Quy hoạch tổng thể TPHCM: Định hình siêu đô thị với 5 cực tăng trưởng

Kỳ họp thứ 6 HĐND TPHCM khóa XI sáng 29-10. Ảnh: VIỆT DŨNG

Sáng 29-10, tại kỳ họp thứ 6 HĐND TPHCM khóa XI, đồng chí Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, trình bày tờ trình về việc thông qua Quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm.

Tổ chức lại không gian phát triển

Theo tờ trình, phạm vi lập quy hoạch bao gồm toàn bộ địa giới hành chính TPHCM, với diện tích khoảng 6.772,59km², gồm 168 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có đặc khu Côn Đảo.

TPHCM hướng tới trở thành đô thị toàn cầu, hiện đại, thông minh, năng động và sáng tạo; lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực phát triển. Thành phố tiếp tục phát huy vai trò cực tăng trưởng quan trọng của quốc gia, trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực.

Quy hoạch dự báo dân số thành phố đạt khoảng 18 triệu người vào năm 2030, 25 triệu người vào năm 2045 và 27 triệu người vào năm 2050, bao gồm dân số thường trú, tạm trú trên 6 tháng và dân số quy đổi.

Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường trình bày tờ trình tại kỳ họp. Ảnh: VIỆT DŨNG

Về kinh tế, thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân tối thiểu 10%/năm đến năm 2030, quy mô GRDP đạt khoảng 200-225 tỷ USD. Kinh tế số được định hướng chiếm 40% GRDP vào năm 2030 và 60% vào năm 2035. Với tầm nhìn 100 năm, TPHCM hướng tới sánh ngang các đô thị hàng đầu thế giới.

Quy hoạch định hướng chuyển từ cấu trúc cộng gộp sau hợp nhất sang mạng lưới đô thị thống nhất, liên kết chặt chẽ, chuyên môn hóa theo chức năng nổi trội. Cấu trúc không gian gồm 5 cực động lực, 5 trung tâm vệ tinh, 5 hệ liên kết chiến lược và 10 vùng quản trị phát triển.

5 cực động lực gồm: Lõi trung tâm dịch vụ tài chính quốc tế; Đổi mới sáng tạo phía Đông; Công nghiệp, công nghệ cao và logistics phía Bắc; Cảng biển, thương mại tự do, logistics quốc tế và năng lượng phía Nam; Đô thị, giáo dục và y tế phía Tây.

5 trung tâm vệ tinh gồm: Côn Đảo; Long Hải - Hồ Tràm; Hóc Môn - Củ Chi; Bàu Bàng; Tân Uyên - Bắc Tân Uyên, có vai trò bổ trợ các cực động lực, góp phần phân bố hợp lý dân cư, việc làm, dịch vụ và hạ tầng, giảm áp lực cho khu vực lõi.

5 hệ liên kết chiến lược được xác định gồm:

- Liên kết Bắc - Nam, từ cửa khẩu đến không gian biển, kết nối kinh tế lục địa với kinh tế đại dương.

- Liên kết Đông - Tây, kết nối vùng Đồng bằng sông Cửu Long với Đông Nam Bộ.

- Liên kết công nghiệp - sản xuất - logistics đa phương thức, tối ưu chuỗi cung ứng.

- Hạ tầng đô thị đa tầng, làm xương sống cho phát triển đô thị và tái phân bố dân cư.

- Liên kết xanh - xanh dương, lấy sông Sài Gòn - sông Đồng Nai làm trục trung tâm, tạo không gian sinh thái nền, bảo đảm phát triển bền vững.

Đối với 10 vùng quản trị phát triển, quy hoạch đề xuất các chỉ tiêu hạ tầng kỹ thuật và xã hội dựa trên chức năng chủ đạo, điều kiện đất đai, hạ tầng, môi trường, bản sắc và yêu cầu kiểm soát phát triển. Đây là cơ sở quản lý, tổ chức thực hiện quy hoạch phù hợp với đặc thù từng khu vực.

Cấu trúc này tạo lập hệ thống không gian thống nhất, đa cực, giúp nâng cao chất lượng sống, khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và năng lực cạnh tranh của thành phố trong khu vực; đồng thời làm cơ sở phân bổ nguồn lực, xác định ưu tiên đầu tư và quản lý phát triển lãnh thổ bền vững.

Phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng

Quy hoạch xác định đường sắt đô thị, giao thông công cộng khối lượng lớn và mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) là những thành phần quan trọng trong cấu trúc đô thị tương lai.

TPHCM định hướng chuyển từ phát triển đô thị lan tỏa, phụ thuộc phương tiện cá nhân sang đô thị nén, đa cực, đa trung tâm. Khu vực quanh nhà ga, đầu mối giao thông được ưu tiên bố trí chức năng hỗn hợp, kết hợp nhà ở, thương mại, dịch vụ và không gian công cộng. Các tiện ích thiết yếu được đề xuất tổ chức trong phạm vi tiếp cận khoảng 10-15 phút đi bộ, cùng với việc tăng kết nối thuận tiện giữa các khu vực.

Các hành lang metro số 1, metro số 2, Vành đai 3, Vành đai 4 và những tuyến giao thông chiến lược là cơ sở hình thành mạng lưới TOD, liên kết khu vực trung tâm với các cực phát triển mới.

Các đại biểu tham dự kỳ họp thứ 6 HĐND TPHCM khóa XI. Ảnh: VIỆT DŨNG

Thành phố cũng định hướng khai thác đồng bộ không gian ngầm với giao thông công cộng, kết nối nhà ga, bãi đỗ xe, trung tâm thương mại, không gian đi bộ và hạ tầng kỹ thuật. Giải pháp này nhằm giảm áp lực sử dụng đất trên mặt đất, nâng cao hiệu quả kết nối và mở rộng không gian phục vụ hoạt động đô thị.

Đối với kinh tế biển, quy hoạch đặt trọng tâm vào chuỗi liên kết Cần Giờ - vịnh Gành Rái - Cái Mép - Thị Vải - Long Sơn - Vũng Tàu - Long Hải - Hồ Tràm - Côn Đảo.

Hệ thống cảng Cái Mép - Thị Vải và cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ được định hướng phát triển theo hướng bổ trợ, liên thông, kết nối với các trung tâm logistics, khu công nghiệp và mạng lưới giao thông vùng. Phát triển kinh tế biển gắn với bảo tồn hệ sinh thái, bảo vệ rừng ngập mặn Cần Giờ, hành lang sông nước và các khu vực có giá trị tự nhiên đặc biệt.

Quy hoạch đặt yêu cầu nâng cao chất lượng nhà ở, y tế, giáo dục, hạ tầng cấp thoát nước, chống ngập và môi trường. Thành phố ưu tiên nhà ở phù hợp với khả năng chi trả, phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân và nhà ở cho người thu nhập thấp; phấn đấu phát triển 200.000 căn nhà ở xã hội đến năm 2030.

Cùng với đó, thành phố chú trọng chỉnh trang, tái thiết đô thị, cải tạo chung cư cũ và khu vực ven kênh rạch, bảo đảm người dân được thụ hưởng thành quả phát triển.

Để thực hiện các mục tiêu, quy hoạch xác định nhiệm vụ xây dựng thể chế phát triển vượt trội, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, triển khai các cơ chế đặc thù theo Luật Phát triển đô thị; đa dạng hóa nguồn lực thông qua hợp tác công - tư, tài chính đô thị và khai thác hiệu quả giá trị đất đai.