Quảng Trị 'vươn Đông tỏa Tây' hiện thực hóa khát vọng mạnh về biển, giàu từ biển

Cột cờ chủ quyền trên đảo Cồn Cỏ, biểu tượng thiêng liêng khẳng định chủ quyền Tổ quốc. (Ảnh: Nguyên Linh/TTXVN)

Với không gian phát triển rộng mở từ biển đến hành lang kinh tế phía Tây, Quảng Trị đang đứng trước cơ hội chuyển hóa những lợi thế về biển, cảng biển, năng lượng, logistics và kết nối quốc tế thành những động lực tăng trưởng mới để hiện thực hóa khát vọng mạnh về biển, giàu từ biển.

Trao đổi với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus (Thông tấn xã Việt Nam), Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Trị Lê Hồng Vinh nhấn mạnh: “Tầm nhìn đến năm 2045, Quảng Trị phải trở thành tỉnh biển mạnh, giàu từ biển, phát triển bền vững từ biển; có nền quản trị biển hiện đại, ứng dụng khoa học và công nghệ tiên tiến; đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân vùng biển, đảo được nâng cao; văn hóa biển được bảo tồn và phát huy; quốc phòng, an ninh và chủ quyền biển, đảo được giữ vững.”

Biến lợi thế biển thành những động lực tăng trưởng mới

- Thưa ông, Quảng Trị là một trong những địa phương có tiềm năng, điều kiện để xây dựng và phát triển biển, trong đó có các ngành kinh tế biển. Vậy đâu sẽ là những lĩnh vực ưu tiên, có khả năng tạo đột phá lớn nhất để Quảng Trị trở thành tỉnh biển mạnh trong thời gian tới?

Chủ tịch UBND tỉnh Lê Hồng Vinh: Quảng Trị bước vào giai đoạn phát triển mới với không gian và dư địa phát triển rộng lớn hơn. Tỉnh có đường bờ biển dài hơn 191km, đặc khu Cồn Cỏ, ngư trường, tài nguyên, cảnh quan và hệ sinh thái biển phong phú; sở hữu vị trí địa kinh tế rất đặc biệt khi nằm trên trục Bắc-Nam, vừa là cửa ngõ phía Đông ra Biển Đông của khu vực Trung Lào, Đông Bắc Thái Lan, Myanmar và Tiểu vùng sông Mekong mở rộng.

Cùng với đó, hệ thống quốc lộ, đường Hồ Chí Minh, đường ven biển, đường sắt Bắc-Nam, các cảng hàng không, cảng biển, khu kinh tế ven biển, cùng hệ thống khu công nghiệp, đô thị, cửa khẩu quốc tế đã tạo nên cho Quảng Trị một cấu trúc kết nối khá đặc biệt giữa biển - đồng bằng - miền núi - cửa khẩu - thị trường quốc tế. Vấn đề quan trọng nhất hiện nay là phải chuyển những lợi thế đó thành những động lực tăng trưởng thực sự.

Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Trị Lê Hồng Vinh. (Ảnh Tường Vi/TTXVN)

Thứ nhất là kinh tế hàng hải, cảng biển, logistics; phấn đấu đến năm 2030 hình thành 1-2 trung tâm logistics hiện đại ngang tầm khu vực, có 1-2 đội tàu biển tham gia vận tải hàng hóa xuất nhập khẩu, đưa chi phí logistics xuống dưới 12% GDP.

Thứ hai là năng lượng và công nghiệp ven biển, gắn với phát triển các ngành kinh tế mới. Tỉnh đặt mục tiêu phát triển các dự án điện gió ngoài khơi với tổng công suất khoảng 5.000MW vào năm 2030; thúc đẩy khai thác hiệu quả tiềm năng dầu khí; nghiên cứu đưa khí Kèn Bầu vào bờ, triển khai đường ống khí Báo Vàng; từng bước hình thành các trung tâm LNG, kho dự trữ năng lượng.

Các lĩnh vực tiếp theo là du lịch, dịch vụ và hệ thống đô thị biển, trong đó tỉnh định hướng hình thành các khu du lịch, nghỉ dưỡng cao cấp; phát triển thủy sản, nuôi biển và kinh tế sinh thái biển theo hướng hiện đại, bền vững.

Đặc biệt, tỉnh sẽ tổ chức không gian phát triển kinh tế biển dựa trên 4 cực tăng trưởng: Hòn La - Ba Đồn - Quảng Trạch tập trung công nghiệp, năng lượng, cảng biển, logistics phía Bắc; Đồng Hới - Hoàn Lão phát triển mạnh đô thị, thương mại, y tế, giáo dục, du lịch và dịch vụ biển kết nối Phong Nha-Kẻ Bàng; khu vực Đông Hà - Gio Linh - Cửa Việt - Nam Cửa Việt - Triệu Bình - Cam Lộ trở thành trung tâm đô thị và kinh tế tổng hợp phía Nam, gắn với đặc khu Cồn Cỏ và Hành lang kinh tế Đông-Tây; Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị - Hải Lăng - Diên Sanh - Mỹ Thủy - Vĩnh Định phát triển công nghiệp, đô thị, dịch vụ và logistics gắn với Cảng biển nước sâu Mỹ Thủy.

Tuyến đường ven biển Quảng Trị. (Ảnh: Nguyên Linh/TTXVN)

“Vươn Đông, tỏa Tây” để tổ chức lại không gian phát triển

- Một trong những đột phá trong xây dựng, phát triển biển của Quảng Trị là đột phá về tư duy. Ông có thể chia sẻ rõ hơn về tư duy mới này?

Chủ tịch UBND tỉnh Lê Hồng Vinh: Tôi cho rằng đây chính là vấn đề có ý nghĩa căn bản. Có tiềm năng là một lợi thế, nhưng tiềm năng không tự chuyển thành tăng trưởng. Muốn Quảng Trị thực sự mạnh lên từ biển, giàu lên từ biển, trước hết phải thay đổi cách chúng ta nhìn về biển, quản trị biển và tổ chức không gian phát triển. Do vậy, tư duy xuyên suốt của tỉnh Quảng Trị trong giai đoạn tới là “vươn Đông, tỏa Tây.”

Trước hết, “vươn Đông” là chuyển từ tư duy khai thác tài nguyên biển sang tư duy kiến tạo và quản trị không gian phát triển trên biển. Biển phải được nhìn nhận là không gian phát triển chiến lược, là động lực tăng trưởng mới, nơi hội tụ các lợi ích về kinh tế, khoa học-công nghệ, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế. Do vậy, Quảng Trị sẽ chuyển mạnh từ quản lý theo từng ngành, từng lĩnh vực sang quản trị tổng hợp, thống nhất không gian biển; khai thác và sử dụng tài nguyên trên cơ sở quy hoạch, dữ liệu số, khoa học-công nghệ, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa phát triển với bảo tồn.

“Vươn Đông” cũng có nghĩa là từng bước mở rộng không gian phát triển ra biển xa, biển sâu và những không gian biển mới; chủ động phát triển điện gió ngoài khơi, nuôi biển công nghệ cao, dầu khí, logistics hàng hải, công nghệ biển sâu và những ngành kinh tế mới có giá trị gia tăng cao.

Cầu Thạch Hãn 1 thuộc Dự án đường ven biển kết nối Hành lang kinh tế Đông - Tây. (Ảnh: Tường Vi/TTXVN)

Nhưng Quảng Trị không thể “vươn Đông” nếu thiếu một hậu phương kinh tế đủ rộng ở phía Tây. Vì vậy, vế thứ hai của chiến lược là “tỏa Tây.” Nghĩa là phát huy tối đa lợi thế của ba cửa khẩu quốc tế Cha Lo, Lao Bảo, La Lay và hệ thống hành lang giao thông gồm Quốc lộ 12A, Quốc lộ 9, Quốc lộ 15D; kết nối các trung tâm sản xuất, khu kinh tế, khu công nghiệp trong tỉnh với Trung Lào, Đông Bắc Thái Lan và các nước thuộc Tiểu vùng sông Mekong mở rộng.

Nếu tổ chức tốt, hàng hóa từ phía Tây sẽ theo các hành lang kinh tế hội tụ về Hòn La, Cửa Việt, Mỹ Thủy để đi ra Biển Đông; theo chiều ngược lại, các cảng biển của Quảng Trị sẽ mở thêm con đường ngắn và thuận lợi để các khu vực nội địa kết nối với các chuỗi cung ứng quốc tế. Nói cách khác, chúng tôi muốn biến lợi thế địa lý thành lợi thế kinh tế.

Đổi mới tư duy còn thể hiện ở việc chuyển từ phát triển từng ngành riêng lẻ sang phát triển một hệ sinh thái kinh tế biển. Cảng biển phải gắn với logistics; logistics gắn với khu kinh tế, khu công nghiệp; công nghiệp gắn với năng lượng; đô thị và du lịch gắn với văn hóa, sinh thái; các trung tâm kinh tế biển phải kết nối trực tiếp với cửa khẩu và hành lang quốc tế.

Chỉ khi các mắt xích ấy vận hành trong một chỉnh thể thống nhất thì giá trị tạo ra từ biển mới ở lại nhiều hơn trong nền kinh tế của tỉnh.

Khoảnh khắc tia nắng chiếu vào Vọng Khủng Long, hang Sơn Đoòng. (Ảnh: TTXVN phát)

Một thay đổi tư duy rất quan trọng nữa là không đánh đổi môi trường để lấy tăng trưởng trước mắt. Kinh tế biển mà Quảng Trị hướng tới phải là kinh tế biển xanh, thông minh và có sức chống chịu cao, trong đó khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, viễn thám và Internet vạn vật sẽ ngày càng đóng vai trò lớn trong quản trị không gian biển, quan trắc môi trường, cũng như tổ chức hoạt động kinh tế.

Mục tiêu đến năm 2030 là hoàn thành hệ thống cơ sở dữ liệu biển của tỉnh; 100% dữ liệu về tài nguyên, môi trường, hạ tầng và hoạt động biển thuộc phạm vi quản lý nhà nước của tỉnh được số hóa, tích hợp và chia sẻ. Đây không chỉ là câu chuyện ứng dụng công nghệ. Đó là thay đổi căn bản phương thức quản trị để mỗi kilomet bờ biển, mỗi khu vực biển và mỗi nguồn tài nguyên biển được sử dụng hiệu quả hơn, minh bạch hơn và bền vững hơn.

Khu vực cửa biển Lý Hòa, xã Đông Trạch, tỉnh Quảng Trị. (Ảnh: Nguyên Linh/TTXVN)

"Chuyển tầm nhìn thành những mục tiêu có thể đo đếm được"

- Vừa qua, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Trị đã xác định đến năm 2045, phấn đấu đưa Quảng Trị trở thành tỉnh biển mạnh, giàu từ biển. Xin ông cho biết những nhiệm vụ và giải pháp nào cần triển khai để đạt được mục tiêu đề ra?

Chủ tịch UBND tỉnh Lê Hồng Vinh: Tầm nhìn đến năm 2045 của chúng tôi rất rõ: Quảng Trị phải trở thành tỉnh biển mạnh, giàu từ biển, phát triển bền vững từ biển; có nền quản trị biển hiện đại, ứng dụng khoa học và công nghệ tiên tiến; đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân vùng biển, đảo được nâng cao; văn hóa biển được bảo tồn và phát huy; quốc phòng, an ninh và chủ quyền biển, đảo được giữ vững. Nhưng để hiện thực hóa một mục tiêu dài hạn như vậy, điều quan trọng là phải chuyển tầm nhìn thành những mục tiêu có thể đo đếm và những nhiệm vụ có thể tổ chức thực hiện ngay.

Vì thế, Chương trình hành động của Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã đặt ra những mốc rất cụ thể cho năm 2030: Phấn đấu GRDP theo giá hiện hành đạt 238.000 tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%; thu nhập bình quân đầu người tại các địa phương ven biển đạt trên 84,3 triệu đồng/năm…

Các nhóm nhiệm vụ, giải pháp tiếp theo là hoàn thiện quy hoạch, cơ chế và chính sách để giải phóng các nguồn lực từ biển; huy động nguồn lực xã hội và hình thành các doanh nghiệp biển đủ mạnh; lấy khoa học-công nghệ, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao làm nền tảng cho kinh tế biển hiện đại; tạo đột phá thực sự ở các ngành kinh tế biển hiện đại, xanh và thông minh (trọng tâm là kinh tế hàng hải và logistics; năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió ngoài khơi; dầu khí và LNG; du lịch, dịch vụ biển,...).

Để đạt được các mục tiêu trên, thời gian tới, đặc biệt trong giai đoạn 2026-2030, tỉnh sẽ tập trung vào chín nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Đầu tiên là đổi mới mạnh mẽ tư duy và nâng cao hiệu quả quản trị biển. Chúng tôi sẽ rà soát, kiện toàn cơ quan đầu mối và cơ chế điều phối các hoạt động trên biển, bảo đảm rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ tiến độ và rõ kết quả.

Tiếp theo là phát triển đồng bộ hệ thống hạ tầng và các cực tăng trưởng kinh tế biển; bảo vệ môi trường và hệ sinh thái biển phải trở thành một điều kiện bắt buộc của phát triển, kiên quyết phòng, chống khai thác IUU; xây dựng văn hóa biển và nâng cao chất lượng cuộc sống của cư dân; gắn phát triển kinh tế biển với củng cố quốc phòng, an ninh và mở rộng hợp tác quốc tế.

Tôi cho rằng, điều quyết định không chỉ nằm ở việc đặt ra mục tiêu cao đến đâu, mà ở khả năng tổ chức thực hiện đến cùng.

Với Quảng Trị, khát vọng “mạnh về biển, giàu từ biển” phải được cụ thể hóa bằng những cảng biển hiện đại hơn, những tuyến kết nối tốt hơn, những dự án năng lượng và công nghiệp mới, những đô thị biển đáng sống hơn, những hệ sinh thái được bảo vệ tốt hơn và quan trọng nhất là đời sống của người dân ven biển, hải đảo ngày càng được nâng cao.

Trân trọng cảm ơn ông./.

Cồn Cỏ – “Viên ngọc xanh” thức giấc giữa trùng khơi. (Ảnh: Minh Đức/TTXVN)