Ninh Bình kiến tạo hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại hướng tới thành phố trực thuộc Trung ương

Thi công dự án xây dựng tuyến đường kết nối giữa Nam Đồng bằng Sông Hồng với vùng núi Tây Bắc và vùng duyên hải Bắc Trung Bộ (giai đoạn 1). Ảnh: Anh Tuấn

Mở những trục phát triển mới

Ninh Bình là một trong 7 tỉnh có Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội đi qua. Đoạn qua địa bàn tỉnh dài khoảng 35,3km, đi qua 10 xã, phường, được quy hoạch theo tiêu chuẩn đường cao tốc 6 làn xe, có đường song hành và đường gom kết nối với giao thông địa phương. Tuyến đường sẽ tăng cường kết nối, mở rộng không gian phát triển kinh tế - xã hội, nhất là tại các khu đô thị, công nghiệp, dịch vụ, logistics được quy hoạch dọc tuyến.

Tỉnh đã triển khai các dự án đường song hành gồm các đoạn: Từ đường D5 đến đê sông Nhuệ; từ đê sông Nhuệ đến đường 68m; từ nút giao Phú Thứ đến nút giao Bình Nghĩa; từ nút giao Bình Nghĩa đến nút giao Thái Hà. Các đoạn có tổng chiều dài khoảng 29km, diện tích thực hiện khoảng 415,7ha.

Đến nay, các địa phương đã giải phóng mặt bằng, bàn giao khoảng 257ha, đạt gần 61%; còn khoảng 158,7ha chưa được bàn giao, chủ yếu tại các xã, phường Kim Bảng, Phù Vân, Tam Chúc, Lê Hồ và Nam Xang. Trên phần mặt bằng đã tiếp nhận, các đơn vị thi công hoàn thành đào nền khoảng 13,2km, xử lý nền đất yếu 7,3km, đắp nền K95 và K98 khoảng 10,9km, thi công cấp phối đá dăm khoảng 2,2km.

Ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3 tỉnh cho biết, Ban đang phối hợp với các địa phương rà soát những vị trí còn vướng mắc; yêu cầu nhà thầu tập trung nhân lực, thiết bị thi công trên các đoạn đã được bàn giao mặt bằng. Thực hiện phương châm có mặt bằng đến đâu thi công đến đó, nhiều hạng mục như cầu Đen, cầu Kênh Thủy lợi, cầu Tiên Tân, cầu Long Xuyên đã cơ bản hoàn thành hoặc đang thi công phần dầm, mố, trụ. Đoạn từ đê sông Nhuệ đến đường 68m đã cơ bản hoàn thành nền đường, hệ thống thoát nước, cây xanh, chiếu sáng và an toàn giao thông. Trong khi các dự án đường song hành Vành đai 5 được đẩy nhanh tiến độ, tỉnh chuẩn bị đầu tư một tuyến giao thông mới kết nối Hoa Lư với Nam Định.

Ngày 24/8/2026, Chủ tịch UBND tỉnh ban hành Quyết định số 3182/QĐ-UBND phê duyệt Dự án xây dựng tuyến đường trục động lực phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Ninh Bình (Hoa Lư - Nam Định). Đây là dự án nhóm A, công trình giao thông cấp I; riêng cầu vượt sông Đáy là công trình cấp đặc biệt.

Dự án có tổng chiều dài 39km, tổng mức đầu tư 7.140 tỷ đồng, chưa bao gồm dự án thành phần độc lập về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng; thời gian thực hiện từ năm 2026 đến năm 2029. Tuyến đường được đầu tư để tăng khả năng kết nối giữa Hoa Lư và Nam Định, phục vụ đi lại, giao thương, phát triển du lịch, thương mại và dịch vụ. Hướng tuyến đi qua nhiều địa bàn có di tích lịch sử, văn hóa, qua đó kết nối các không gian du lịch trong tỉnh sau hợp nhất.

Việc đầu tư tuyến Hoa Lư - Nam Định được đặt trong định hướng tổ chức lại không gian đô thị khu vực trung tâm. Tỉnh đã phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch phân khu khu vực đô thị hai bên sông Đáy, với phạm vi nghiên cứu khoảng 6.670ha, quy mô dân số dự kiến khoảng 650 nghìn người, thuộc các phường Hoa Lư, Tây Hoa Lư, Đông Hoa Lư và các xã Gia Trấn, Phong Doanh, Ý Yên, Yên Đồng. Khu vực quy hoạch được xác định là đô thị động lực, trung tâm hành chính, chính trị, kinh tế, văn hóa, dịch vụ của tỉnh; đồng thời là đầu mối giao thông, cửa ngõ phía Nam vùng Đồng bằng Sông Hồng.

Theo định hướng, sông Đáy trở thành trục cảnh quan và không gian công cộng trung tâm. Bờ Đông được định hướng phát triển đô thị mới hiện đại, đồng bộ, thông minh; bờ Tây chú trọng bảo tồn cấu trúc làng xóm, hệ thống mặt nước và các giá trị văn hóa, lịch sử. Không gian hai bờ được tổ chức thống nhất về chức năng, hạ tầng và hoạt động kinh tế - xã hội.

Cùng với các tuyến giao thông và quy hoạch đô thị động lực, tỉnh đang thực hiện 52 nhiệm vụ, đề án, dự án trọng điểm. Trong đó có 5 dự án trọng điểm quốc gia do Trung ương xác định thực hiện trên địa bàn và 47 nhiệm vụ, dự án trọng điểm của tỉnh, gồm 22 dự án sử dụng vốn đầu tư công, 25 dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách.

UBND tỉnh cũng đã ban hành Quyết định số 1566/QĐ-UBND, phê duyệt danh mục 27 dự án thu hút đầu tư đợt 1 năm 2026, với tổng diện tích hơn 1.834ha, tổng vốn đầu tư dự kiến gần 7.000 tỷ đồng, thuộc 6 lĩnh vực. Đây là nguồn lực bổ sung để tỉnh từng bước hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và các tiêu chí của thành phố trực thuộc Trung ương.

Thi công tuyến đường cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng đoạn qua xã Khánh Nhạc. Ảnh: Anh Tuấn

Hoàn thiện các tiêu chí của thành phố trực thuộc Trung ương

Đề án xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030 đặt mục tiêu đưa tỉnh đạt tiêu chí đô thị loại I; phát triển đồng bộ hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật, đáp ứng tiêu chuẩn phân loại đô thị và tiêu chuẩn đơn vị hành chính theo quy định.

Sau hợp nhất, tỉnh Ninh Bình có 4 đô thị loại II gồm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý, Tam Điệp và 34 đô thị loại III theo quy định chuyển tiếp. Mỗi đô thị trung tâm có chức năng, thế mạnh riêng và giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Tuy nhiên, tỷ lệ đô thị hóa năm 2025 mới đạt khoảng 36%; số tuyến đường trục, đường khung còn thấp so với nhu cầu kết nối các đô thị, khu công nghiệp, vùng du lịch và khu vực ven biển.

Thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TU ngày 30/1/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về xây dựng và phát triển kết cấu hạ tầng theo hướng đồng bộ, hiện đại, tỉnh định hướng tổ chức không gian theo mô hình “một trục động lực - hai đầu phát triển - ba cực phát triển - bốn vùng kinh tế - năm hành lang kinh tế”.

Theo đó, các công trình giao thông được ưu tiên đầu tư để kết nối đô thị, khu công nghiệp, khu du lịch với hệ thống giao thông quốc gia, tạo thêm điều kiện phát triển kinh tế - xã hội. Ngoài khu vực đô thị trung tâm, tỉnh định hướng phát triển các đô thị gắn với ga đường sắt tốc độ cao, cảng hàng không, cảng biển, khu kinh tế, khu công nghiệp và khu du lịch.

Các khu vực phát triển mới phải được chuẩn bị đồng bộ về giao thông, cấp điện, cấp nước, thoát nước, xử lý chất thải và công trình xã hội thiết yếu. Đây là điều kiện để quá trình đô thị hóa tuân thủ quy hoạch, phù hợp khả năng đáp ứng của hệ thống hạ tầng. Lộ trình hoàn thiện các tiêu chí được xác định theo từng năm.

Năm 2026, tỉnh phấn đấu nâng tỷ lệ đô thị hóa lên từ 40%, có thêm ít nhất 4 phường đạt trình độ phát triển đô thị loại II; tiếp tục rà soát, nâng cao tiêu chí giao thông vận tải hành khách công cộng, bảo đảm bao phủ 100% đối với đô thị loại II. Năm 2027, tỷ lệ đô thị hóa phấn đấu đạt từ 45%, có tối thiểu 50% số phường đạt trình độ phát triển đô thị loại II.

Tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành ít nhất 3 đầu mối hạ tầng giao thông cấp khu vực, cửa ngõ chính, trung tâm kết nối vùng; hoàn thiện hồ sơ đề án công nhận tỉnh Ninh Bình đạt tiêu chí đô thị loại I, trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt.

Đến năm 2028, tỷ lệ đô thị hóa phấn đấu đạt từ 50%; tỉnh hoàn thành và nâng cao các tiêu chuẩn của thành phố trực thuộc Trung ương, hoàn thiện hồ sơ đề án thành lập thành phố Ninh Bình trực thuộc Trung ương. Năm 2029, tỷ lệ đô thị hóa phấn đấu đạt từ 55%; các tiêu chuẩn đối với phường, đô thị thông minh, đô thị loại I và thành phố trực thuộc Trung ương tiếp tục được duy trì, nâng cao. Đến năm 2030, tỷ lệ đô thị hóa của tỉnh phấn đấu đạt trên 60%.

Cùng với các chỉ tiêu về tỷ lệ đô thị hóa, tỉnh phải bảo đảm năng lực chống chịu, thích ứng với biến đổi khí hậu của các đô thị; phát triển giao thông công cộng; hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và nâng cao chất lượng dịch vụ phục vụ người dân. Vì vậy, đầu tư giao thông cần thống nhất với quy hoạch đô thị, kế hoạch sử dụng đất và yêu cầu bảo vệ môi trường.

Từ nay đến năm 2030, khối lượng công việc còn lớn, trong khi nhiều dự án vẫn vướng giải phóng mặt bằng, tái định cư, nguồn vật liệu và di chuyển công trình hạ tầng kỹ thuật. Việc tháo gỡ những khó khăn này, đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm và tổ chức thực hiện tốt các quy hoạch đã được phê duyệt sẽ tạo nền tảng để Ninh Bình từng bước hoàn thiện các tiêu chí, hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.