Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm: Luật Thủ đô (sửa đổi) là đòn bẩy pháp lý quan trọng

9 trục phát triển không gian chủ đạo

Tại cuộc họp báo thông tin về tình hình kinh tế - xã hội Quý I/2026 do UBND TP Hà Nội tổ chức chiều 6/4, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh đã làm rõ những định hướng cốt lõi, cùng các giải pháp nhằm kiểm soát áp lực hạ tầng, bảo đảm phát triển bền vững.

Theo đó, ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh khẳng định, Quy hoạch tổng thể Thủ đô là bản quy hoạch mang tính lịch sử, không chỉ định hình diện mạo Hà Nội trong vài thập kỷ tới mà còn đặt nền móng vững chắc cho tầm nhìn 100 năm - hướng tới mốc son kỷ niệm 1100 năm Thăng Long - Hà Nội.

Quy hoạch được xây dựng trên triết lý "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại". Khác với các bản quy hoạch trước đây, quy hoạch lần này xác lập một tầm nhìn xuyên suốt một thế kỷ, đặt Hà Nội trong vị thế là cực tăng trưởng chủ đạo của vùng Đồng bằng sông Hồng và là TP kết nối toàn cầu. Mục tiêu cốt lõi là giải quyết triệt để các vấn đề nội tại như quá tải hạ tầng, ô nhiễm môi trường, đồng thời mở ra không gian phát triển mới dựa trên nền tảng kinh tế số và kinh tế xanh.

Theo Quy hoạch, Hà Nội xác lập cấu trúc phát triển theo mô hình chùm đô thị, đa trung tâm. Trọng tâm là việc hình thành các khu vực phát triển đô thị động lực tại phía Bắc (Đông Anh, Mê Linh, Sóc Sơn), phía Tây (Hòa Lạc, Xuân Mai) và phía Nam (Phú Xuyên). Các khu vực này được quy hoạch trở thành các trung tâm dịch vụ, hội nhập quốc tế và khoa học công nghệ, giáo dục, logistics... đóng vai trò là "đòn bẩy" kinh tế cho toàn bộ vùng Thủ đô nhưng vẫn nằm trong hệ thống quản lý hành chính thống nhất của TP.

Quy hoạch xác định 9 trục phát triển không gian chủ đạo, trong đó trục cảnh quan sông Hồng được lựa chọn là "trục xương sống", trung tâm hội tụ của các hoạt động văn hóa, kinh tế và giải trí; việc phát triển hài hòa hai bên bờ sông sẽ tạo ra diện mạo đô thị văn minh, hiện đại, đồng thời kết nối chặt chẽ các khu vực đô thị mới với lõi di sản ngàn năm.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, TP dự kiến huy động nguồn lực lên tới 11 triệu tỷ đồng cho giai đoạn đến năm 2045, ưu tiên hoàn thiện khung hạ tầng giao thông chiến lược gồm các đường vành đai và hệ thống đường sắt đô thị (Metro) xuyên tâm.

Đặc biệt, gắn liền với quy hoạch là việc triển khai các cơ chế đặc thù từ Luật Thủ đô (sửa đổi). Đây là đòn bẩy pháp lý quan trọng cho phép Hà Nội chủ động hơn trong việc quản lý đất đai, đầu tư công và thu hút nhân tài. Đặc biệt, mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) sẽ được áp dụng mạnh mẽ tại các nhà ga Metro, tạo ra các khu đô thị nén hiện đại, giúp giảm áp lực dân cư cho khu vực nội đô lịch sử.

TP khẳng định quy hoạch không chỉ là những con số về xây dựng mà là cam kết về chất lượng sống. Tầm nhìn 100 năm hướng tới một Hà Nội "Xanh - Thông minh", nơi các giá trị di sản ngàn năm được bảo tồn song hành cùng các trung tâm tài chính, khu công nghiệp công nghệ cao. Quy mô dân số được dự báo đạt mức 17-19 triệu người vào năm 2065, đảm bảo sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và an sinh xã hội.

5 giải pháp tránh quá tải hạ tầng

Tại họp báo, trả lời câu hỏi của phóng viên về khả năng Quy hoạch tổng thể Thủ đô 100 năm làm gia tăng mật độ xây dựng tại một số khu vực và giải pháp để tránh quá tải hạ tầng, đảm bảo kỷ cương quy hoạch, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết, quá trình triển khai quy hoạch thường tạo ra những lo ngại về việc gia tăng áp lực lên đô thị, đặc biệt khi quy mô dân số tăng.

Tuy nhiên, để bảo đảm phát triển bền vững và giữ vững kỷ cương quy hoạch, TP đã nghiên cứu kỹ lưỡng và xác định 5 nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, điều tiết dân cư theo mô hình đa cực, đa trung tâm. Với nền tảng và những định hướng lớn của Quy hoạch, Hà Nội sẽ điều tiết dân số với mong muốn phân tán áp lực dân số cho nội đô.

“Một nội dung rất mới nữa của Quy hoạch là phân bổ dân số trên cơ sở cung ứng được vấn đề việc làm và sinh kế cho người dân. Như vậy sẽ tạo được sức hút cho các khu vực trung tâm mới. Đồng thời, xác lập ngưỡng giới hạn dân số là khoảng 11,5 - 12 triệu vào năm 2035; 15 - 16 triệu vào năm 2045 và không quá 20 triệu vào năm 2065”, ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh thông tin.

Thứ hai, phát triển hạ tầng mang tính dẫn dắt, đặc biệt là giao thông công cộng. Quy hoạch thể hiện rõ mục tiêu phát triển hệ thống đường sắt đô thị, hoàn thiện các trục hướng tâm và vành đai. Đặc biệt, Hà Nội đặt mục tiêu triển khai hơn 1.000 km đường sắt đô thị với khoảng 16 - 19 tuyến.

"Chúng ta sẽ đáp ứng yêu cầu phát triển mô hình TOD theo cấu trúc chùm đô thị hướng tâm. Lộ trình đến năm 2035 sẽ hướng tới đạt khoảng 400 - 450 km đường sắt đô thị. Đây là thay đổi cực kỳ lớn", ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh khẳng định.

Thứ ba, quản lý không gian theo hướng đa tầng, đa lớp. Theo đó, TP sẽ mở rộng không gian, tăng hệ số sử dụng đất theo chiều cao và không gian ngầm, đồng thời, giảm mật độ xây dựng, tăng diện tích cây xanh, mặt nước và không gian công cộng. Các khu vực di sản, mặt nước sẽ được quản lý chặt chẽ nhằm bảo đảm tính bền vững.

Thứ tư, siết chặt kỷ cương bằng công cụ pháp lý. Vấn đề quản trị đô thị là cực kỳ quan trọng. Một trong những tồn tại trước đây là quy hoạch chưa đi vào cuộc sống hoặc không đảm bảo yếu tố quản trị đô thị và cơ chế chính sách đi kèm.

Thứ năm, tăng cường quản trị đô thị bằng công nghệ số. TP sẽ xây dựng hệ thống dữ liệu lớn, ứng dụng công nghệ để giám sát theo thời gian thực, khắc phục hạn chế về dữ liệu hiện nay và nâng cao hiệu quả quản lý.

“Việc triển khai đồng bộ 5 giải pháp này sẽ giúp kiểm soát hiệu quả áp lực hạ tầng, đồng thời, bảo đảm quy hoạch được thực hiện đúng định hướng”, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Nguyễn Trọng Kỳ Anh khẳng định.

Ngày 23/3/2026, Sở Quy hoạch – Kiến trúc Hà Nội đã có Văn bản số 1863/QHKT-QKĐ đề nghị UBND TP xem xét, trình HĐND TP thông qua chủ trương đối với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

UBND TP đã có Tờ trình số 73/TTr-UBND ngày 26/3/2026 trình HĐND TP xem xét, ban hành Nghị quyết thông qua Quy hoạch.

Ngày 28/3/2026, HĐND TP đã ban hành Nghị quyết số 03/NQ-HĐND thông qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.