Quốc hội mở đường kiến tạo phát triển, khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng hai con số

Toàn cảnh họp báo (Ảnh VPQH)

Chuyển từ sửa đổi pháp luật sang kiến tạo không gian phát triển mới

Sau 17 ngày làm việc khẩn trương, nghiêm túc, dân chủ, trách nhiệm và hiệu quả, Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI hoàn thành toàn bộ chương trình với khối lượng công việc lớn. Quốc hội thông qua 15 luật, 6 nghị quyết quy phạm pháp luật, cho ý kiến lần đầu đối với 7 dự án luật và quyết định nhiều nội dung quan trọng khác.

Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh cho biết, các quyết sách tập trung vào những vấn đề thiết thực, cấp bách của đất nước, tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, khơi thông nguồn lực và tạo cơ sở pháp lý để triển khai kịp thời các chủ trương, chính sách lớn, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Làm rõ nét đổi mới nổi bật của kỳ họp, ông Nguyễn Công Long, Ủy viên Thường trực Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, nhấn mạnh xây dựng pháp luật phải xuất phát từ thực tiễn và đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Quốc hội không chỉ sửa đổi pháp luật mà đang chuyển mạnh sang mở đường, kiến tạo phát triển; không chỉ thể chế hóa chủ trương, định hướng mà còn kiến tạo mô hình, tạo động lực và cực tăng trưởng mới.

Tinh thần này thể hiện rõ trong các luật về đầu tư, kinh doanh được lựa chọn để xử lý những vấn đề cấp bách, tháo gỡ điểm nghẽn và tạo động lực cải thiện môi trường đầu tư. Đồng thời, Quốc hội thông qua Luật Phát triển đô thị và các nghị quyết liên quan những dự án quan trọng, tạo cơ sở pháp lý cho các không gian và động lực phát triển mới.

Một đổi mới đáng chú ý là Quốc hội tập trung thảo luận, cho ý kiến bước đầu về định hướng chính sách đối với những dự án có tác động lớn như Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và định hướng xây dựng Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất. Cách làm này tạo điều kiện để Chính phủ tiếp tục cụ thể hóa chính sách, chuẩn bị kỹ hơn trước khi trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tiếp theo.

Theo Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Văn Hiển, dù kỳ họp xử lý khối lượng công việc đặc biệt lớn trong 17 ngày, yêu cầu xuyên suốt vẫn là “quyết định nhanh nhưng không đơn giản, đổi mới nhưng không đánh đổi chất lượng”. Kết quả này dựa trên sự chỉ đạo sát sao, chuẩn bị từ sớm, phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan và đổi mới tư duy lập pháp.

Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo cũng được ứng dụng mạnh hơn trong quá trình chuẩn bị, thẩm định, thẩm tra, xem xét các dự án luật và phục vụ đại biểu Quốc hội. Cùng với chương trình được xây dựng khoa học, điều hành linh hoạt, năng lực, trách nhiệm và nỗ lực của từng đại biểu, cơ quan, cán bộ đã góp phần bảo đảm tiến độ và chất lượng kỳ họp.

Cắt giảm rào cản, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tạ Đình Thi cho rằng, những chuyển biến lớn trong tư duy lập pháp đã thể hiện rõ tại kỳ họp. Trước hết là chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; tập trung tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý, khơi thông nguồn lực và tạo tiền đề cho tăng trưởng.

Phóng viên tác nghiệp tại họp báo (Ảnh VPQH))

Một chuyển biến quan trọng khác là từ tiền kiểm sang hậu kiểm, gắn với cắt giảm mạnh thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Riêng luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường đã cắt giảm 47 điều kiện kinh doanh; 24 thủ tục hành chính trước đây thuộc thẩm quyền các bộ được chuyển xuống UBND cấp tỉnh.

Tinh thần phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cũng trở thành nội dung xuyên suốt trong nhiều luật, nghị quyết. Tư duy lập pháp được đặt gần thực tiễn hơn, linh hoạt hơn, tập trung xử lý những vấn đề đặc thù, cấp bách như khó khăn của các dự án điện gió, điện mặt trời; những vướng mắc liên quan kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.

Trong lĩnh vực đầu tư, bà Phạm Thị Hồng Yến, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cho biết Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư đã cắt giảm, hợp nhất và thu hẹp danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện từ 198 xuống 137 ngành, nghề.

Điểm quan trọng không chỉ nằm ở số lượng điều kiện được cắt giảm mà còn ở thay đổi phương thức quản trị. Nhà nước tập trung kiểm soát những rủi ro thực sự cần thiết; những rủi ro có thể quản lý hiệu quả bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc hoặc hậu kiểm sẽ chuyển sang các công cụ phù hợp. Qua đó, chính sách tạo thêm dư địa cho đầu tư, kinh doanh nhưng không buông lỏng quản lý.

Đối với nhóm Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản, các định hướng sửa đổi tập trung xử lý những điểm nghẽn trực tiếp liên quan người dân, doanh nghiệp và khả năng khai thác nguồn lực đất đai. Trong đó có đổi mới quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; tài chính đất đai và giá đất; chế độ sử dụng đất; cải cách thủ tục, chuyển đổi số và phân cấp, phân quyền.

Đáng chú ý, định hướng về thu hồi đất chuyển từ tư duy bồi thường tài sản bị thu hồi sang “tái thiết cuộc sống” cho người dân, gắn với chỗ ở, hạ tầng tái định cư, trường học, trạm y tế, giao thông, dịch vụ công, sinh kế, việc làm, thu nhập và sự hài lòng của người dân.

Về giá đất, định hướng là Nhà nước quyết định giá dựa trên dữ liệu và phương pháp khoa học, kết nối cơ sở dữ liệu đất đai, nhà ở và bất động sản; bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch và hài hòa lợi ích Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.

Đối với thị trường bất động sản, định hướng chính sách hướng tới phát triển theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, đa dạng hóa các chủ thể, loại hình tham gia; đồng thời có công cụ để kiểm soát, chủ động điều tiết thị trường theo hướng lành mạnh, minh bạch, ổn định và bền vững. Chính sách nhà ở hướng tới mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở, phát triển nhà cho thuê với giá phù hợp và chú trọng người dân khó khăn về nhà ở.

Những quyết sách trực tiếp tạo động lực tăng trưởng

Một câu hỏi trọng tâm tại họp báo là quyết sách nào có thể trở thành điểm tựa trực tiếp cho mục tiêu tăng trưởng hai con số. Theo các đại biểu, tác động cần được nhìn trong tổng thể các luật, nghị quyết cùng hướng vào tháo gỡ điểm nghẽn, giảm chi phí, khơi thông nguồn lực và tạo môi trường thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.

Trong số những chính sách có thể cảm nhận trực tiếp, ông Nguyễn Công Long nhấn mạnh nghị quyết giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp thể hiện khả năng phản ứng chính sách nhanh và kịp thời trước khó khăn của sản xuất, kinh doanh và đời sống.

Bà Phạm Thị Hồng Yến cho biết chính sách giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp trong năm 2026 và 2027 áp dụng với cá nhân có doanh thu không quá 10 tỷ đồng; tương ứng giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong hai năm đối với doanh nghiệp, tổ chức có doanh thu không quá 10 tỷ đồng.

Đáng chú ý, dù chính sách được quyết định tại kỳ họp tháng 8/2026 nhưng sẽ áp dụng cho toàn bộ doanh thu năm 2026. Theo thông tin được nêu tại họp báo, chính sách bao phủ khoảng 2,7 triệu cá nhân, hộ kinh doanh, chiếm 99% tổng số hộ và cá nhân kinh doanh trên cả nước; đồng thời bao phủ khoảng 865.000 doanh nghiệp, tổ chức, tương đương 81% tổng số doanh nghiệp.

Việc giảm trực tiếp nghĩa vụ thuế được kỳ vọng hỗ trợ nguồn lực tài chính, gia tăng lợi nhuận để tái đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh, nuôi dưỡng quy mô phát triển và đóng góp cho tăng trưởng kinh tế. Cùng với cải cách điều kiện đầu tư kinh doanh, đây được nhìn nhận là một trong những quyết sách đi thẳng vào các chủ thể của nền kinh tế.

Kỳ họp cũng thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Các tổ chức tín dụng và Luật Phòng, chống rửa tiền. Theo bà Hồng Yến, đây là nội dung góp phần hoàn thiện thể chế tài chính, tiền tệ, bảo đảm dòng vốn đáp ứng quá trình phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời đi đôi với an toàn hệ thống.

Nhìn tổng thể, các quyết sách được thông qua tại kỳ họp không chỉ hướng tới giải quyết từng điểm nghẽn riêng lẻ mà còn tạo lập khung khổ pháp lý có khả năng lan tỏa tới nhiều ngành, lĩnh vực và địa phương. Từ giảm nghĩa vụ thuế, cắt giảm điều kiện kinh doanh, cải cách phương thức quản lý đến tháo gỡ nguồn lực đất đai và hoàn thiện thể chế tài chính, tiền tệ, điểm chung là chuyển nhanh từ chủ trương sang hành động và tạo động lực từ thể chế cho tăng trưởng.

Khép lại họp báo, Tổng Thư ký Quốc hội Lê Quang Mạnh nhấn mạnh, các quyết định chỉ thực sự phát huy giá trị khi được tổ chức thực hiện kịp thời, đồng bộ, hiệu quả và sớm đi vào cuộc sống. Báo chí được đề nghị tiếp tục theo sát quá trình thực hiện, phản ánh những khó khăn, vướng mắc, bất cập phát sinh cũng như tâm tư, nguyện vọng chính đáng của cử tri và Nhân dân.