PCI 2.0 và bài toán chuyển hóa cải cách thành năng lực doanh nghiệp
Chất lượng điều hành có thể tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi, nhưng để biến môi trường đó thành năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp vẫn phải đầu tư vào công nghệ, quản trị, đổi mới và con người. Đây cũng là cách tiếp cận mới được đặt ra trong PCI 2.0.
Ngày 15/5/2026, VCCI công bố “Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam và PCI 2025”, trong bối cảnh tròn một năm thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Sau hơn 20 năm, PCI đang chuyển từ công cụ xếp hạng chất lượng điều hành sang hệ thống dữ liệu giúp nhận diện sâu hơn những điểm nghẽn của môi trường kinh doanh.
VCCI công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam và Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2025.
PCI 2.0 được xây dựng với 9 chỉ số thành phần và 98 chỉ tiêu, tập trung vào những vấn đề có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp. Đáng chú ý, lần đầu tiên 1.001 hộ kinh doanh được đưa vào khảo sát, bên cạnh 5.128 doanh nghiệp và hộ kinh doanh trên cả nước.
Một điểm mới quan trọng là Chỉ số Hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI), gồm 23 chỉ tiêu. Việc đặt PCI và BPI trong cùng hệ thống đánh giá giúp mở rộng câu hỏi: chính quyền điều hành tốt đến đâu và những cải cách đó có thực sự tạo ra kết quả đối với khu vực tư nhân hay không?
Theo dữ liệu được công bố, chất lượng quản trị, điều hành trong PCI 2022 có mối liên hệ đáng kể với hiệu quả kinh tế tư nhân thể hiện qua BPI 2025. Điều này cho thấy tác động của cải cách không phải lúc nào cũng xuất hiện ngay lập tức. Có thể tồn tại một “độ trễ chính sách” trước khi những thay đổi về thể chế chuyển hóa thành đầu tư, năng suất và năng lực cạnh tranh.
Dây chuyền công nghệ chiết lạnh vô trùng Aseptic tại nhà máy Tân Hiệp Phát.
Thực tế tại doanh nghiệp cũng cho thấy quá trình này cần sự tích lũy dài hạn. Tân Hiệp Phát, doanh nghiệp hoạt động từ năm 1994, đã duy trì đầu tư vào công nghệ, đổi mới, quản trị và hệ thống chất lượng để nâng cao năng lực sản xuất. Doanh nghiệp hiện có 4 cụm nhà máy với 12 dây chuyền Aseptic, sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và được xuất khẩu tới nhiều thị trường.
Từ góc nhìn này, cải cách thể chế có thể mở ra cơ hội, nhưng doanh nghiệp mới là chủ thể biến cơ hội thành sức mạnh cạnh tranh. PCI 2.0 vì vậy không chỉ có giá trị ở việc xếp hạng địa phương, mà quan trọng hơn là cung cấp dữ liệu để các địa phương xác định đúng điểm nghẽn, lựa chọn đúng ưu tiên và kiên trì với những cải cách tạo tác động dài hạn.
Khi hiệu quả cuối cùng được nhìn từ khả năng doanh nghiệp đầu tư, đổi mới và lớn lên, cải cách thể chế sẽ không còn là mục tiêu tự thân mà trở thành nền tảng cho năng lực cạnh tranh của khu vực tư nhân và của nền kinh tế.
