Ninh Bình: Thanh Khê háo hức dựng cây đu Tết
Ngay từ sáng sớm ngày cuối năm, người dân Thanh Khê đã tập trung về đền Thành hoàng để cùng dựng cây đu Tết. Với những người nông dân quanh năm gắn bó với đồng ruộng, đây là lúc tạm gác lại vất vả, lo toan để tận hưởng không khí sum họp, ấm áp của ngày xuân. Mỗi người có một cách đón Tết riêng, nhưng khi cùng đứng dưới cây đu, ai cũng cảm nhận rõ sự rộn ràng và gắn kết lan tỏa trong lòng.
Người dân cùng nhau hò reo, chung sức dựng cột đu trên khoảng đất rộng trước đền Thành hoàng cổ kính. Đây từ lâu đã là nơi quen thuộc để trồng đu mỗi dịp Tết. Cũng chính theo hướng này, người dân chọn làm đường xuất hành đầu năm, và bất cứ ai đi xa trở về hay du khách muốn vào làng đều phải đi qua như một cách tìm về với cội nguồn.
Theo như lời của cụ Đoàn Tâm, một bậc cao niên trong làng thì công việc chọn lựa cột đu cũng có những tiêu chí riêng, đặc biệt: “Ngoài yếu tố thông thường như cây tre phải to khỏe thì số mắt trên thân cây cũng phải được tính toán tỉ mỉ. Những gia đình có cuộc sống sung túc điền viên, con cái học hành tiến bộ mới được làng chọn để xin tre”, cụ Tâm nói.
Như một lẽ tự nhiên, gia đình nào được làng chọn đều xem đó là niềm tự hào của những người dân quê chân chất, mộc mạc.
Khi đã chọn được cột đu, người dân dùng những cây tre bánh tẻ, dẻo và chắc hơn để làm đòn ròng rọc và tay vịn.
Phần mõ đu được làm từ gốc tre già, chắc và bền.
Để hoàn thiện một cây đu không chỉ cần đến khoan, đục mà còn đòi hỏi kinh nghiệm và sự khéo léo của người làm. Hai cây tre nhỏ dùng làm tay đu được chẻ dọc thành 5–6 phần đến khoảng giữa thân. Sau đó, tre được hơ qua lửa cho mềm và dẻo rồi bện lại thành những sợi chắc chắn như dây thừng.
Chỉ trong chốc lát, ngọn của hai cặp cây tre đã được bắt chéo và buộc chặt với nhau thành thế giằng chắc chắn. Những thanh niên trong làng nhanh nhẹn trèo lên cao, người giữ thăng bằng, người buộc dây, lắp ròng rọc. Mỗi động tác đều dứt khoát và nhịp nhàng, thể hiện sự quen tay và phối hợp ăn ý để cây đu sớm được hoàn thiện.
Khi thời khắc chuyển giao năm cũ sang năm mới đến gần, vị cao niên được kính trọng nhất trong làng sẽ chủ trì một mâm lễ nhỏ dưới gốc đu. Lễ vật có thể chỉ là đĩa xôi, chén rượu nhưng được chuẩn bị rất thành tâm. Đúng lúc đất trời sang năm mới, tiếng trống, tiếng chuông trong đền vang lên, vị tiên chỉ đọc văn khấn mời Thành hoàng về dự hội đu, cầu mong một năm làm ăn thuận lợi, sung túc. Sau đó, ông nhẹ tay đẩy chiếc đu mở màn, báo hiệu lễ khai đu chính thức bắt đầu.
