Quy định mới về đầu tư, xây dựng công trình biên giới

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 340/2026/NĐ-CP ngày 28/8 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 140/2004/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Biên giới quốc gia.

Theo Nghị định, công trình phục vụ quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia được xác định là các công trình xây dựng toàn bộ hoặc một phần trong khu vực biên giới, cửa khẩu. (Ảnh minh họa).

Một trong những điểm mới đáng chú ý là Nghị định 340/2026/NĐ-CP bổ sung quy định cụ thể về công trình biên giới. Theo đó, công trình cố định đường biên giới quốc gia gồm các công trình như kè gia cố, bảo vệ mốc quốc giới, cọc dấu biên giới, vật đánh dấu, dấu hiệu nhận biết đường biên giới; kè bảo vệ bờ sông, suối, sống núi biên giới và các công trình khác nhằm bảo đảm tính nguyên trạng, ổn định của đường biên giới quốc gia.

Bên cạnh đó, công trình phục vụ quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia được xác định là các công trình xây dựng toàn bộ hoặc một phần trong khu vực biên giới, cửa khẩu. Trong nhóm này có hàng rào, tường rào biên giới; đường bộ, cầu, đường sắt, đường tuần tra, đường ra các mốc quốc giới, đài quan sát, cầu cảng, bến cảng, bãi đỗ phương tiện.

Nghị định cũng bao gồm các công trình phòng thủ biên giới, phòng, chống dịch bệnh, khắc phục thiên tai, cứu hộ, cứu nạn khẩn cấp và những công trình khác phục vụ nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia.

Việc bổ sung các quy định này nhằm bảo đảm tính nguyên trạng, sự ổn định của đường biên giới và hệ thống mốc quốc giới; phù hợp với các điều ước, thỏa thuận quốc tế về biên giới mà Việt Nam là thành viên, đồng thời thống nhất với hệ thống pháp luật liên quan và đáp ứng yêu cầu bảo vệ biên giới trong tình hình mới.

Cùng với việc làm rõ phạm vi công trình biên giới, Nghị định sửa đổi quy trình đầu tư, xây dựng theo hướng tăng cường khâu đánh giá sự cần thiết trước khi trình Chính phủ xem xét, quyết định.

Theo đó, đối với công trình cố định đường biên giới quốc gia, Bộ Ngoại giao chủ trì, phối hợp với Bộ Quốc phòng và các bộ, ngành liên quan khảo sát thực địa, đánh giá sự cần thiết xây dựng. Với công trình phục vụ hoạt động quản lý, bảo vệ biên giới, cơ quan chủ quản chủ trì lấy ý kiến Bộ Quốc phòng và các cơ quan liên quan.

Trên cơ sở kết quả đánh giá, cơ quan chủ quản lập kế hoạch xây dựng công trình biên giới, lấy ý kiến các cơ quan liên quan trước khi trình Chính phủ quyết định, trong đó có Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Ngoại giao. Thời hạn trả lời ý kiến là 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ.

Sau khi kế hoạch được Chính phủ phê duyệt, cơ quan chủ quản thực hiện các trình tự, thủ tục đầu tư, xây dựng theo quy định hiện hành.

Đáng chú ý, Nghị định bổ sung cơ chế đầu tư, xây dựng công trình biên giới trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách, đặc biệt. Các dự án này được thực hiện theo quy định của pháp luật về đầu tư công và xây dựng. Việc đánh giá tính cấp bách đối với công trình cố định đường biên giới do Bộ Ngoại giao chủ trì; đối với công trình phục vụ quản lý, bảo vệ biên giới do cơ quan chủ quản chủ trì, phối hợp với Bộ Quốc phòng và các bộ, ngành liên quan.

Đối với các dự án, công trình trong vành đai biên giới nhưng không phải công trình biên giới, cơ quan chủ quản phải lấy ý kiến bằng văn bản của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Ngoại giao trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Trong thời hạn 20 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan được lấy ý kiến phải có văn bản trả lời.

Khi triển khai dự án, chủ đầu tư phải thông báo bằng văn bản về thời điểm triển khai hoặc khởi công cho Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng, Công an cấp tỉnh và chính quyền địa phương sở tại ít nhất 3 ngày làm việc trước khi thực hiện.

Nghị định số 340/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 16/10. Các dự án, công trình trong vành đai biên giới, cửa khẩu đã được phê duyệt trước thời điểm này tiếp tục thực hiện theo quy định hiện hành.