Nới rộng không gian hợp tác kinh tế - thương mại Việt Nam - Pháp

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron gặp gỡ báo chí, tháng 9/2026. (Nguồn: TTXVN)

Ngày 10/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân Ngô Phương Ly và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã đến thủ đô Paris, bắt đầu chuyến thăm chính thức Cộng hòa Pháp và dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tại Paris, theo lời mời của Tổng thống Cộng hòa Pháp Emmanuel Macron.

Năm 2013, Việt Nam và Pháp đã trở thành Đối tác chiến lược và đến tháng 10/2024, hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện. Pháp hiện là quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) đầu tiên có quan hệ ở mức cao nhất với Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, TS. Bùi Duy Tùng nhận định, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) đã tạo nền tảng cho thương mại Việt Nam - Pháp tăng trưởng, trong khi Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam - EU (EVIPA) có thể tiếp tục củng cố niềm tin và mở ra làn sóng đầu tư chất lượng cao mới giữa hai nước.

Kỳ vọng vào động lực mới

Theo số liệu thống kê chính thức, kim ngạch thương mại Việt Nam - Pháp trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 3,66 tỷ USD, tăng 26,4% so với cùng kỳ. TS. Bùi Duy Tùng đánh giá đây là một tín hiệu tích cực, với động lực đến từ cả hai chiều. Xuất khẩu sang Pháp đạt 2,2 tỷ USD, tăng 15,1%, cho thấy hàng Việt tiếp tục giữ vững chỗ đứng ở nhóm điện tử, máy móc, dệt may, da giày, đồ gỗ và nông sản.

Đáng chú ý, nhập khẩu từ Pháp tăng tới 48,7%, phản ánh doanh nghiệp Việt đang tích cực nhập máy móc, thiết bị và công nghệ cao cho chu kỳ đầu tư mở rộng mới, là một dấu hiệu tốt cho năng lực sản xuất trung hạn.

Trong nỗ lực đó, EVFTA tiếp tục là bệ đỡ quan trọng. Với ngành da giày, gần như toàn bộ kim ngạch xuất sang châu Âu (khoảng 95%) đã tận dụng được ưu đãi thuế quan nhờ ngưỡng quy tắc xuất xứ khá dễ đáp ứng, chỉ khoảng 40% hàm lượng nội khối. Đây là bằng chứng doanh nghiệp Việt đã thích ứng nhanh với sân chơi FTA thế hệ mới.

Trong bức tranh lớn hơn, thương mại Việt Nam - EU nửa đầu năm 2026 đã đạt 41,4 tỷ USD, và Pháp chỉ chiếm chưa tới 9% trong số đó, nghĩa là dư địa để hai bên tiếp tục bứt phá còn rất lớn.

Việc tích cực tận dụng ưu đãi và làn sóng tiêu chuẩn xanh như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), Quy định chống phá rừng của EU (EUDR) một cách hiệu quả đã mở ra hướng nâng cấp chất lượng hàng hóa, triển vọng thương mại Việt - Pháp hoàn toàn có cơ sở tiếp tục tăng tốc, nhất là khi hai nước vừa nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện, theo TS. Bùi Duy Tùng.

Về đầu tư, Pháp hiện đứng thứ 16 về đầu tư vào Việt Nam với 744 dự án và khoảng 4 USD vốn đăng ký. TS. Bùi Duy Tùng nhấn mạnh, dữ liệu này cho thấy một bệ phóng vững chắc để hai bên cùng phát triển, khi mà những thế mạnh về vốn của Pháp chạm đúng vào những lĩnh vực Việt Nam đang có nhu cầu, đó là hạ tầng, năng lượng và dịch vụ kỹ thuật cao.

Đơn cử như việc Tập đoàn Artelia vừa ký hợp đồng quản lý dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam vào đầu năm 2026 là minh chứng sống động cho thấy các tập đoàn Pháp sẵn sàng gắn bó dài hạn với các công trình chiến lược của Việt Nam.

TS. Bùi Duy Tùng hiện là Giảng viên cấp cao ngành Kinh tế, Đại học RMIT Việt Nam. (Ảnh: Ngọc Minh)

Không chỉ vậy, Việt Nam cũng đang chủ động chuẩn bị những nền tảng quan trọng mà nhà đầu tư Pháp cần.

“Luật số 57/2024/QH15 sửa đổi Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) đã mở đường cho cơ chế chia sẻ doanh thu và giải quyết tranh chấp rõ ràng hơn, giúp dự án hạ tầng lớn dễ thu xếp tài chính hơn trước. Nghị định 57/2025/NĐ-CP về mua bán điện trực tiếp cũng gỡ đúng nút thắt mà các tập đoàn năng lượng Pháp chờ đợi từ lâu, mở đường cho hợp tác điện gió, điện mặt trời và cả điện hạt nhân dân dụng”, TS. Bùi Duy Tùng khẳng định.

Về nhân lực, mục tiêu chi 2% GDP cho nghiên cứu và phát triển (R&D) theo Nghị quyết 57-NQ/TW, cùng mục tiêu nâng tỷ trọng kinh tế tư nhân lên 55-58% GDP theo Nghị quyết 68-NQ/TW, đang tạo ra thế hệ doanh nghiệp nội đủ năng lực hấp thụ công nghệ, điều kiện then chốt để lan tỏa công nghệ thực sự diễn ra.

Với các mảnh ghép thể chế đang dần khớp lại, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để kỳ vọng vào một làn sóng đầu tư chất lượng cao mới từ Pháp.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam hiện có 20 dự án đầu tư tại Pháp với 38,78 triệu USD vốn đăng ký. TS. Bùi Duy Tùng cho rằng, mặc dù số dự án còn khiêm tốn, nhưng đây chính là dư địa tăng trưởng lớn cho giai đoạn tới.

TS. Bùi Duy Tùng chỉ ra rằng, câu chuyện của Tập đoàn FPT cho thấy con đường đi lên hoàn toàn khả thi. Từ năm 2008, FPT đã kiên trì xây dựng vị thế tại Pháp qua hợp tác với Airbus, La Poste, SNCF hay Sagemcom,. Hiện nay, tập đoàn công nghệ này đang đặt mục tiêu vào nhóm 50 công ty công nghệ thông tin hàng đầu nước Pháp, trở thành một tấm gương đáng khích lệ cho doanh nghiệp Việt khác.

Chiến lược liên kết với đối tác công nghệ và đối tác bản địa, như FPT đã làm, chính là chìa khóa để doanh nghiệp Việt tiếp cận nhanh hơn mạng lưới chuỗi giá trị tại Pháp và toàn EU.

Để mở rộng con đường thâm nhập vào thị trường Pháp nói riêng và EU nói chung, theo TS. Bùi Duy Tùng, doanh nghiệp Việt nên lưu ý hai điểm:

Một là, khung pháp lý song phương sẽ sớm thuận lợi hơn khi Hiệp định EVIPA có hiệu lực, mang lại cơ chế bảo hộ và giải quyết tranh chấp rõ ràng cho cả hai chiều đầu tư.

Hai là, với nông sản, việc đáp ứng sớm tiêu chuẩn kiểm dịch động thực vật của EU sẽ giúp doanh nghiệp tích lũy kinh nghiệm và giảm dần chi phí tuân thủ theo thời gian. Đây cũng là kinh nghiệm của các nước xuất khẩu nông sản thành công vào thị trường rộng lớn này.

Đưa EVIPA sớm về đích

TS. Bùi Duy Tùng cho rằng, việc Chính phủ Pháp trình dự luật phê chuẩn EVIPA lên Hội đồng Bộ trưởng ngày 27/7 vừa qua rồi chuyển sang Quốc hội là tín hiệu rất tích cực, đúng lúc quan hệ Việt - Pháp đang trên đà tăng trưởng tích cực.

Đến cuối năm 2025, đã có 18 nước thành viên phê chuẩn và Ba Lan là nước thứ 19. Trong bối cảnh Pháp, một trong những đầu tàu kinh tế - chính trị của EU, đang tăng tốc quy trình nội bộ, tiến trình phê chuẩn toàn khối được kỳ vọng sẽ có thêm động lực về đích.

Khi EVIPA có hiệu lực, cơ chế bảo hộ đầu tư và giải quyết tranh chấp thường trực sẽ thay thế các hiệp định song phương cũ, mang lại sự yên tâm rõ rệt hơn cho nhà đầu tư lâu dài.

“Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, chính những cam kết bảo hộ cụ thể như vậy, chứ không chỉ lời cam kết chung chung, mới thực sự củng cố niềm tin của các nhà đầu tư vào một thị trường. Đây là lợi thế lớn cho các dự án hạ tầng chiến lược mà doanh nghiệp Pháp có thế mạnh, như năng lượng, đường sắt hay cấp nước, vốn cần cam kết dài hạn 20 đến 30 năm”, TS. Bùi Duy Tùng chia sẻ.

Đồng thời, khung pháp lý minh bạch hơn từ EVIPA cũng là động lực để Việt Nam nâng cao chất lượng điều hành các cấp, mang lại lợi ích cho cả doanh nghiệp trong và ngoài nước. Với đà chuẩn bị hiện tại, hoàn toàn có thể kỳ vọng một làn sóng tin cậy mới từ nhà đầu tư Pháp ngay khi EVIPA chính thức được thông qua.

Các lĩnh vực còn nhiều tiềm năng hợp tác bao gồm công nghệ thông tin và dịch vụ số, nơi doanh nghiệp Việt đã chứng minh được năng lực cạnh tranh toàn cầu, tiếp theo là nông sản chế biến sâu khi đáp ứng chuẩn truy xuất nguồn gốc EUDR.