Trở về gieo mầm tri thức cho bản làng

Con đường mà cô Lộc Thị Hoài đi dạy mỗi ngày.

Sinh ra và lớn lên ở bản Táo, xã Trung Lý, cô Lộc Thị Hoài vốn không xa lạ với cuộc sống vùng cao. Sau khi tốt nghiệp ngành Sư phạm Mầm non, Trường Đại học Hồng Đức, cô trở về quê, gắn bó với những lớp học dành cho trẻ nhỏ. Thế nhưng, hai năm ở điểm trường Tung, bản Xa Lao lại cho cô Hoài một cảm nhận khác về sự gian khó.

“Mình sinh ra và lớn lên ở đây, nhưng khi vào đến Xa Lao mới thấy còn khó, khổ hơn những gì mình từng biết. Có những thứ mình không thể tưởng tượng nổi”, cô Hoài chia sẻ.

Ngày đầu vào điểm trường, cô đã suýt khóc giữa con đường vào Xa Lao. Dù đã được các cô giáo đi trước kể về quãng đường gian nan, cô Hoài vẫn không hình dung hết những gì mình sẽ gặp. Con đường nhỏ chênh vênh giữa núi, nhiều đoạn trơn trượt, khó đi. Đôi tay vốn chưa quen với những cung đường như thế phải ghì chặt lấy tay lái, tê dại.

Đến nơi, nhìn căn phòng rộng chưa đầy 25m2 được ngăn đôi, nơi 32 em nhỏ đang ngồi ngoan chờ, những giọt nước mắt cô Hoài cố giữ suốt dọc đường cuối cùng cũng không thể kìm lại. Có lẽ, phải đặt chân đến tận nơi, người ta mới hiểu được cái khó, cái khổ mà những lời kể trước đó vẫn chưa thể nói hết.

Những ngày không điện, không sóng điện thoại, thậm chí là “không đường” do sạt lở... cứ thế dần trở thành một phần trong cuộc sống. Từ ngày đầu ngỡ ngàng, cô Hoài đã bước sang năm thứ hai gắn bó với điểm trường. “Mình sinh ra ở vùng cao nên hiểu những đứa trẻ nơi đây thiếu thốn điều gì. Vào Xa Lao, nhìn các em ngày ngày đến lớp, mình càng thương. Có những em nhà xa, đường đi khó nhưng sáng nào cũng cố gắng đến trường. Nhìn các em háo hức với từng câu chuyện, bài hát, mình lại thấy những vất vả trên đường đi của mình nhẹ đi. Mình chỉ mong sau này điểm trường có một lớp học khang trang hơn, để các em có một không gian đủ đầy hơn để vui chơi, học tập và lớn lên”, cô Hoài nói.

Gần 15 năm đứng lớp, cô giáo Trương Thị Điệp đã đi qua không ít miền đất khó. Sau 9 năm công tác ở tỉnh Kiên Giang cũ, vì mẹ đẻ đau ốm, cô xin chuyển về quê. Nhưng trở về không có nghĩa là hành trình của người giáo viên ấy bớt nhọc nhằn. Hiện tại cô đang công tác ở điểm trường Cánh Cộng, Trường Mầm non Trung Lý, nhà cách lớp học gần 20km. Mỗi sáng, cô Điệp lại đưa cả con nhỏ theo mình, vượt quãng đường khó đến trường, rồi chiều lại vội vã trở về để chăm lo gia đình. Những hôm mưa lớn, đường sạt lở, không thể đi lại, hai mẹ con đành phải ở lại điểm trường.

Có lẽ bởi đã làm mẹ, Điệp càng thương những đứa trẻ nơi đây. Cô chia sẻ: “Nhiều em nhà xa, cha mẹ bận lên nương nên đầu năm học, mình lại cùng người trong bản đến từng nhà vận động. Có những đứa trẻ phải mất nhiều lần thuyết phục mới chịu đến lớp, nhưng rồi khi đã quen cô, quen bạn, các em lại ríu rít mỗi ngày. Ở đây còn nhiều thiếu thốn, nhưng tình cảm của bà con dành cho giáo viên rất ấm áp. Mình chỉ mong điểm trường sau này có đường đi thuận tiện hơn, có điện, có mạng và phòng học được khang trang hơn để cô trò đỡ vất vả".

Sáu năm qua, trừ những ngày mưa bão, cứ đều đặn sáng sớm thứ 2, cô Lò Thị Văn lại từ quê nhà ở xã Điền Quang lên điểm lẻ Tà Cóm, thuộc Phân hiệu 2, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Trung Lý. Con đường ngắn nhất đến nơi làm việc phải đi đò qua sông. Nhà xa, những ngày trong tuần cô ở lại nhà công vụ. Cả khu có 5 giáo viên cắm bản, chỉ mình cô Văn là giáo viên nữ.

Hiện cô Văn chủ nhiệm lớp 2 với 23 học sinh. Sáu năm đủ dài để một nơi từng xa lạ trở thành chốn quen thuộc. Điều giữ chân cô không chỉ là công việc, mà còn là sự gắn bó với những đứa trẻ đã quen với hình ảnh cô giáo của mình mỗi ngày.

Ba cô giáo, ba hành trình khác nhau, nhưng cùng gặp nhau ở một lựa chọn: Trở về và ở lại với những lớp học giữa núi rừng. Câu chuyện của các cô là những lát cắt nhỏ trong rất nhiều câu chuyện về những giáo viên sinh ra từ bản và chọn gắn bó với các điểm trường vùng cao. Họ hiểu hơn ai hết những nhọc nhằn nơi đây, bởi chính họ cũng lớn lên từ những bản làng ấy, từng đi qua những con đường như thế để đến trường. Vì thế, khi trở thành cô giáo, họ không chỉ mang đến cho trẻ nhỏ những bài học, mà còn mang theo sự đồng cảm, kiên nhẫn và tình thương của những người từng có một tuổi thơ nơi miền núi.

Sau mỗi giờ lên lớp, những người giáo viên ấy lại trở về căn phòng nhỏ của mình, với những công việc quen thuộc và nỗi nhớ gia đình. Nhưng ngày mai, họ vẫn sẽ trở lại. Bởi phía cuối những con đường quanh co ấy luôn có những đứa trẻ đang chờ cô, chờ một bài học mới, một câu chuyện mới. Và từ những bản làng đã nuôi lớn mình, những cô giáo trẻ lại lặng lẽ nối tiếp nhau gieo những con chữ, để những ước mơ nhỏ bé nơi núi rừng có thêm cơ hội lớn lên.