Phó Thủ tướng: Ổn định kinh tế vĩ mô là nền tảng để tăng trưởng cao

Phát triển các động lực tăng trưởng mới

Ngày 21/4, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại hội trường về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện những tháng đầu năm 2026 và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm...

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng phát biểu.

Cuối phiên thảo luận, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đồng tình với ý kiến của nhiều đại biểu Quốc hội đã nhận định. Theo đó, trong thời gian qua, chất lượng tăng trưởng mặc dù đã từng bước được cải thiện qua từng năm, qua từng nhiệm kỳ, nhưng vẫn còn một số hạn chế, như: Tăng trưởng kinh tế vẫn dưới mức tiềm năng, tốc độ tăng năng suất lao động thấp hơn mục tiêu; hệ số ICOR của nền kinh tế còn cao, năng lực trình độ công nghệ còn yếu…

Về mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao và bền vững, Phó Thủ tướng cho biết, đây là nhiệm vụ rất khó, đặc biệt trong bối cảnh quốc tế biến động phức tạp, nền kinh tế có độ mở lớn, chịu nhiều tác động bên ngoài.

Chính vì vậy, vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Bộ Chính trị đã ban hành nhiều kết luận, nghị quyết để triển khai thực hiện với quyết tâm cao nhất. Đặc biệt, gần đây nhất là Nghị quyết 18 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng với hệ thống các nhiệm vụ, giải pháp đột phá quyết liệt, vừa bao quát nhưng rất cụ thể, giao nhiệm vụ cho từng cấp, từng ngành phải triển khai trong thời gian cụ thể.

Ví tăng trưởng cao và bền vững là yếu tố gắn bó chặt chẽ, tương hỗ lẫn nhau như "hai cánh của một con chim", Phó Thủ tướng nhấn mạnh, chúng ta chỉ có thể đạt được tăng trưởng cao trong một thời gian dài khi có nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định và ngược lại.

Vì vậy, Chính phủ tiếp tục xác định ổn định kinh tế vĩ mô là điều kiện tiên quyết, nền tảng để đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, liên tục và ổn định.

Về mô hình tăng trưởng mới, theo Phó Thủ tướng, ngay từ hiện nay, yêu cầu đặt ra là phải thực hiện chuyển đổi mạnh mẽ, tái cấu trúc nền kinh tế đồng thời bảo đảm người dân được thụ hưởng thành quả phát triển.

Đây là thách thức rất lớn và cũng là yêu cầu bắt buộc để chúng ta có thể vượt qua được bẫy thu nhập trung bình, bắt kịp và tiến cùng với thế giới, với khu vực và thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đặt ra đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045.

Mô hình tăng trưởng mới phải vận hành trên nền tảng thể chế phát triển hiện đại, cạnh tranh và đổi mới sáng tạo, phân bổ hiệu quả nguồn lực. Trên cơ sở đó, Chính phủ cũng đã trình Quốc hội 11 nhóm nhiệm vụ giải pháp chủ yếu trong giai đoạn từ 2026 -2030 với 92 nhiệm vụ cụ thể và những nhiệm vụ cần triển khai ngay trong năm 2026 gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng và thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Theo đó, những trọng tâm này bao gồm lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển chính. Phát triển các động lực tăng trưởng mới là kinh tế dữ liệu, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Khai thác tối đa dư địa, tiềm năng của đất nước, đặc biệt là trong những năm đầu của nhiệm kỳ khi mà đầu tư cho phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chưa thể phát huy ngay tác dụng. Phát huy vai trò của các thành phần kinh tế, bao gồm có thành phần kinh tế nhà nước, tư nhân, FDI trên cơ sở cạnh tranh bình đẳng, liên kết chuỗi giá trị.

Phấn đấu hoàn thành giải ngân 100% vốn đầu tư công

Về ổn định kinh tế vĩ mô, Phó Thủ tướng cho rằng, một nền kinh tế chỉ có thể ổn định khi chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ phát huy tốt hiệu quả và có sự phối hợp nhịp nhàng với nhau.

Theo Phó Thủ tướng, thời gian qua, chính sách tiền tệ đã vận hành hết sức quyết liệt và có những đóng góp đáng kể cho tăng trưởng, bảo đảm cho nền kinh tế phát triển ổn định, đặc biệt là ổn định về kinh tế vĩ mô.

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng phát biểu trước Quốc hội ngày 21/4

Tuy nhiên, dư địa chính sách tiền tệ đang dần thu hẹp. Trong bối cảnh đó, cần phát huy vai trò của chính sách tài khóa, dù đây là công cụ có độ trễ nhất định. Vì vậy, trong ngắn hạn, chính sách tiền tệ vẫn phải vận hành trơn tru, đảm bảo thanh khoản và nguồn lực cho các doanh nghiệp, người dân và cho nền kinh tế, đặc biệt là nguồn lực về ngắn hạn.

Trong khi đó, chính sách tài khóa được mở rộng hợp lý, có trọng tâm trọng điểm, khai thác hiệu quả các nguồn lực của Nhà nước kết hợp với các cái nguồn vốn vay nước ngoài để chúng ta thúc đẩy tăng trưởng và hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô.

Chính phủ đã trình Quốc hội kế hoạch tài chính quốc gia để nâng tỷ lệ bội chi bình quân từ 3% GDP trong giai đoạn trước lên 5% trong giai đoạn 2026-2030, tăng chi ngân sách, trong đó dành 40% chi cho đầu tư phát triển, gấp gần 2,4 lần so với giai đoạn trước.

Cùng với đó, Chính phủ đang trình Quốc hội tiếp tục thực hiện cũng như ban hành mới các chính sách ưu đãi về thuế, phí để hỗ trợ cho người dân, doanh nghiệp đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế chống chọi những biến động bất lợi từ bên ngoài.

Chính phủ cũng đang chỉ đạo quyết liệt phát triển thị trường vốn, đặc biệt là thị trường chứng khoán nhằm trở thành một kênh huy động trung và dài hạn của nền kinh tế, chia sẻ "gánh nặng" với các ngân hàng - hiện vẫn là kênh cung cấp vốn trung, dài hạn chủ yếu của doanh nghiệp. Mục tiêu đến năm 2028, quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán đạt khoảng 120% GDP.

Về giải ngân vốn đầu tư công, Phó Thủ tướng nêu rõ, "dứt khoát chúng ta phải phấn đấu hoàn thành 100% kế hoạch", đồng thời bảo đảm chất lượng. Chính phủ đang tập trung ưu tiên nguồn vốn cho các dự án trọng điểm quốc gia, giảm tối thiểu 30% số lượng dự án so với giai đoạn trước để tránh dàn trải, nâng cao hiệu quả đầu tư và gắn trách nhiệm người đứng đầu về tiến độ, chất lượng giải ngân, để không còn tình trạng giải ngân không được thì trả lại cho Trung ương.

Bên cạnh đó là việc tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng. Chính phủ đang trình Quốc hội ban hành nghị quyết về chính sách tháo gỡ toàn diện cho các dự án khó khăn, tồn đọng. Dự kiến sẽ huy động được nguồn lực khoảng hơn 3,3 triệu tỷ đồng cho tăng trưởng kinh tế.

Về cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, Chính phủ đang triển khai quyết liệt vấn đề này với mục tiêu giảm tối thiểu 50% thời gian giải quyết và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết và ít nhất 30% ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Thủ tướng đã yêu cầu tất cả các bộ, ngành phải hoàn thành nội dung này ngay trong tháng 4/2026. Việc cắt giảm này phải bảo đảm thực chất, tạo môi trường thông thoáng cho doanh nghiệp và người dân.

Đào tạo nhân tài về bán dẫn, điện hạt nhân, AI

Về vấn đề liên quan đến giáo dục, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, để thực hiện hiệu quả mô hình tăng trưởng mới, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yêu cầu bắt buộc. Hiện đã xác định 102 ngành công nghệ chiến lược, kỹ thuật then chốt và Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phê duyệt 89 chương trình đào tạo tài năng.

Thời gian tới, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng như một số bộ, ngành liên quan thực hiện hiệu quả trọng tâm đề án đã được phê duyệt, ưu tiên tập trung vào lĩnh vực then chốt như trí tuệ nhân tạo, vi mạch bán dẫn, điện hạt nhân.

Bên cạnh đó, Thủ tướng đã phê duyệt đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035 và tầm nhìn đến 2045. Bộ Giáo dục và Đạo, các địa phương hiện đang khẩn trương tổ chức triển khai.

Về lĩnh vực y tế, Phó Thủ tướng cho biết, phương án tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người dân theo Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị. Sau khi nghị quyết được phê chuẩn, Chính phủ đã chủ động trình Quốc hội thông qua Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2025.

Thủ tướng đã chỉ đạo Bộ Y tế ban hành các hướng dẫn khám sức khỏe định kỳ cho từng nhóm. Trong đó, trẻ em dưới 6 tuổi tập trung theo dõi phát triển thể chất, dinh dưỡng. Học sinh được khám lâm sàng và sàng lọc yếu tố nguy cơ. Người trưởng thành thực hiện xét nghiệm cận lâm sàng nhằm phát hiện sớm bệnh tật, đặc biệt là bệnh không lây nhiễm.

Nguồn kinh phí được bố trí từ ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm y tế và các nguồn vốn hợp pháp khác. Đối với các nhóm chưa tham gia bảo hiểm y tế, địa phương chủ động xây dựng kế hoạch và bố trí kinh phí để tổ chức khám sàng lọc miễn phí.

Hiện nay, Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Y tế để khẩn trương ban hành nghị định để làm cơ sở pháp lý cho các địa phương triển khai thực hiện.