Phát huy cơ chế đặc thù, thu hút đầu tư phát triển hạ tầng giao thông

Thúc đẩy đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng đường bộ

Hà Nội đang đẩy mạnh đầu tư phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại, xanh, thông minh và bền vững để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, nguồn lực đầu tư còn hạn chế, trong khi nhu cầu phát triển bãi đỗ xe, trạm sạc điện công cộng, hệ thống đổi pin công cộng và các công trình phụ trợ ngày càng lớn, đòi hỏi phải có cơ chế huy động hiệu quả nguồn lực xã hội.

Thực hiện các điểm a, b, c, đ khoản 1 Điều 13 và điểm d khoản 4 Điều 26 Luật Thủ đô, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 70/2026/NQ-HĐND quy định chính sách đầu tư phát triển, quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng đường bộ, đường sắt địa phương trên địa bàn thành phố.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, thực tiễn triển khai các dự án kết cấu hạ tầng đường bộ còn phát sinh vướng mắc về giải phóng mặt bằng, tổ chức lựa chọn nhà thầu, kết nối và chia sẻ dữ liệu, ứng dụng khoa học, công nghệ, quản lý, khai thác và bảo trì tài sản.

Đối với đường sắt địa phương, một số vấn đề về khắc phục hậu quả sự cố, thiên tai, quản lý nguồn thu từ khai thác tài sản, bảo đảm kinh phí hoạt động thường xuyên và tổ chức bảo trì cần được quy định cụ thể, phù hợp với đặc thù của thành phố.

Vì vậy, Nghị quyết số 70/2026/NQ-HĐND đã tạo hành lang pháp lý đặc thù để thúc đẩy đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng đường bộ, nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác, bảo trì kết cấu hạ tầng đường bộ, đường sắt địa phương. Đồng thời, huy động nguồn lực ngoài ngân sách, tháo gỡ vướng mắc về giải phóng mặt bằng, tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số…

Một góc Thủ đô nhìn từ trên cao. Ảnh: Phương Ngân

Theo Nghị quyết, nhà đầu tư dự án xây dựng, khai thác bãi đỗ xe được ngân sách thành phố hỗ trợ 50% tiền lãi vay phải trả đối với khoản vay tại Quỹ Đầu tư phát triển thành phố, tính trên toàn bộ giá trị hợp đồng vay trong thời gian vay vốn nhưng không quá 5 năm. Thành phố được quyết định danh mục tuyến đường, vỉa hè và quỹ đất công chưa khai thác để tổ chức trông giữ xe tạm thời.

Nghị quyết số 70/2026/NQ-HĐND cũng quy định phát triển trạm sạc điện công cộng, hệ thống đổi pin công cộng theo nguyên tắc đồng bộ, có khả năng kết nối, tương thích, sử dụng chung và bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng; cho phép thành phố quyết định tỷ lệ chỗ đỗ xe lắp đặt trạm sạc, đổi pin tại các công trình hạ tầng đường bộ đủ điều kiện.

Đáng quan tâm, Nghị quyết cho phép khai thác quảng cáo trên dải phân cách đường bộ và sử dụng nguồn thu từ hoạt động quảng cáo trên dải phân cách, vỉa hè, hành lang an toàn đường bộ và các công trình đường bộ để phục vụ quản lý, bảo trì, đầu tư phát triển công trình đường bộ. Đồng thời quy định cơ chế trích chi phí quản lý dự án và chi phí giám sát để bảo đảm hoạt động thường xuyên của đơn vị được giao quản lý, bảo trì.

Đối với đường sắt địa phương, cho phép áp dụng quy định của Bộ Xây dựng về quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia khi khắc phục hậu quả sự cố, thiên tai; doanh nghiệp quản lý tài sản được sử dụng 80% nguồn thu từ khai thác tài sản để chi cho hoạt động quản lý, khai thác, duy trì, phát triển tài sản và thực hiện nghĩa vụ tài chính, 20% còn lại nộp ngân sách nhà nước trong thời hạn 36 tháng.

Đáp ứng yêu cầu phát triển giao thông đô thị hiện đại

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 70/2026/NQ-HĐND cũng quy định nguồn kinh phí hoạt động thường xuyên và các hình thức tổ chức bảo trì kết cấu hạ tầng đường sắt địa phương, gồm tự thực hiện, đấu thầu hoặc đặt hàng; giao UBND thành phố xây dựng quy trình, định mức, quy định chi tiết và tổ chức đánh giá hiệu quả thực hiện để kịp thời điều chỉnh theo thẩm quyền…

GS.TS Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam nhìn nhận, việc triển khai các chính sách đặc thù về phát triển giao thông đô thị trong Luật Thủ đô năm 2026, trong đó có chính sách đầu tư phát triển, quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng đường bộ, đường sắt địa phương sẽ giúp thành phố tháo gỡ các vướng mắc, bất cập trong phát triển hạ tầng giao thông. Qua đó, thành phố có điều kiện phát triển giao thông công cộng, giảm ùn tắc giao thông và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Theo luật sư Nguyễn Duy Lãm, Chủ tịch Hiệp hội pháp chế doanh nghiệp Việt Nam, vừa qua Hà Nội đã phát triển rất mạnh về hạ tầng, giao thông, logistics và hạ tầng xanh. Luật Thủ đô năm 2026 đã tạo ra một thế và lực mới cho Thủ đô, với những cơ chế đặc thù, đặc biệt và các điều kiện rất rõ. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải đủ năng lực, nắm vững được các ưu đãi cụ thể của Luật Thủ đô cũng như các nghị quyết để tìm giải pháp thụ hưởng được các chính sách.

PGS.TS Trần Thị Diệu Oanh, Trưởng khoa Luật, Học viện Hành chính và Quản trị công cho rằng, Hà Nội đang phải giải quyết nhiều vấn đề đặc thù như mật độ dân cư cao, hạ tầng chịu áp lực lớn, trong khi nhu cầu phát triển hiện đại ngày càng cấp thiết, nếu không có cơ chế đặc thù thì rất khó xử lý đồng bộ những bài toán này. Vì vậy, việc triển khai các chính sách đặc thù sẽ tạo nền tảng để thành phố phát triển, quản lý, khai thác hiệu quả kết cấu hạ tầng, đi đôi với bảo đảm an sinh, phát triển đô thị.

Với các quy định chi tiết từ cơ chế tài chính, chuyển đổi số đến việc giao quyền chủ động cho UBND thành phố và cấp xã, Nghị quyết số 70/2026/NQ-HĐND được kỳ vọng sẽ tháo gỡ các điểm nghẽn, góp phần hoàn thiện hệ thống giao thông Thủ đô, nâng cao chất lượng sống của người dân và đáp ứng yêu cầu phát triển giao thông đô thị hiện đại trong giai đoạn mới.