Phát triển nhân lực du lịch phải gắn với sản phẩm đặc thù và lợi thế từng vùng

Đại biểu Nguyễn Hoàng Giang bày tỏ tán thành việc ban hành Nghị quyết nhằm tạo cơ chế đột phá cho ngành du lịch Việt Nam, qua đó tạo động lực phát triển du lịch tại các địa phương, trong đó có khu vực Tây Nguyên và tỉnh Đắk Lắk.

ĐBQH Nguyễn Hoàng Giang (Đắk Lắk) phát biểu. Ảnh: Khánh Duy

Góp ý về chính sách phát triển nguồn nhân lực du lịch tại Điều 10 dự thảo Nghị quyết, đại biểu nhấn mạnh, bên cạnh hạ tầng và tài nguyên, nguồn nhân lực là yếu tố quyết định khả năng biến tiềm năng thành sản phẩm, biến sản phẩm thành thị trường và đưa du lịch trở thành động lực tăng trưởng kinh tế.

Thực tế cho thấy, có những địa phương sở hữu tài nguyên thiên nhiên đặc sắc, bản sắc văn hóa phong phú nhưng du lịch vẫn phát triển chậm, chưa tương xứng với tiềm năng. Nguyên nhân không chỉ nằm ở hạn chế về vốn, hạ tầng mà còn do thiếu đội ngũ nhân lực có khả năng tổ chức, quản trị, phát triển sản phẩm và khai thác thị trường.

Đào tạo nhân lực phải gắn với phát triển sản phẩm du lịch đặc thù

Đối với khoản 1 Điều 10 quy định ngân sách nhà nước hỗ trợ đào tạo nhân lực chất lượng cao, ngoại ngữ, kỹ năng nghề, quản trị du lịch, chuyển đổi số và nhân lực tại chỗ, đại biểu thống nhất với định hướng này. Tuy nhiên, cần làm rõ hơn mối liên hệ giữa đào tạo nhân lực với hình thành sản phẩm và phát triển thị trường du lịch.

Dẫn chứng từ thực tiễn Đắk Lắk, đại biểu Nguyễn Hoàng Giang cho biết, địa phương có Vườn quốc gia Yok Đôn với hệ sinh thái rừng khộp đặc sắc, Vườn quốc gia Chư Yang Sin với hệ sinh thái rừng nguyên sinh, hồ Lắk thơ mộng; Không gian Văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên, những buôn làng Êđê, M'Nông và thương hiệu cà phê Buôn Ma Thuột.

Sau khi mở rộng không gian phát triển, Đắk Lắk còn có lợi thế kết nối du lịch cao nguyên với biển Tuy Hòa, Sông Cầu, Vịnh Xuân Đài, Ghềnh Đá Đĩa, mở ra khả năng hình thành hành trình du lịch từ đại ngàn ra biển.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận. Ảnh: Khánh Duy

Tuy nhiên, theo đại biểu, có tài nguyên đặc sắc chưa đồng nghĩa với có sản phẩm du lịch hấp dẫn; có nhiều điểm tham quan cũng chưa đồng nghĩa với một ngành du lịch phát triển.

Muốn khai thác du lịch sinh thái tại Yok Đôn, cần đội ngũ nhân lực am hiểu đa dạng sinh học, có khả năng diễn giải thiên nhiên bằng ngoại ngữ, tổ chức trải nghiệm và bảo đảm an toàn cho du khách. Muốn đưa cà phê Buôn Ma Thuột trở thành sản phẩm du lịch quốc tế, không chỉ cần người biết pha chế mà còn cần nhân lực có khả năng thiết kế hành trình trải nghiệm, xây dựng thương hiệu, kết nối doanh nghiệp lữ hành và thị trường khách quốc tế.

Tương tự, phát triển du lịch văn hóa cộng đồng không thể chỉ dừng ở tổ chức biểu diễn cồng chiêng, mà cần giúp người dân biết tổ chức dịch vụ, giới thiệu văn hóa bản địa, quản lý hoạt động kinh doanh và tạo thu nhập ổn định từ chính những giá trị văn hóa của mình.

Từ thực tiễn đó, đại biểu đề nghị bổ sung tại khoản 1 Điều 10 nguyên tắc hỗ trợ đào tạo theo nhu cầu phát triển sản phẩm du lịch đặc thù, tạo thị trường lao động chất lượng cao cho các vùng chưa có điều kiện phát triển du lịch. Trong đó, cần ưu tiên đào tạo đội ngũ quản trị điểm đến, chuyên gia phát triển sản phẩm, marketing du lịch quốc tế và hướng dẫn viên chuyên sâu.

Đại biểu cũng lưu ý, việc đánh giá hiệu quả chính sách không nên chỉ căn cứ vào số lượng người được đào tạo mà phải gắn với năng lực nghề nghiệp, khả năng có việc làm, thu nhập và chất lượng sản phẩm du lịch sau đào tạo.

“Ngân sách nhà nước không nên chỉ đầu tư để có thêm người được cấp chứng chỉ nghề, mà phải đầu tư để hình thành năng lực cạnh tranh thực sự cho từng điểm đến”, đại biểu nhấn mạnh.

Cần cơ chế điều phối nhân lực du lịch chất lượng cao theo vùng

Đối với khoản 2 Điều 10 giao HĐND cấp tỉnh căn cứ khả năng cân đối ngân sách để ban hành chính sách thu hút và hỗ trợ nhân lực du lịch, đại biểu Nguyễn Hoàng Giang cho rằng cần bổ sung cơ chế điều phối ở cấp quốc gia.

Theo đại biểu, hiện đang tồn tại nghịch lý: những địa phương có ngành du lịch phát triển thường có điều kiện thu hút nhân lực giỏi; trong khi những địa phương cần nhân lực để phát triển du lịch lại thiếu nguồn lực tài chính và môi trường nghề nghiệp để thu hút, giữ chân người lao động chất lượng cao.

Nếu chỉ giao từng địa phương tự đào tạo, tự thu hút nhân lực theo khả năng ngân sách thì khoảng cách về năng lực cạnh tranh du lịch giữa các vùng có nguy cơ tiếp tục gia tăng.

Toàn cảnh phiên thảo luận sáng 11/11. Ảnh: Khánh Duy

Với Đắk Lắk, để hình thành chuỗi du lịch kết nối biển với cao nguyên, đại ngàn, địa phương không chỉ cần lao động tại chỗ mà còn cần chuyên gia quản trị khu nghỉ dưỡng, phát triển du lịch sinh thái, xây dựng sản phẩm văn hóa, chuyển đổi số và xúc tiến thị trường quốc tế. Đây là những lĩnh vực đòi hỏi nhân lực chuyên sâu, khó có thể giải quyết bằng các lớp đào tạo ngắn hạn, riêng lẻ.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 10 cơ chế phát triển nguồn nhân lực du lịch theo vùng, liên kết các cơ sở đào tạo, doanh nghiệp du lịch lớn và địa phương; đồng thời có chính sách hỗ trợ có mục tiêu từ ngân sách trung ương đối với các chương trình đào tạo chuyên sâu, phục vụ hình thành những cực tăng trưởng du lịch mới tại địa bàn khó khăn.

Cơ chế này cần khuyến khích doanh nghiệp trực tiếp tham gia đào tạo, tiếp nhận thực hành, chuyển giao kinh nghiệm quản trị; đồng thời hỗ trợ xây dựng đội ngũ nhân lực nòng cốt tại địa phương để bảo đảm khả năng phát triển lâu dài.

Riêng đối với khu vực Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ, đại biểu đề xuất nghiên cứu hình thành mạng lưới đào tạo nhân lực du lịch liên vùng, sử dụng chung đội ngũ chuyên gia và năng lực của các cơ sở đào tạo hiện có, thay vì đầu tư phân tán, mỗi địa phương thực hiện riêng lẻ.

Đại biểu Nguyễn Hoàng Giang nhấn mạnh, nếu Nghị quyết chỉ tạo ưu đãi về vốn, đất đai, hạ tầng mà chưa có cơ chế đủ mạnh về nguồn nhân lực thì khó giải quyết căn bản những điểm nghẽn trong phát triển du lịch. Một khu du lịch có thể được xây dựng trong vài năm, nhưng để hình thành đội ngũ quản trị giỏi, chuyên gia phát triển sản phẩm và nguồn nhân lực chuyên nghiệp cần cả quá trình đầu tư lâu dài.

Do đó, phát triển nguồn nhân lực phải đi trước một bước, đồng hành với chính sách thu hút đầu tư và phát triển hạ tầng. Nghị quyết cần không chỉ tạo điều kiện để những trung tâm du lịch đã phát triển tiếp tục lớn mạnh mà quan trọng hơn là tạo năng lực để những vùng giàu tiềm năng như Tây Nguyên, Đắk Lắk hình thành những điểm đến mới, sản phẩm mới và động lực tăng trưởng mới.