Phát triển nguồn nhân lực văn hóa từ hợp tác ba bên

Hội thảo về phát triển nguồn nhân lực văn hóa đáp ứng yêu cầu trong kỷ nguyên mới. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

Ngày 26/10, Trường đại học Văn hóa Hà Nội sẽ tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề “Hợp tác giữa Nhà nước-nhà trường-doanh nghiệp trong phát triển nguồn nhân lực văn hóa đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên mới”.

Hội thảo quy tụ các nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia và đại diện doanh nghiệp trong nước, quốc tế. Các đại biểu sẽ cùng đánh giá kết quả hợp tác thời gian qua, nhận diện những vấn đề đặt ra và đề xuất giải pháp thúc đẩy mô hình phối hợp giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo nhân lực văn hóa.

Đào tạo theo nhu cầu của xã hội

Đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo. Trong tiến trình đó, văn hóa ngày càng khẳng định vai trò là nền tảng tinh thần của xã hội, nguồn lực nội sinh và động lực phát triển bền vững.

Sự phát triển của công nghiệp văn hóa, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi cơ cấu nghề nghiệp, chuẩn năng lực và phương thức tổ chức lao động trong lĩnh vực văn hóa. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, người lao động cần có năng lực số, kỹ năng sáng tạo, tư duy liên ngành, ngoại ngữ và ý thức bảo vệ các giá trị văn hóa. Những yêu cầu này đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ sở đào tạo, cơ quan quản lý và đơn vị sử dụng lao động.

Hội thảo đặt trọng tâm vào nhận diện những vấn đề lý luận và thực tiễn của mô hình hợp tác 3 bên. Trong mô hình này, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, hoạch định chính sách; nhà trường đào tạo, nghiên cứu và bồi dưỡng năng lực nghề nghiệp; doanh nghiệp cung cấp thông tin về nhu cầu nhân lực, môi trường thực hành và nguồn lực. Sự phối hợp cần vượt qua các thỏa thuận hình thức hoặc những đợt thực tập ngắn hạn để trở thành quan hệ hợp tác thực chất; các bên cùng xác định nhu cầu, thiết kế chương trình, tổ chức đào tạo, sử dụng nhân lực và đánh giá tác động xã hội.

Đổi mới chương trình và phương thức đào tạo gắn với thực tiễn nghề nghiệp. (Ảnh: Trường đại học Văn hóa Hà Nội)

Ba trục thảo luận trọng tâm

Hội thảo tập trung vào 3 nhóm vấn đề chính:

Thứ nhất, mô hình và cơ chế phối hợp giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Các đại biểu sẽ trao đổi về cơ sở lý luận, khung thể chế và mô hình vận hành quan hệ hợp tác 3 bên; đề xuất hoàn thiện chính sách, tháo gỡ vướng mắc pháp lý trong liên kết đào tạo, phát triển cơ chế đặt hàng đào tạo và sử dụng nhân lực, phát huy quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình của cơ sở giáo dục đại học. Từ mô hình “vòng xoắn ba” (Triple Helix) và kinh nghiệm quốc tế, hội thảo làm rõ vai trò kiến tạo của Nhà nước, vai trò của chính quyền địa phương và các tổ chức trung gian; xác định phương thức để doanh nghiệp tham gia từ khâu xây dựng chuẩn đầu ra đến đánh giá chất lượng đào tạo. Mục tiêu là chuyển quan hệ hợp tác tự phát thành mô hình liên kết ổn định, có khả năng nhân rộng.

Thứ hai, đổi mới chương trình và phương thức đào tạo gắn với thực tiễn nghề nghiệp. Trong bối cảnh chuyển đổi số và AI, người học và năng lực nghề nghiệp cần giữ vị trí trung tâm. Các mô hình học kỳ doanh nghiệp, đào tạo theo đơn đặt hàng, học tập qua dự án, thực hành tại di sản và thiết chế văn hóa, giảng dạy với sự tham gia của chuyên gia, nghệ nhân và nhà quản lý thực tiễn sẽ được xem xét về điều kiện triển khai và hiệu quả. Phương thức đánh giá cũng cần chuyển từ kiểm tra kiến thức sang đánh giá năng lực thông qua sản phẩm sáng tạo, hồ sơ dự án và quá trình thực hành. Chương trình đào tạo cần được cập nhật nhưng vẫn bảo đảm nền tảng tri thức nhân văn và chiều sâu văn hóa, tránh đồng nhất hiện đại hóa đào tạo với bổ sung đơn thuần các học phần kỹ thuật.

Thứ ba, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nghiên cứu ứng dụng và khởi nghiệp trong lĩnh vực văn hóa. Hợp tác 3 bên được nhìn nhận là điều kiện để hình thành môi trường sáng tạo, từ ươm mầm ý tưởng, chuyển giao tri thức đến phát triển sản phẩm, dịch vụ văn hóa sáng tạo. Các nội dung trao đổi dự kiến tập trung vào số hóa di sản, phát triển sản phẩm du lịch văn hóa và truyền thông, xây dựng không gian đồng sáng tạo, liên kết giữa trường đại học với doanh nghiệp, địa phương, bảo tàng và cộng đồng. Hiệu quả đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực văn hóa cần được nhìn nhận cả ở khả năng tạo sinh kế bền vững, nuôi dưỡng tài năng, bảo vệ quyền của chủ thể sáng tạo và tôn trọng giá trị di sản, bên cạnh kết quả thương mại.

Hướng tới những khuyến nghị khả thi

Theo thông tin từ ban tổ chức, hội thảo nhận được 187 bài tham luận trong đó có 8 bài của học giả nước ngoài. Trên cơ sở các tham luận và nội dung trao đổi tại hội thảo, ban tổ chức kỳ vọng hình thành những khuyến nghị có tính khả thi: tăng cường cơ chế phối hợp và đặt hàng theo nhu cầu; phát triển chương trình đào tạo có sự tham gia thiết kế của đơn vị sử dụng lao động; mở rộng dự án nghiên cứu, thực hành và đổi mới sáng tạo với sự tham gia của nhiều chủ thể; xây dựng cơ chế theo dõi, đánh giá và chia sẻ kết quả hợp tác. Việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế cần được vận dụng phù hợp với điều kiện thể chế, văn hóa và nguồn lực của Việt Nam, tránh sao chép mô hình một cách máy móc.

Đối với Trường đại học Văn hóa Hà Nội, kết quả hội thảo sẽ là cơ sở tham khảo khoa học và thực tiễn để nhà trường tiếp tục gắn đào tạo, nghiên cứu với nhu cầu xã hội, mở rộng hợp tác với cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp và đối tác quốc tế.