Phát triển bãi đỗ xe ngầm - Vì sao vẫn chậm?

Nhu cầu lớn nên vỉa hè, bãi đất trống đều bị tận dụng làm chỗ đỗ xe. Ảnh: Tạ Hải

Nhu cầu lớn, nguồn cung rất hạn chế

Cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh, số lượng phương tiện cá nhân tại Hà Nội liên tục gia tăng, nhất là ô tô. Tuy nhiên, quỹ đất dành cho giao thông tĩnh lại chưa theo kịp thực tế. Tại khu vực nội đô lịch sử, nơi mật độ dân cư và phương tiện cao, tình trạng thiếu chỗ đỗ xe đã diễn ra trong thời gian dài.

Trên nhiều tuyến phố trung tâm, không khó để bắt gặp hình ảnh ô tô đỗ tràn xuống lòng đường; vỉa hè bị tận dụng làm nơi trông giữ phương tiện. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến trật tự an toàn giao thông mà còn làm giảm chất lượng không gian đô thị.

Theo quy hoạch, thành phố có 1.690 bãi đỗ xe, nhưng hiện mới đầu tư xây dựng được 72 bãi đỗ xe, chiếm chưa đến 1% diện tích đô thị.

Trong bối cảnh đó, bãi đỗ xe ngầm được kỳ vọng là giải pháp căn cơ. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy, nhiều dự án vẫn dừng ở khâu đề xuất, chưa thể chuyển hóa thành công trình cụ thể. Khoảng cách giữa quy hoạch và thực thi vì thế ngày càng rõ nét. Hàng chục vị trí dự kiến xây dựng bãi đỗ xe ngầm, tập trung tại khu vực nội đô và các công viên, vườn hoa đến nay vẫn chưa được triển khai do vướng mắc về quy hoạch chi tiết, thủ tục đầu tư và giải phóng mặt bằng.

Dự án bãi đỗ xe ngầm 3 tầng tại 295 đường Lê Duẩn sau nhiều năm vẫn chỉ là một khu đất rộng được quây tôn, bên trong cỏ dại mọc um tùm. Các địa điểm như khu vực Cung Văn hóa - Lao động hữu nghị Việt - Xô, khu tượng đài Lý Tự Trọng từng được đề xuất xây dựng bãi đỗ xe ngầm, song đến nay vẫn chưa có chuyển biến rõ rệt.

Dự án bãi đỗ xe ngầm 3 tầng tại 295 đường Lê Duẩn sau nhiều năm vẫn chỉ là một khu đất rộng được quây tôn. Ảnh: Tạ Hải

Bên cạnh đó, một số dự án tại các công viên, vườn hoa như Giảng Võ, Cổ Tân, khu vực Phùng Hưng, Vườn hoa 19/8 cũng trong tình trạng tương tự.

Một trong những nguyên nhân chủ yếu khiến bãi đỗ xe ngầm chậm phát triển là do chi phí đầu tư lớn. Tính toán sơ bộ, chi phí xây dựng bãi đỗ xe ngầm tại Hà Nội cao gấp từ 5-7 lần so với làm bãi đỗ xe cao tầng và cao gấp 10-20 lần so với bãi đỗ xe mặt đất. Chi phí lớn xuất phát từ yêu cầu kỹ thuật phức tạp như đào sâu, xử lý nền móng, chống thấm, bảo đảm an toàn cho hệ thống hạ tầng ngầm hiện hữu. Thời gian thi công kéo dài, rủi ro cao cũng làm gia tăng tổng mức đầu tư.

Đáng chú ý, trong khi chi phí đầu tư lớn, khả năng thu hồi vốn lại hạn chế. Giá dịch vụ trông giữ xe hiện vẫn được quản lý theo khung, chưa phản ánh đầy đủ chi phí thực tế. Điều này khiến nhiều nhà đầu tư e ngại khi tham gia lĩnh vực này.

Phó Giám đốc Công ty TNHH Một thành viên Khai thác điểm đỗ xe Hà Nội Nguyễn Đức Vinh chia sẻ: “Doanh nghiệp bỏ hàng trăm tỷ đồng đầu tư bãi đỗ xe thông minh song lại rất khó cạnh tranh với các bãi xe tự phát nằm cách đó không xa trong các khu dân cư, trụ sở cơ quan hoặc bãi đất trống đang chờ dự án… Họ không phải trả tiền thuê đất, không cần người tổ chức trông giữ mà chỉ tận dụng nhân viên bảo vệ của cơ quan và khu đất dự án đó nên giá trông giữ xe rẻ hơn nhiều".

Cơ chế, chính sách cần được tháo gỡ đồng bộ

Nhiều ý kiến nhận định, “nút thắt” của bãi đỗ xe ngầm không chỉ nằm ở nguồn vốn mà còn ở cơ chế, chính sách. Quỹ đất dành cho giao thông tĩnh còn hạn chế, trong khi quy trình đầu tư dự án còn phức tạp, kéo dài qua nhiều khâu.

Bãi đỗ xe cao tầng trên phố Nguyễn Công Hoan đang phải cạnh tranh với rất nhiều điểm đỗ xe tự phát ở các khu vực lân cận. Ảnh: Tuấn Lương

Từ góc độ doanh nghiệp, nhiều ý kiến cho rằng, việc lựa chọn nhà đầu tư còn thiếu linh hoạt, thủ tục hành chính mất nhiều thời gian, làm tăng chi phí và rủi ro. Bên cạnh đó, việc chưa cho phép khai thác đa chức năng đối với bãi đỗ xe ngầm cũng làm giảm hiệu quả tài chính của dự án.

Trong khi đó, các ưu đãi về thuế, tiền sử dụng đất, hỗ trợ tín dụng chưa đủ hấp dẫn để bù đắp chi phí đầu tư lớn. Điều này khiến khu vực tư nhân chưa mặn mà tham gia.

Từ thực tế tham gia đầu tư dự án bãi đỗ xe, điểm trung chuyển hàng hóa tại ô đất A11/P2 Đại lộ Chu Văn An (nay là đường Phạm Tu), ông Đào Việt Hùng, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư và Kinh doanh xuất nhập khẩu Vạn Thuận đánh giá, trong quá trình đầu tư, hoàn thiện dự án, nhà đầu tư thường gặp khó về hạ tầng thiếu đồng bộ, vị trí không thuận tiện. Các tiêu chí về kinh tế của dự án bị thay đổi hoặc chậm thay đổi do các văn bản quy phạm pháp luật, quyết định của cơ quan chức năng có biến động cũng tác động rất lớn tới hiệu quả đầu tư.

Trong khi các dự án bãi đỗ xe ngầm chưa thể triển khai, việc sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè làm nơi đỗ xe vẫn đang được duy trì. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế, không thể kéo dài. Để giải quyết căn cơ, Hà Nội cần sớm hoàn thiện cơ chế theo hướng đơn giản hóa thủ tục đầu tư, rút ngắn thời gian triển khai dự án; cho phép khai thác đa chức năng nhằm tăng hiệu quả tài chính; có chính sách ưu đãi đủ mạnh để thu hút doanh nghiệp; rà soát, điều chỉnh quy hoạch phù hợp với nhu cầu thực tế.

Đồng thời, cần có lộ trình hạn chế dần việc sử dụng vỉa hè, lòng đường làm nơi đỗ xe, từng bước trả lại không gian cho người đi bộ và giao thông công cộng.

Cần cơ chế, chính sách đủ hấp dẫn các nhà đầu tư tham gia phát triển bãi đỗ xe ngầm. Ảnh: Tuấn Lương

Phát triển hệ thống bãi đỗ xe ngầm không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là giải pháp lâu dài nhằm xây dựng đô thị văn minh, hiện đại. Thực tế cho thấy, nếu không có những quyết sách đủ mạnh, bài toán thiếu chỗ đỗ xe sẽ còn kéo dài. Do đó, bên cạnh việc hoàn thiện quy hoạch, điều quan trọng là phải đổi mới tư duy quản lý, tạo điều kiện thuận lợi để các dự án sớm được triển khai. Khi đó, bãi đỗ xe ngầm mới thực sự phát huy vai trò, góp phần giảm áp lực giao thông và nâng cao chất lượng sống cho người dân Thủ đô.

“Một đô thị văn minh không thể thiếu hạ tầng giao thông tĩnh. Đã đến lúc bãi đỗ xe phải được coi là hạng mục trọng yếu, ngang hàng với đường sắt đô thị hay đường vành đai. Khi quy hoạch được biến thành hành động, Hà Nội mới thực sự tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành thành phố hiện đại, trật tự và đáng sống”, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Trung Hiếu nói.