Nở rộ nhà 'siêu mỏng' sau chỉnh trang rạch Xuyên Tâm

Căn nhà siêu mỏng, diện tích chỉ hơn 2m² nằm đối diện rạch Xuyên Tâm, phường Gia Định. (Ảnh: VÕ LÊ)

Dị hình từ những căn nhà siêu mỏng!

Sau khi giải phóng mặt bằng dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm đoạn qua phường Gia Định, Bình Thạnh, hàng nghìn căn nhà tạm bợ được san phẳng. Cùng với đó lại xuất hiện nhiều căn nhà siêu mỏng, đặc biệt có căn chỉ rộng 2-4m2. Đây là phần diện tích còn lại của các căn nhà sau giải tỏa, được người dân sửa chữa để tiếp tục sinh sống.

Bà Phạm Thị Phượng, ngụ hẻm 146 Vũ Tùng, phường Gia Định tranh thủ chạy từ nhà mẹ ruột về căn nhà “siêu mỏng” tại địa chỉ trên để lau dọn rồi trở về nhà mẹ mình ở vì nhà quá nhỏ, nóng bức không thể ngủ được.

Bà Phượng cho biết, sau khi giao một phần căn nhà khoảng 20m2 hướng ra rạch Xuyên Tâm cho phường đồng thời nhận số tiền đền bù 570 triệu đồng, phần còn lại gia đình sửa thành căn nhà be bé như hai cái hộp chồng lên nhau.

“Căn nhà này ngang 3m, chiều sâu một bên 1,5m, một bên là 2m với kết cấu đơn giản để giữ đất sau này có chỗ buôn bán chứ sinh sống rất bất tiện. Với diện tích này phường nói chỉ đền bù khoảng 150 triệu đồng nên có cộng tiền đền bù trước đó tôi cũng không đủ đóng tiền mua căn hộ tái định cư”, bà Phượng giải thích.

Một căn nhà siêu mỏng, hẻm 146 Vũ Tùng, phường Gia Định, hình thành trên phần đất còn lại sau khi chủ nhà giao đất cho địa phương thực hiện dự án chỉnh trang rạch Xuyên Tâm. (Ảnh: VÕ LÊ)

Quan sát dọc phía bờ đối diện tuyến rạch Xuyên Tâm, gần nhà bà Phượng có khoảng mười căn nhà nhìn rất “dị hình”. Có nhà hình tam giác, cái thì hình chữ nhật, hình thang đủ loại được chủ nhà xây dựng mới sau khi giao phần diện tích bị thu hồi để thành phố thi công dự án cải tạo, chỉnh trang rạch Xuyên Tâm.

Đặc biệt có căn nhà mỏng như bức tường, diện tích hơn 2m², xây hai tầng. Tầng trệt chỉ đủ để một chiếc xe gắn máy và kệ bếp, tầng trên là chỗ ngủ cho 2 người.

Qua trao đổi, chủ những căn nhà này phản ánh, do phần diện tích ngoài ranh dự án thuộc sở hữu của chủ nhà trong khi kinh phí bồi thường do phường đưa ra rất thấp nên ai cũng chọn giải pháp giữ lại để làm căn nhà có chỗ “chui ra chui vào”.

Bởi thực tế phần tiền đền bù cho các hộ dân này không đủ để họ mua suất tái định cư, nhất là chủ trương đóng tiền một lần khiến người dân càng gặp khó khi tính toán, xoay sở.

Ủy ban nhân dân phường Gia Định cho biết: Phường Gia Định có 869 trường hợp thuộc diện thu hồi đất thực hiện dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm. Sau giải phóng mặt bằng, xuất hiện 41 căn nhà siêu mỏng dưới 9m² được người dân sửa chữa trên phần đất còn lại để tiếp tục sinh sống.

Những căn nhà "dị hình", diện tích rất nhỏ đang "nở rộ" dọc hai bên tuyến rạch Xuyên Tâm. (Ảnh: VÕ LÊ)

Theo ông Vũ Minh Giang, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Gia Định, địa phương đã nhiều lần vận động các hộ dân bàn giao toàn bộ phần đất còn lại để được xem xét bố trí tái định cư, bởi phần đất còn lại sau thu hồi nhưng nằm ngoài ranh giải phóng mặt bằng vẫn thuộc quyền sử dụng hợp pháp của người dân.

Tuy nhiên, phần lớn người dân không đồng ý thu hồi toàn bộ mà mong muốn giữ lại phần công trình nằm ngoài ranh giải phóng mặt bằng. Trong khi đó, pháp luật hiện hành chưa có quy định cho phép Nhà nước thu hồi bắt buộc đối với các thửa đất quá nhỏ.

Xác lập "dự phòng" ranh thu hồi, khuyến khích hợp thửa

Không chỉ tại khu vực phường Gia Định, ghi nhận ở phía đối diện tuyến rạch Xuyên Tâm, hướng ra đường Bạch Đằng nhiều căn nhà diện tích nhỏ, rất mỏng cũng bắt đầu hình thành nhất là hạ tầng ven kênh đang được chủ đầu tư dự án tăng tốc hoàn thiện.

Tương tự, dọc hai bên tuyến rạch, đoạn từ cầu Bùi Đình Túy đến đường Đinh Bộ Lĩnh (phường Bình Thạnh), những căn nhà mới có diện tích nhỏ đã và đang mọc lên. Trong đó, nhiều căn nhà rộng chưa đến 10m2, được chủ nhà hoàn thiện mặt tiền nhà quay ra mặt kênh.

Thạc sĩ, kiến trúc sư Ngô Anh Vũ - Phó Viện trưởng Quy hoạch và Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh góp ý: Hiện nhiều công trình của thành phố chủ yếu xác định ranh thu hồi theo yêu cầu kỹ thuật, mà chưa tính hết hình dạng, diện tích đất còn lại. Đây là nguyên nhân khiến sau giải tỏa phát sinh nhiều căn nhà quá nhỏ, hình thù khác thường, làm xấu bộ mặt đô thị, thậm chí xuất hiện “nhà ở chuột” mới.

Do đó, ông Vũ đề xuất, ngay từ giai đoạn lập dự án, cơ quan chuyên môn cần khảo sát từng vị trí, dự báo diện tích và hình dạng đất còn lại sau thu hồi. Với những căn chỉ còn diện tích còn lại quá nhỏ, chẳng hạn dưới 15m2, có thể xem xét đưa toàn bộ vào ranh giải tỏa.

Không chỉ tại khu vực phường Gia Định, ghi nhận nhiều căn nhà diện tích nhỏ, rất mỏng cũng bắt đầu hình thành dọc tuyến rạch Xuyên Tâm khi tiến độ chỉnh trang đang được thành phố tăng tốc. (Ảnh: VÕ LÊ)

Sở Xây dựng thành phố cho biết, việc xây dựng trên các thửa đất có diện tích nhỏ được thực hiện theo Quy chế quản lý kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh ban hành kèm Quyết định số 56/2021. Theo quy định, lô đất dự kiến xây dựng nhà liên kế phải có diện tích tối thiểu 36m², chiều rộng mặt tiền và chiều sâu so với chỉ giới xây dựng không dưới 3m.

Đối với các lô đất không đáp ứng điều kiện này, quy chế vẫn cho phép xây dựng nhưng áp dụng nhiều giới hạn về quy mô công trình. Nếu lô đất có chiều rộng mặt tiền hoặc chiều sâu dưới 3m, chủ sử dụng chỉ được cải tạo, sửa chữa theo hiện trạng hoặc xây dựng mới với chiều cao tối đa tại chỉ giới xây dựng là 7m, chiều cao đến đỉnh mái không quá 9m.

Đối với lô đất có diện tích dưới 15m² nhưng chiều rộng mặt tiền và chiều sâu đều từ 3m trở lên, công trình chỉ được cải tạo, sửa chữa theo hiện trạng hoặc xây dựng mới với chiều cao đến đỉnh mái không quá 7m.

Để hạn chế tình trạng hình thành nhà siêu mỏng sau các dự án chỉnh trang đô thị, cải tạo kênh rạch, Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng chính quyền địa phương cần chủ động trao đổi, thỏa thuận với người dân để bồi thường phần diện tích đất còn lại hoặc khuyến khích các hộ dân hợp thửa nhằm bảo đảm đủ diện tích xây dựng theo quy định.

Nếu bài toán nhà siêu mỏng không được giải quyết từ thực tế chỉnh trang tuyến rạch Xuyên Tâm thì vấn đề tương tự hoàn toàn có thể lặp lại ở những dự án chỉnh trang kênh rạch khác mà thành phố đang triển khai thực hiện ở khu vực quận 4, quận 8 cũ và nhiều địa bàn khác trên địa bàn thành phố.