp đáp ứng điều kiện số vốn, doanh thu, mà lại tạo ra nhiều việc làm hơn, sử dụng nhiều lao động hơn, không có lý do gì lại không hỗ trợ, ưu đãi", đại biểu bày tỏ.

Đại biểu Nguyễn Hữu Toàn (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lai Châu).

Với tiêu chí vốn, dự thảo có nêu "tổng số nguồn vốn năm trước liền kề không quá 150 tỷ", đại biểu cho rằng, cần xác định rõ là vốn chủ sở hữu hay vốn huy động, bởi doanh nghiệp thương mại chu chuyển vốn rất lớn, vượt 150 tỷ đồng là bình thường nhưng vẫn nhỏ. Theo đại biểu, nên quy định vốn chủ sở hữu không quá 150 tỷ đồng.

Đồng tình với 6 nguyên tắc hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, song đại biểu lưu ý, việc hỗ trợ phụ thuộc vào khả năng cân đối nguồn lực. Đại biểu đề nghị rà soát, căn cứ vào nguồn lực thực có để chính sách đến được với doanh nghiệp. 

Liên quan đến tiếp cận vốn, dự thảo có nhiều nội dung khuyến khích, nhưng không có một chỉ tiêu nào định lượng được. Do đó, đại biểu đề nghị chỉ chọn 1 - 2 tiêu chí để doanh nghiệp có đủ điều kiện tiếp cận vốn.

Về thuế, dự thảo quy định miễn thuế 3 năm kể từ khi doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận đăng ký lần đầu. Cho rằng doanh nghiệp khởi nghiệp rất khó có ngay lợi nhuận, đại biểu đề nghị tính 3 năm từ năm đầu tiên doanh nghiệp có lợi nhuận.

Xử lý chậm thanh toán quá 90 ngày

Cùng góp ý cho dự án Luật, đại biểu Trần Quang Tâm (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đắk Lắk) cho rằng, doanh nghiệp nhỏ và vừa rất dễ bị tổn thương trước biến động thị trường, chịu tình trạng chậm thanh toán từ dự án đầu tư công hoặc doanh nghiệp lớn, yếu thế trong tiếp cận đất đai, mặt bằng, vốn tín dụng; đồng thời chịu áp lực xanh hóa, giá nhân công, nguyên vật liệu tăng cao…

Đại biểu Trần Quang Tâm (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đắk Lắk).

Từ thực tiễn nêu trên, đại biểu đề xuất bổ sung vào Điều 9 một khoản mới: "Nhà nước bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong các giao dịch thương mại, đầu tư. Nghiêm cấm các cơ quan nhà nước, tổ chức tín dụng, doanh nghiệp lớn lợi dụng vị thế độc quyền hoặc vị trí thống lĩnh thị trường để áp dụng các điều khoản bất lợi, chậm thanh toán tiền hàng hoặc các nghĩa vụ quá 90 ngày đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chính phủ quy định chế tài xử lý vi phạm cụ thể đối với các hành vi chậm thanh toán gây ách tắc dòng tiền của doanh nghiệp nhỏ và vừa".

Đại biểu cũng đề xuất bổ sung vào Điều 11: "Doanh nghiệp nhỏ và vừa thực hiện chuyển đổi mô hình sản xuất sang kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn đạt các chứng nhận tiêu chuẩn môi trường quốc tế hoặc quốc gia được giảm 50% thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đầu tiên áp dụng mô hình mới. Đồng thời được ưu tiên tiếp cận nguồn vốn từ Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa với lãi suất ưu đãi đặc biệt".

Bên cạnh đó, đại biểu đề xuất quy định về liên kết chuỗi giá trị, công khai nguồn cung nguyên vật liệu, chỉ số giá thị trường, ưu tiên doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia gói thầu, chuỗi cung ứng tại địa phương. "Chi phí mà doanh nghiệp đầu chuỗi hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa về kỹ thuật, đào tạo nhân lực, ứng dụng công nghệ được tính vào chi phí hợp lý và được khấu trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp", đại biểu đề xuất.

Không để "nộp trước được hỗ trợ trước"

Góp ý vào dự thảo Luật, đại biểu Trần Đức Thuận (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An) cho rằng, khoản 5 Điều 5 quy định doanh nghiệp nộp hồ sơ trước được hỗ trợ trước, thuận tiện cho tiếp nhận nhưng chưa bảo đảm hỗ trợ có trọng tâm. "Doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp ở miền núi, biên giới, hải đảo có thể cần hỗ trợ hơn nhưng lại nộp hồ sơ chậm hơn", đại biểu nêu.

Đại biểu Trần Đức Thuận (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An).

Đại biểu đề nghị lựa chọn trước hết căn cứ vào mục tiêu chương trình, mức độ đáp ứng tiêu chí, nhu cầu và hiệu quả dự kiến. Thời điểm nộp hồ sơ chỉ là tiêu chí khi các điều kiện khác tương đương; đồng thời phải công khai tiêu chí, thời hạn, kết quả và lý do không được hỗ trợ. "Cách làm này vừa hạn chế cơ chế xin - cho, vừa giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh", đại biểu nhấn mạnh.

Liên quan đến chính sách phát triển doanh nghiệp vùng miền núi, biên giới và hải đảo, đại biểu đề nghị cần cụ thể hóa hơn các quy định gắn liền phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Dù Điều 17 đã đưa ra nhiều nội dung hỗ trợ, song việc thiết kế chính sách cần bám sát điều kiện thực tế và khả năng hấp thụ của doanh nghiệp.

Đối với địa bàn miền núi, cần quan tâm chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu đến chế biến, bảo quản, tiêu thụ sản phẩm. Đại biểu lưu ý: "Nếu chỉ hỗ trợ phần mềm, đào tạo hoặc quảng bá mà thiếu kết nối vận chuyển, thị trường và doanh nghiệp đầu chuỗi thì sẽ hạn chế hiệu quả".

Đại biểu cũng đề nghị tiêu chí hưởng chính sách gắn với sản xuất kinh doanh thực tế, việc làm và giá trị tạo ra tại địa bàn. "Tránh trường hợp chỉ đăng ký trụ sở để hưởng ưu đãi", đại biểu lưu ý.

Để chính sách đi vào cuộc sống, đại biểu đề xuất có cơ chế bố trí nguồn lực phù hợp cho các địa phương khó khăn, đảm bảo mức đối ứng của doanh nghiệp tương thích với quy mô tài chính, đồng thời ưu tiên nguồn lực đủ mạnh cho những địa bàn đặc biệt khó khăn.