Phục hồi hệ sinh thái, bảo vệ nguồn lợi thủy sản

800 cây bần chua được trồng, chăm sóc ở Khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản Đình Đôi - Cửa Cạn. Ảnh: Tiến Vinh

Trồng rừng ngập mặn

Dẫn chúng tôi ra Khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản Đình Đôi - Cửa Cạn, ông Trần Chớ, Chi hội trưởng Chi hội nghề cá đầm phá Trung Hưng, xã Vinh Lộc cho biết, những hàng cây bần chua vừa được trồng bước đầu đã thích nghi với điều kiện tự nhiên vùng đầm phá. “Đây là mong muốn của người dân địa phương, nhất là những hộ sống nhờ lộc đầm phá. Khi hệ sinh thái được phục hồi thì tôm, cua, cá tự nhiên có nơi trú ngụ, sinh sản, từ đó nguồn thủy sản để khai thác cũng sẽ dồi dào”, ông Chớ chia sẻ.

Xã Vinh Lộc hiện có 3 khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản gồm: Hà Nã, Đập Tây - Chùa Ma và Đình Đôi - Cửa Cạn. Thời gian qua, việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản luôn được địa phương quan tâm bởi sinh kế của hàng trăm hộ dân gắn chặt với hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai.

Ông Chớ cho biết, tại thôn Trung Hưng có khoảng 250 hộ trong tổng số 450 hộ dân sống bằng nghề khai thác thủy sản trên đầm phá. Trước đây, tình trạng ngư dân lấn chiếm nò sáo, khai thác mang tính hủy diệt như sử dụng xung điện, giăng lừ mắt lưới nhỏ… diễn ra khá thường xuyên khiến nguồn lợi thủy sản bị đe dọa.

Trước thực trạng trên, chính quyền địa phương đã tổ chức sắp xếp lại nò sáo, tháo dỡ lưới vây và các hình thức chiếm dụng mặt nước đầm phá trái quy định. Việc trả lại không gian thông thoáng cho đầm phá từng bước tạo điều kiện để hệ sinh thái phục hồi, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Cùng với các giải pháp quản lý khai thác, địa phương bắt đầu chú trọng phục hồi sinh cảnh tự nhiên thông qua việc trồng cây ngập mặn tại các khu vực bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Mới đây, UBND xã Vinh Lộc phối hợp với Công ty TNHH Nông Lâm nghiệp Unique Việt Nam tổ chức trồng 800 cây bần chua tại Khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản Đình Đôi - Cửa Cạn (thôn Trung Hưng). Đây được xem là một trong những bước đi quan trọng để phục hồi hệ sinh thái đầm phá, tạo nơi trú ngụ và sinh sản của các loài thủy sản.

Để đảm bảo cây phát triển tốt, các chuyên gia của công ty trực tiếp hỗ trợ kỹ thuật, cây giống và vật tư phục vụ trồng rừng. Sau khi hoàn thành việc trồng cây, chi hội nghề cá cùng chính quyền địa phương tiếp tục theo dõi, chăm sóc và bảo vệ diện tích mới trồng.

Ông Till Pistorius, đại diện Công ty TNHH Nông Lâm nghiệp Unique Việt Nam cho biết, việc lựa chọn Vinh Lộc để triển khai mô hình trồng cây ngập mặn xuất phát từ mong muốn đồng hành cùng cư dân vùng đầm phá. Đầm phá Tam Giang - Cầu Hai là hệ sinh thái đặc biệt quan trọng, đóng vai trò là nơi sinh sản của nhiều loài cá, tôm và các sinh vật thủy sinh. Việc trồng rừng ngập mặn không chỉ góp phần cải thiện môi trường sinh thái mà còn tạo điều kiện để các loài thủy sản tự nhiên quay trở lại.

Giữ sinh kế lâu dài

Theo lãnh đạo UBND xã Vinh Lộc, hệ thống cây bần chua khi phát triển sẽ tạo nơi cư trú, sinh sản và nguồn thức ăn tự nhiên cho nhiều loài thủy sản. Đồng thời, rễ cây còn có tác dụng giữ đất, chống sạt lở, hạn chế tác động của sóng gió và thích ứng với biến đổi khí hậu. Ngoài vai trò bảo vệ môi trường, rừng ngập mặn còn góp phần cải thiện chất lượng nước, hấp thụ khí CO₂ và tạo cảnh quan sinh thái xanh cho vùng đầm phá.

Ông Phạm Văn Đào, Phó Chủ tịch UBND xã Vinh Lộc cho biết, việc trồng cây ngập mặn không chỉ góp phần phục hồi môi trường sinh thái mà còn mang lại nhiều lợi ích thiết thực đối với đời sống người dân vùng đầm phá. “Bần chua là loại cây phù hợp với điều kiện tự nhiên vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai và đã được triển khai thử nghiệm hiệu quả ở một số khu vực trước đó. Khi diện tích cây ngập mặn được mở rộng, hệ sinh thái tự nhiên sẽ dần được phục hồi”, lãnh đạo xã Vinh Lộc kỳ vọng.

Không chỉ dừng lại ở 800 cây vừa được trồng, địa phương đã và đang tiếp tục phối hợp với các đơn vị để mở rộng diện tích rừng ngập mặn. Theo ông Phan Hoài Nam, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Vinh Lộc, vừa qua, Trung tâm Nghiên cứu phát triển xã hội (trụ sở tại TP. Huế) đã khảo sát để hỗ trợ trồng thêm khoảng 5.000 cây bần chua tại khu vực Cồn Cạn - Trung Hưng. Song song với đó, nhiều giải pháp phục hồi nguồn lợi thủy sản cũng đã và đang được địa phương và các ban ngành triển khai như tạo bãi đẻ cho tôm, cua, cá; thả rạn nhân tạo tạo sinh cảnh cho thủy sinh vật hay thả con giống tái tạo nguồn lợi thủy sản. Trong năm 2025, khu vực đầm phá ở Vinh Lộc đã được thả khoảng 300 rạn nhân tạo nhằm tạo nơi cư trú cho các loài thủy sinh. Các hoạt động tái tạo nguồn lợi thủy sản cũng được duy trì thường xuyên.

Cùng với các giải pháp phục hồi sinh thái, công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của rừng ngập mặn sẽ tiếp tục được địa phương đẩy mạnh nhằm hướng đến mục tiêu phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường bền vững. Những mảng xanh đang được gây dựng không chỉ góp phần giữ đất, giữ nước cho vùng đầm phá mà còn mở ra kỳ vọng phục hồi nguồn lợi thủy sản, giữ sinh kế lâu dài cho cư dân vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai.