Phân cấp tối đa, triệt để, trao quyền mạnh mẽ cho Thủ đô trong tổ chức thực hiện

Toàn cảnh thảo luận tại Tổ 6

Rà soát kỹ, bảo đảm cơ chế trao cho Thủ đô thực sự vượt trội

ĐBQH Trịnh Xuân An (Đồng Nai) đánh giá cao việc dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) được xây dựng với tinh thần trao quyền mạnh mẽ cho Thủ đô, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền ở mức cao nhất nhằm tạo điều kiện để Hà Nội phát huy tối đa lợi thế là trung tâm hành chính, chính trị của cả nước, đồng thời thực hiện tốt vai trò của một đô thị đặc biệt, với định hướng “Thủ đô vì cả nước và cả nước vì Thủ đô”.

Đại biểu cũng ghi nhận, trong bối cảnh triển khai các kết luận của cơ quan có thẩm quyền, việc chuẩn bị dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) đã được tiến hành rất sớm, khẩn trương, thể hiện rõ tinh thần đổi mới. Điều này càng có ý nghĩa khi đặt trong bối cảnh vừa diễn ra Đại hội Đảng toàn quốc và Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ XVIII, cũng như quá trình thực hiện mô hình chính quyền hai cấp.

ĐBQH Trịnh Xuân An (Đồng Nai) phát biểu

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị, cơ quan soạn thảo, đặc biệt là thành phố Hà Nội, cần rà soát kỹ các cơ chế đặc thù, vượt trội đã được quy định trong các luật khác, từ đó xác định rõ các cơ chế đặc thù quy định trong dự thảo Luật đã thực sự vượt trội so với quy định tại các luật, nghị quyết hiện hành hay chưa. Theo đại biểu, thực hiện rà soát kỹ sẽ giúp tránh tình trạng khi luật được ban hành lại phát sinh sự so sánh, chồng chéo với các nghị quyết, quy định khác, dẫn đến việc các chính sách liên tục “đuổi nhau” về mức độ ưu đãi.

ĐBQH Nguyễn Công Hoàng (Thái Nguyên) đánh giá cao dự thảo Luật đã bổ sung chương VII về liên kết, phát triển vùng; đồng thời, quy định rõ Nhà nước ưu tiên nguồn lực để thúc đẩy liên kết, phát triển vùng giữa Hà Nội với các địa phương trong vùng Thủ đô (sau đây gọi là liên kết, phát triển vùng Thủ đô), giữa Hà Nội với các địa phương khác trong vùng đồng bằng sông Hồng, vùng trung du và miền núi phía Bắc.

ĐBQH Nguyễn Công Hoàng (Thái Nguyên) phát biểu

Để phát huy hiệu quả cơ chế này, đại biểu đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo cần bổ sung cơ chế để các địa phương tham gia liên kết, phát triển vùng Thủ đô được hưởng chính sách phù hợp, bảo đảm hiệu quả triển khai; làm rõ phạm vi, nguồn lực và cơ chế vận hành Quỹ phát triển vùng, tránh phát sinh gánh nặng ngân sách.

Tại Điều 13 của dự thảo Luật quy định thẩm quyền của HĐND thành phố Hà Nội quy định cơ chế, chính sách bảo vệ môi trường đã trao cho HĐND thành phố được ban hành các chính sách hỗ trợ.

Tuy nhiên, đại biểu Hà Sỹ Huân (Thái Nguyên) cho rằng, nếu các chính sách này chỉ áp dụng trong phạm vi thẩm quyền của HĐND thành phố Hà Nội mà chưa tính đến các địa phương trong vùng Thủ đô thì sẽ thiếu tính liên kết vùng. Các địa phương như Bắc Ninh, Thái Nguyên, Phú Thọ, Hưng Yên đều có mối liên hệ chặt chẽ với Thủ đô, do đó cần được xem xét trong tổng thể.

ĐBQH Lê Hoàng Hải (Thái Nguyên) phát biểu

Đại biểu cũng lưu ý, các quy định liên quan đến môi trường và phát triển bền vững tại các Điều 28, 29, 30 của dự thảo Luật sẽ khó giải quyết căn cơ vấn đề nếu thiếu sự phối hợp liên vùng.

Do vậy, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, bổ sung các quy định theo hướng làm rõ thẩm quyền của HĐND các địa phương thuộc vùng Thủ đô, không chỉ riêng HĐND thành phố Hà Nội, trong việc ban hành các chính sách đặc thù. Qua đó, tạo điều kiện để các địa phương trong vùng cùng triển khai đồng bộ các giải pháp, bảo đảm phù hợp với thực tiễn.

Về thí điểm cơ chế, chính sách, ĐBQH Lê Nữ Thùy Dương (Đồng Nai) đề nghị bổ sung các quy định về chế độ, chính sách đặc biệt nhằm thu hút chuyên gia, nhà khoa học trong các lĩnh vực phát triển cần thiết cho thành phố. Theo đại biểu, việc áp dụng các cơ chế ưu đãi nổi trội sẽ góp phần thu hút, trọng dụng đội ngũ chuyên gia trong và ngoài nước, qua đó phát huy hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ trực tiếp cho mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của Thủ đô.

Các đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên tại buổi thảo luận Tổ

Đối với quy định tại Điều 11 về quản lý, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp và không gian tầng cao, đại biểu đề nghị bổ sung quy định liên quan đến phần không gian ngầm của các công trình xây dựng trên mặt đất cũng như các công trình ngầm. Đại biểu cho rằng, quy định hiện nay mới chỉ đề cập đến việc tổ chức kết nối không gian trên mặt đất, chưa bao quát đầy đủ yêu cầu kết nối trong không gian ngầm.

“Theo mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD), một trong những yếu tố cốt lõi là bảo đảm sự kết nối liên thông, xuyên suốt giữa không gian ngầm của các nhà ga giao thông công cộng với không gian ngầm của các công trình thương mại, dịch vụ trong khu vực lân cận”. Nhấn mạnh đòi hỏi này, đại biểu Lê Nữ Thùy Dương đề nghị cần nghiên cứu, bổ sung các quy định về kết nối không gian ngầm, tạo cơ sở pháp lý cho việc tổ chức đấu nối đồng bộ, nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống giao thông công cộng và phát huy giá trị sử dụng đất trong khu vực TOD.

Hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền triệt để cho Thủ đô

Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) là một nội dung lớn, phức tạp, được triển khai khẩn trương nhằm kịp thời thể chế hóa Nghị quyết số 02 của Bộ Chính trị. ĐBQH Trương Thị Diệu Thúy (Đồng Nai) cho biết, trong quá trình thảo luận, ngay cả cơ quan thẩm tra cũng còn những băn khoăn về hiệu quả tổ chức thực hiện Luật Thủ đô khi tần suất sửa đổi, ban hành mới thời gian qua khá nhiều. Tuy nhiên, xét về nền tảng chính trị, chủ trương tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương, đặc biệt là Thủ đô Hà Nội, đã được xác định từ lâu và ngày càng được phát triển rõ nét.

ĐBQH Trương Thị Diệu Thúy (Đồng Nai) phát biểu

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nêu rõ yêu cầu tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với giám sát và trách nhiệm giải trình. Đồng thời, trong nhiệm kỳ, tư tưởng này tiếp tục được nâng lên một bước với yêu cầu “địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm”. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn tồn tại những điểm nghẽn khi địa phương được giao quyền nhưng lại phải xin ý kiến Trung ương về cách thức thực hiện, gây ra độ trễ chính sách và hạn chế hiệu quả thực thi.

Để tháo gỡ điểm nghẽn này, đại biểu cho biết, Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới đã nhấn mạnh yêu cầu phân cấp “tối đa, triệt để và toàn diện” đối với Thủ đô Hà Nội. Đây chính là cơ sở chính trị quan trọng để xây dựng các quy định mới tại Điều 8 và Điều 9 của dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), thể hiện rõ tinh thần trao quyền mạnh mẽ cho Thủ đô trong tổ chức thực hiện.

Cụ thể, Điều 8 của dự thảo Luật giao HĐND và UBND thành phố Hà Nội được điều chỉnh trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính đã được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước ở Trung ương. Theo đại biểu, đây là bước cụ thể hóa đầy đủ chủ trương của Đảng về phân cấp, phân quyền toàn diện và triệt để cho Thủ đô Hà Nội.

Các đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai tham dự thảo luận tại tổ

Bày tỏ sự đồng tình cao với quy định này, đại biểu Trương Thị Diệu Thúy cho rằng, việc trao quyền phải đi đôi với cơ chế kiểm soát, giám sát và trách nhiệm giải trình theo đúng quy định tại Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị. “Chúng ta chưa làm tốt công tác kiểm soát, giám sát và trách nhiệm giải trình thì phải làm tốt hơn, vì như vậy mới tạo điều kiện để cán bộ dám nghĩ, dám làm, vừa giúp những cơ chế đặc thù, vượt trội thực hiện có hiệu quả trên địa bàn thành phố”, đại biểu nhấn mạnh.

Về nội dung thí điểm cơ chế, chính sách, đại biểu đánh giá đây là điểm mới phù hợp với chỉ đạo của Đảng về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển. Pháp luật không chỉ để quản lý thực tiễn hiện hữu mà còn phải mở đường cho cái mới, kiến tạo tương lai.

Theo đó, dự thảo Luật cho phép Thủ đô trong phạm vi địa bàn được thực hiện các cơ chế tương tự như “nghị định không đầu”, tức là có thể ban hành quy định khác với luật hoặc chưa được luật quy định. Tuy nhiên, để bảo đảm tính chặt chẽ, dự thảo Luật cũng thiết kế đầy đủ các điều kiện kiểm soát về phạm vi, đối tượng, nguyên tắc và trình tự, thủ tục.

Các đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai tham dự thảo luận tại tổ

Liên quan đến các quy định chuyển tiếp, đại biểu cho biết, dự thảo Luật đã có dự liệu cụ thể tại Điều 36, trong đó Khoản 5 đã quy định rõ việc xử lý các cơ chế đặc thù đang áp dụng trên địa bàn Thủ đô, bảo đảm tính liên tục và thống nhất của hệ thống pháp luật.

Khẳng định các tư tưởng về phân cấp, phân quyền không phải là mới và đã được thể hiện trong Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, đại biểu Trương Thị Diệu Thúy nhấn mạnh, việc cụ thể hóa trong Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này là cần thiết nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, tạo cơ sở pháp lý để Thủ đô phát triển tương xứng với vị trí, vai trò là trung tâm chính trị - hành chính của cả nước.