Phim 'Ma xó' tái hiện tín ngưỡng dân gian bằng ngôn ngữ điện ảnh
Lấy cảm hứng từ các thực hành tín ngưỡng dân gian, bộ phim Ma Xó khai thác hình ảnh bàn lễ như một cấu trúc văn hóa mang tính biểu tượng, thay vì yếu tố gây sợ hãi đơn thuần.
Giữa bối cảnh dòng phim kinh dị Việt Nam ngày càng chú trọng khai thác chất liệu văn hóa bản địa, "Ma Xó" – tác phẩm đầu tay của đạo diễn Phan Bá Hỷ gây chú ý khi lựa chọn tiếp cận tín ngưỡng dân gian dưới góc nhìn điện ảnh. Không đơn thuần khai thác yếu tố rùng rợn, bộ phim hướng đến việc lý giải những niềm tin tồn tại trong đời sống, qua đó phản chiếu tâm lý con người trước những khủng hoảng và lựa chọn mang tính cực đoan.

Chia sẻ về cảm hứng xây dựng phim, đại diện êkip sản xuất cho biết, trong đời sống truyền thống của người Việt, các nghi lễ liên quan đến “thờ ma” tồn tại với nhiều hình thức khác nhau ở từng vùng miền, phản ánh tập quán sinh hoạt và quan niệm về đời sống tinh thần. Chẳng hạn, người Mông (Hà Giang) có tục cúng “ma khô” sau 12 ngày chôn cất; người Xinh Mun thực hiện nghi lễ Mạng Ma với ý nghĩa cầu sức khỏe; hay các cộng đồng Phù Lá, Khơ Mú cũng duy trì những nghi thức riêng nhằm cầu bình an. Dù khác biệt, các nghi lễ này đều thể hiện nhu cầu trấn an tinh thần và giải thích những bất an trong đời sống.
Từ nền tảng văn hóa đó, "Ma Xó" xây dựng hình ảnh bàn lễ dựa trên nguyên lý ngũ hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ) như một hệ thống biểu đạt mang tính ước lệ. Các yếu tố như kim loại, nhang, nước, đèn dầu hay cách đặt bàn sát mặt đất được sử dụng như ngôn ngữ điện ảnh nhằm tạo nên cấu trúc hình ảnh có logic nội tại, góp phần định hình không gian và cảm xúc của tác phẩm.

Đạo diễn Phan Bá Hỷ nói thêm, việc sắp đặt các yếu tố này không nhằm cổ súy niềm tin huyền bí, mà để xây dựng một thế giới phim có quy luật riêng. Trong đó, những biến đổi của “nghi thức” được xem như ẩn dụ cho sự mất cân bằng trong đời sống con người, đặc biệt khi niềm tin bị đặt sai chỗ hoặc bị lợi dụng vì mục đích cá nhân.
Cách tiếp cận này cũng phù hợp với xu hướng của dòng phim kinh dị hiện đại, khi nỗi sợ không còn phụ thuộc vào yếu tố giật gân mà đến từ những gì gần gũi trong đời sống. Tại Việt Nam, một số tác phẩm như: "Ma Da", "Quỷ nhập tràng" đã cho thấy hiệu quả khi khai thác chất liệu văn hóa bản địa. Trên thế giới, các phim như "The Wailing", "Hereditary" hay "Incantation" cũng thành công nhờ xây dựng câu chuyện từ nền tảng nghi lễ và biểu tượng văn hóa.
Theo êkíp làm phim, "Ma Xó" không tập trung vào việc mô tả hiện tượng siêu nhiên, mà đặt trọng tâm vào tâm lý con người trong những hoàn cảnh khủng hoảng. Câu chuyện xoay quanh lựa chọn của một cặp vợ chồng trẻ khi tìm cách bấu víu vào các niềm tin cực đoan, từ đó dẫn đến những hệ quả ngoài kiểm soát.
Hiện phim đang trong giai đoạn hậu kỳ và dự kiến khởi chiếu toàn quốc vào tháng 6-2026.











