Những cô giáo đặc biệt ở Thụy An

Nối dài ký ức tuổi thơ

Mối duyên gắn bó của cô Đỗ Thị Sáu với Thụy An đơm hoa từ khi cô mới 13 tuổi. Năm ấy, cô về sinh sống ở nhà cậu, mợ - ngay sát cổng trung tâm. Cô học tập, vui chơi cùng những người bạn từ trung tâm ra trường làng học hòa nhập.

Chính những ký ức tuổi thơ bên những người bạn đặc biệt đó đã khiến cô chọn học chuyên ngành Giáo dục đặc biệt. Chỉ sau 1 năm làm việc tại TP Hà Nội, cô Đỗ Thị Sáu quyết định trở về Thụy An.

Cô Ánh (bìa phải) bên các học trò lớp mỹ thuật. Ảnh: NGỌC MINH TÂM

Lớp học do cô quản lý có khoảng 40 học sinh, chia làm 2 ca sáng và chiều. Có em khiếm thính, có em câm điếc hoàn toàn, lại có em chậm phát triển trí tuệ… Để đứng lớp, cô Sáu phải sử dụng kết hợp “đa ngôn ngữ”: vừa nói, vừa ra ký hiệu bàn tay, vừa viết chữ.

Hơn 13 năm đứng lớp, cô cảm nhận ở từng em những tính cách riêng, có em hiếu động, có em dễ gần, có em lại đặc biệt tình cảm với bạn bè. Cô Sáu chia sẻ, các em có thể giận nhau, tranh giành hay nghịch ngợm, nhưng rồi lại chia sẻ đồ dùng, giúp đỡ những em nhỏ hơn. “Mỗi đứa trẻ đều có một nét đáng yêu riêng”, cô Sáu nhận xét.

Vì phần lớn gia đình học sinh ở xa chỉ đón con về vào dịp tết, cô Sáu vừa là cô giáo, vừa đảm nhận vai trò người mẹ, chăm lo sát sao từng bữa ăn, giấc ngủ và nếp sinh hoạt. Cô dạy các em những quy tắc ứng xử cơ bản, cách vệ sinh cá nhân, giao tiếp bằng giấy bút với cha mẹ khi về nhà.

Nhờ sự rèn giũa tận tụy ấy, những đứa trẻ vốn là gánh nặng lo âu của gia đình đã biết tự chăm sóc bản thân, biết yêu thương và gắn kết như anh em một nhà.

18 năm gieo sinh kế cho học trò

Tốt nghiệp hệ cao đẳng chuyên ngành thiết kế thời trang, từng làm việc ở Công ty May 10 và giảng dạy tại các trại cai nghiện, cô Phan Thị Yến có nền tảng chuyên môn rất vững vàng. Thế nhưng, những ngày đầu bước chân vào Thụy An cách đây 18 năm lại là thử thách thật sự đối với cô.

Sự bất đồng ngôn ngữ và tác phong sinh hoạt chưa vào nếp của học sinh câm điếc khiến cô từng muốn viết đơn xin nghỉ việc ngay trong tháng đầu tiên. Nhưng rồi, chính những ánh mắt ngây thơ như tờ giấy trắng của học trò đã giữ chân cô ở lại. Cô Yến nhẫn nại học từng ký hiệu từ chính các học sinh của mình để tìm tiếng nói chung.

Lớp dạy may của cô Yến duy trì từ 18 đến 20 học sinh. Để dạy một trẻ khuyết tật làm ra sản phẩm hoàn chỉnh là một hành trình kỳ công kéo dài nhiều tháng trời. Cô tỉ mỉ cắt phôi vải, hướng dẫn các em khâu may từng chi tiết, ghép tai, nhồi bông để tạo hình những chú voi, gà, ngựa ngộ nghĩnh…

Thành quả lớn nhất sau 18 năm bền bỉ gieo sinh kế của cô Yến là hàng trăm học trò đã vững tay nghề ra trường. Hầu hết học sinh lớp may sau khi tốt nghiệp đều làm đúng nghề và sống tốt bằng chính đôi tay của mình. Mức thu nhập khởi điểm của các em tại các xưởng may địa phương đạt từ 4-5 triệu đồng/tháng.

Có nhiều em làm việc tại các công ty may công nghiệp theo dây chuyền, có thu nhập từ 7-10 triệu, thậm chí 12 triệu đồng/tháng. Thu nhập ổn định này giúp các em không chỉ tự nuôi sống bản thân mà còn trở thành trụ cột kinh tế gia đình, hỗ trợ cha mẹ và tích lũy xây dựng tổ ấm riêng.

Cầu nối nghệ thuật, khơi dậy tiềm năng

Tốt nghiệp cử nhân Mỹ thuật công nghiệp và từng làm thiết kế tại TP Hà Nội, cô Trần Ngọc Ánh đến với Thụy An năm 2019. Để tự kiểm chứng năng lực và ngọn lửa đam mê với môi trường đặc thù, cô đã tự nguyện dành trọn 1 năm làm tình nguyện viên không lương trước khi chính thức quyết định gắn bó lâu dài.

Cô chia sẻ: “Khoảnh khắc khiến tôi quyết định gắn bó đời mình với nơi này là lần đầu chứng kiến các học sinh khiếm thính múa trên sân khấu. Dù sống trong thế giới hoàn toàn thinh lặng, các em vẫn di chuyển, uốn lượn nhịp nhàng theo sự ra hiệu bằng tay của người thầy biên đạo phía dưới. Nhìn cảnh ấy, tôi đã khóc”.

Tại Thụy An, cô Ngọc Ánh đảm nhận giảng dạy kỹ thuật tranh bút lửa. Cô tìm cách cụ thể hóa từng thao tác, sáng tạo kết hợp thêm đắp nổi 3D, phối màu và làm đồ gỗ thủ công (kẹp tóc, móc khóa).

Vì 70%-80% học trò là trẻ khiếm thính, việc dạy học đòi hỏi cô phải nhẫn nại cầm tay chỉ việc, học ngôn ngữ ký hiệu, nỗ lực diễn đạt những khái niệm trừu tượng như “mềm mại”, “sắc độ” hay cách kiểm soát độ nóng của bút lửa trên gỗ, giấy để học trò cảm nhận và thực hiện thành công.

Nhờ sự dẫn dắt tận tụy của cô, nhiều tài năng đặc biệt đã vươn lên tự lập vững vàng. Điển hình như Mai, cô gái bị bỏng toàn thân vừa biết may vừa vẽ tranh bút lửa để bán online hay Bình An, cậu học trò khiếm thính có tài chép tranh...

Cô Ánh bảo: “Bên cạnh khoản tiền công làm tranh (từ vài trăm ngàn đồng đến hàng triệu đồng) giúp các em phụ giúp gia đình dịp tết, giá trị lớn nhất mà tôi nhận lại chính là sự thay đổi trong tâm lý phụ huynh: từ bế tắc, đau khổ chuyển sang vỡ òa hạnh phúc, tự hào khi chứng kiến con mình biết tự lập và vươn lên”.

Cô Đỗ Thị Sáu, cô Phan Thị Yến, cô Trần Ngọc Ánh chỉ là 3 trong rất nhiều cô giáo đặc biệt ở Thụy An - những người vẫn ngày ngày lặng lẽ dùng đôi tay, sự kiên nhẫn và tình yêu thương để mở thêm một cánh cửa cho các em tự tin bước vào đời.