Phát triển lâm nghiệp gắn chế biến lâm sản, hướng tới mô hình kinh tế rừng bền vững

Từ một doanh nghiệp nhà nước được bàn giao nguyên trạng từ Tổng Công ty Giấy Việt Nam về trực thuộc UBND tỉnh Thanh Hóa vào tháng 5/2017 để thực hiện sắp xếp theo Nghị định 118 và Nghị định 04 của Chính phủ về đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động các công ty nông, lâm nghiệp, đến nay Công ty Lâm nghiệp Lang Chánh vẫn gặp khó khăn trong việc hoàn tất việc sắp xếp mô hình tổ chức bộ máy.

Công ty Lâm nghiệp Lang Chánh đầu tư vườn ươm, chủ động nguồn giống phục vụ phát triển rừng trồng bền vững.

Quá trình chờ đợi kéo dài khiến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn như: Không được giao chỉ tiêu kế hoạch hàng năm, khó tiếp cận nguồn vốn vay đầu tư sản xuất, hồ sơ pháp lý còn nhiều vướng mắc, diện tích rừng trồng nhỏ lẻ, manh mún, hiệu quả kinh tế chưa cao. Bên cạnh đó, tâm lý cán bộ, công nhân viên cũng chịu nhiều ảnh hưởng do tình trạng thiếu ổn định kéo dài.

Tuy nhiên, dưới sự chỉ đạo của UBND tỉnh Thanh Hóa cùng sự phối hợp của các sở, ngành chức năng, tập thể lãnh đạo và người lao động Công ty đã từng bước tìm hướng tháo gỡ khó khăn, duy trì hoạt động sản xuất và ổn định đời sống cho cán bộ, công nhân viên.

Theo đó, Công ty tập trung rà soát, số hóa bản đồ, hoàn thiện hồ sơ giao khoán đất sản xuất cho người dân địa phương; tổ chức quy hoạch vùng trồng rừng tập trung theo từng hộ nhận khoán nhằm giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất. Đồng thời, đơn vị chủ động đầu tư hệ thống vườn ươm, sản xuất cây giống có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, đảm bảo chất lượng phục vụ trồng rừng.

Hiện nay, Công ty đang sản xuất giống keo tai tượng phục vụ người dân trên địa bàn, với kế hoạch năm 2026 đạt khoảng 1,5 triệu cây giống.

Với phương châm lấy người trồng rừng làm trung tâm, Công ty xác định mục tiêu không chỉ phát triển diện tích rừng mà còn giúp người dân thực sự sống được bằng nghề rừng. Những năm gần đây, việc làm và thu nhập của cán bộ công nhân viên cũng được cải thiện rõ rệt, đời sống dần ổn định hơn trước.

Đáng chú ý, từ năm 2026, Công ty triển khai thêm dịch vụ thu mua, chế biến lâm sản theo các hợp đồng khoán đã ký kết với hộ dân. Theo doanh nghiệp, việc xây dựng chuỗi liên kết khép kín nhằm đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm gỗ rừng trồng, hạn chế tình trạng ép giá qua trung gian và nâng cao giá trị kinh tế cho người dân.

Công ty cam kết hỗ trợ tối đa các thủ tục pháp lý liên quan đến khai thác, đồng thời thu mua nguyên liệu theo giá thị trường tại thời điểm khai thác để người dân yên tâm đầu tư, chăm sóc và bảo vệ rừng lâu dài.

Người dân địa phương tham gia mô hình liên kết trồng rừng, từng bước nâng cao thu nhập từ kinh tế lâm nghiệp.

Trong quá trình triển khai, một số ý kiến cho rằng doanh nghiệp “ép” người dân bán sản phẩm cho Công ty. Tuy nhiên, qua làm việc với ông Lê Minh Cường và tiếp cận hồ sơ do doanh nghiệp cung cấp, nội dung thu mua sản phẩm đã được quy định rõ trong hợp đồng giao khoán trên cơ sở tự nguyện ký kết giữa các bên.

Hoạt động thu mua, chế biến lâm sản được kỳ vọng góp phần nâng cao giá trị chuỗi sản xuất và tạo đầu ra ổn định cho người trồng rừng.

“

Cụ thể, tại điểm f, Điều 4 của hợp đồng nêu rõ: “Đây là dự án đầu tư trồng rừng lấy nguyên liệu phục vụ cơ sở chế biến của bên A. Vì vậy bên B phải trả sản phẩm theo tỷ lệ đầu tư mà bên A được hưởng và bán toàn bộ sản phẩm mà bên B được hưởng cho bên A theo giá thị trường tại thời điểm khai thác”.

Theo đánh giá, mô hình liên kết sản xuất lâm nghiệp gắn với chế biến lâm sản nếu được triển khai đồng bộ sẽ góp phần nâng cao giá trị chuỗi sản xuất, tạo việc làm, cải thiện thu nhập cho người dân miền núi và thúc đẩy phát triển kinh tế xanh bền vững tại khu vực thượng du xứ Thanh.

Tuy nhiên, để mô hình phát huy hiệu quả lâu dài, Công ty cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương trong công tác tuyên truyền, giúp các hộ nhận khoán hiểu rõ cơ chế, chính sách cũng như quyền và nghĩa vụ khi tham gia liên kết sản xuất.

Để doanh nghiệp ổn định và phát triển bền vững, các cấp, ngành liên quan cũng cần sớm có chỉ đạo cụ thể trong việc xây dựng đề án sắp xếp, đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của các công ty nông, lâm nghiệp theo tinh thần Nghị định 118/2014/NĐ-CP của Chính phủ.