Pho sử đá Kéo Lếch
Trong hệ thống di sản văn hóa Lạng Sơn, những tấm bia ma nhai khắc trên đá là những tư liệu Hán Nôm quý giá, phản ánh lịch sử, văn hóa của vùng đất biên cương xứ Lạng. Tiêu biểu trong số đó phải kể tới bia Kéo Lếch tại thôn Long Thịnh, xã Quốc Khánh.

Lãnh đạo xã Quốc Khánh và lãnh đạo Đồn Biên phòng Pò Mã trồng cây tại khu vực bia Kéo Lếch
Theo các nhà nghiên cứu, ma nhai là hình thức khắc trực tiếp văn tự lên vách đá tự nhiên. Mỗi tấm bia ma nhai đều mang những giá trị riêng, phản ánh bối cảnh lịch sử, văn hóa và tư tưởng của thời kỳ hình thành. Khác với bia đá được dựng độc lập, bia ma nhai gắn liền với địa hình tự nhiên, vì vậy không chỉ có giá trị tư liệu mà còn tạo nên nét độc đáo về cảnh quan và nghệ thuật.
Ẩn mình giữa núi rừng biên giới, bia Kéo Lếch là một trong những hiện vật quý hiếm còn lưu giữ được khá nguyên vẹn. Đây là bút tích bài thơ chữ Hán của Đốc trấn Ngô Thì Sĩ được làm trong dịp ông cùng đoàn tùy tùng vâng mệnh vua đi tuần thú vùng đất dọc biên giới Việt – Trung (năm Cảnh Hưng thứ 40 – 1779). Năm 2002, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 41/2002/QĐ-UB xếp hạng di tích cấp tỉnh đối với bia Kéo Lếch.
Ông Hoàng Văn Páo, Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa Lạng Sơn cho biết: Bài thơ gồm hai khổ với tổng cộng 8 câu, mỗi câu 7 chữ, tuy ngắn gọn nhưng đã khắc họa sinh động bức tranh thiên nhiên vùng biên xứ Lạng cuối thế kỷ XVIII. Qua từng câu thơ, tác giả không chỉ miêu tả cảnh núi non trùng điệp, sông suối hội lưu, ranh giới tự nhiên giữa hai quốc gia mà còn phản ánh cuộc sống thanh bình của người dân nơi biên cương. Đây không đơn thuần là một tác phẩm văn học mà còn là tư liệu lịch sử quý, giúp hậu thế hiểu thêm về địa lý, cảnh quan, tình hình xã hội và công tác quản lý vùng biên của triều đình phong kiến.
Bà Đàm Thị Bioóc, thôn Long Thịnh, xã Quốc Khánh chia sẻ: Từ nhỏ chúng tôi đã được ông bà kể về tấm bia đá này. Khi chưa hiểu hết ý nghĩa của những dòng chữ cổ, ai cũng biết đây là dấu tích quý mà cha ông để lại. Đến nay, bà con luôn có ý thức giữ gìn, không để xảy ra tình trạng xâm hại di tích.
Những năm gần đây, cùng với sự quan tâm của các cấp, ngành chức năng, công tác bảo vệ các di sản văn hóa trên địa bàn tỉnh nói chung và bia ma nhai Kéo Lếch nói riêng ngày càng được chú trọng. Chính quyền địa phương thường xuyên tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về giá trị của di tích; đồng thời phối hợp với ngành văn hóa thực hiện các biện pháp bảo vệ, ngăn chặn các hành vi xâm hại di sản.
Ông Hoàng Anh Dũng, Bí thư Đảng ủy xã Quốc Khánh cho biết: Bia ma nhai Kéo Lếch là tài sản văn hóa quý của địa phương. Thời gian tới, xã tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn tăng cường bảo vệ hiện trạng di tích, đẩy mạnh tuyên truyền để người dân và du khách cùng chung tay gìn giữ, phát huy giá trị di sản.
Trong định hướng phát triển du lịch gắn với bảo tồn di sản văn hóa của Lạng Sơn, bia ma nhai Kéo Lếch được đánh giá là một điểm đến giàu tiềm năng. Nếu được đầu tư nghiên cứu, giới thiệu và kết nối với các điểm du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng trên địa bàn, nơi đây sẽ góp phần làm phong phú thêm sản phẩm du lịch văn hóa của vùng biên, giúp du khách hiểu hơn về lịch sử, văn hóa và con người xứ Lạng.
Nguồn Lạng Sơn: https://baolangson.vn/pho-su-da-keo-lech-5099411.html













