Phát huy hiệu quả bệnh án điện tử

Khảo sát hiệu quả việc triển khai bệnh án điện tử tại Bệnh viện Chợ Rẫy (Thành phố Hồ Chí Minh). (Ảnh do bệnh viện cung cấp)

Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh Tăng Chí Thượng cho biết: Để có đầy đủ các dữ liệu về sức khỏe của người dân, dữ liệu về khám, chữa bệnh..., ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh đang tập trung xây dựng Hệ sinh thái dữ liệu y tế dựa trên nguyên tắc: “Bệnh án điện tử và hồ sơ sức khỏe điện tử là dữ liệu lõi - kho dữ liệu y tế là nền tảng - quản trị thông minh là đích đến”. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, thành phố đối mặt với thách thức khi quản trị một hệ thống y tế với quy mô rất lớn, gồm 164 bệnh viện, hơn 13.000 cơ sở y tế và số lượng nhân lực lên tới hơn 44.000 người.

Đáng chú ý, thách thức lớn nhất trong triển khai bệnh án điện tử không nằm ở công nghệ mà nằm ở sự khác biệt rất lớn về nguồn lực giữa các cơ sở khám, chữa bệnh.

Đối với các bệnh viện lớn, có nguồn thu ổn định, có đội ngũ công nghệ thông tin tương đối mạnh và kinh nghiệm triển khai các hệ thống như HIS, LIS, PACS thì việc triển khai bệnh án điện tử về cơ bản không gặp khó khăn.

Đối với các bệnh viện tuyến quận, huyện (trước đây), nơi mà bài toán cân đối thu-chi để duy trì hoạt động thường xuyên là một áp lực lớn, thì việc triển khai bệnh án điện tử đặt ra những thách thức cả về tài chính, hạ tầng và nhân lực.

Trong bối cảnh đó, nếu để các đơn vị tự triển khai, “tự bơi” thì kết quả thực hiện là điều có thể dự đoán trước, với hệ quả tất yếu là hình thành những “ốc đảo dữ liệu”, không thể kết nối, liên thông và khai thác hiệu quả ở quy mô toàn ngành.

Như vậy, việc chỉ ban hành quy định mà không đi kèm cơ chế hỗ trợ thực chất sẽ không thể bảo đảm triển khai bệnh án điện tử một cách đồng bộ. Ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã lựa chọn cách tiếp cận “quản lý nhà nước thống nhất-hỗ trợ thực chất” thông qua việc chủ động triển khai một giải pháp mang tính đột phá, đó là triển khai nền tảng Bệnh án điện tử dùng chung (EMR Cloud).

Đây không chỉ là một giải pháp công nghệ, mà thật sự là “bà đỡ” cho các bệnh viện còn khó khăn về hạ tầng và nguồn lực tài chính; giúp các cơ sở khám, chữa bệnh có thể thực hiện đúng quy định pháp luật về bệnh án điện tử mà không bị bỏ lại phía sau.

EMR Cloud được thiết kế theo hướng chuẩn hóa, an toàn và dùng chung, với mô hình hybrid kết hợp giữa hệ thống tại chỗ và điện toán đám mây; tích hợp sẵn kho hơn 800 biểu mẫu bệnh án và hồ sơ chuyên môn được chuẩn hóa ngay từ gốc; đồng thời áp dụng các giải pháp mã hóa dữ liệu và ký số tập trung, đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, bảo mật thông tin y tế.

Tính đến đầu năm 2026, đã có 163 trong tổng số 164 bệnh viện trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh triển khai bệnh án điện tử (đạt tỷ lệ 99,4%), trong đó khối bệnh viện công lập đạt 100%. Đây không chỉ là bước ngoặt quan trọng để tiến tới loại bỏ bệnh án giấy, mà quan trọng hơn là điều kiện tiên quyết để hình thành nguồn dữ liệu y tế “sạch”, có cấu trúc, có khả năng kết nối và khai thác, làm nền tảng cho việc xây dựng kho dữ liệu ngành và chuyển sang phương thức quản trị y tế hiện đại, dựa trên dữ liệu.

Trong giai đoạn tới, ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tập trung kết nối dữ liệu bệnh án điện tử của tất cả các bệnh viện trên địa bàn vào kho dữ liệu ngành. Trên nền tảng đó, từng bước đẩy mạnh ứng dụng phân tích dữ liệu và trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ công tác điều hành và hỗ trợ quyết định lâm sàng ở mức độ phù hợp, có kiểm soát, bảo đảm hiệu quả, an toàn và đúng quy định.

Bên cạnh những nỗ lực triển khai bệnh án điện tử một cách đồng bộ tại tất cả các bệnh viện trên địa bàn, ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục hoàn thiện tám nhóm dữ liệu cốt lõi theo định hướng chuẩn hóa, liên thông và khai thác dùng chung. Đây là nền tảng căn bản để từng bước chuyển sang mô hình quản trị ngành y tế dựa trên dữ liệu, trong đó việc điều hành, hoạch định chính sách và phân bổ nguồn lực được thực hiện trên cơ sở bằng chứng, số liệu thực và thông tin kịp thời.

Từ thực tiễn triển khai trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy việc xây dựng dữ liệu lớn y tế phải được xác định là chiến lược quản trị ngành, không phải là một dự án công nghệ thông tin đơn lẻ. Nếu tiếp cận theo hướng thuần túy công nghệ, dữ liệu rất dễ phân tán, thiếu chuẩn hóa và khó khai thác. Chỉ khi dữ liệu được đặt trong tổng thể quản trị ngành, từ chỉ đạo điều hành, phân bổ nguồn lực đến đánh giá chất lượng khám, chữa bệnh thì dữ liệu lớn mới thật sự phát huy giá trị.

Bệnh án điện tử là nền tảng cốt lõi, đồng thời cũng là khâu khó nhất và phức tạp nhất, hiện tại không thể áp dụng mô hình bệnh án điện tử duy nhất cho tất cả các cơ sở y tế, nhất là trong bối cảnh nhiều bệnh viện còn hạn chế về nguồn lực, nhân sự công nghệ thông tin và kinh nghiệm chuyển đổi số. Mô hình nền tảng dùng chung bệnh án điện tử nhằm hỗ trợ các bệnh viện gặp khó khăn trong giai đoạn đầu triển khai. Nền tảng này giúp giảm gánh nặng đầu tư ban đầu, tạo điều kiện để các cơ sở y tế từng bước làm quen với số hóa hồ sơ bệnh án, chuẩn hóa dữ liệu và thay đổi quy trình thực hành chuyên môn…

Bệnh án điện tử không chỉ là phần mềm, mà là sự thay đổi toàn diện về quy trình chuyên môn và thói quen hành nghề. Nền tảng dùng chung giúp các bệnh viện giảm rủi ro, tránh đầu tư dàn trải, đồng thời từng bước tích lũy kinh nghiệm để tiến tới các mô hình phù hợp hơn trong tương lai.

Để nền tảng bệnh án điện tử dùng chung phát huy hiệu quả, Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh kiến nghị Bộ Y tế xem xét cho phép và khuyến khích mô hình này như một giải pháp chuyển tiếp; sớm ban hành khung tiêu chuẩn kỹ thuật tối thiểu; đồng thời có cơ chế hỗ trợ phù hợp cho các cơ sở y tế tuyến cơ sở, vùng khó khăn, nhằm bảo đảm tiến trình chuyển đổi số ngành y tế được triển khai đồng bộ, thực chất và bền vững.

HOÀNG MINH