Quỹ Nông nghiệp và Môi trường Đồng Nai đẩy mạnh công tác bảo vệ môi trường: Sức bật từ thực thi Luật Bảo vệ môi trường, Luật Đất đai

Tạo hành lang pháp lý vững chắc cho lộ trình phát triển xanh

Để giải quyết bài toán giữa "phát triển" và "bền vững", Đồng Nai đã chủ động, quyết liệt trong việc triển khai Luật Bảo vệ môi trường, Luật Đất đai cùng các chính sách chuyên ngành về thủy lợi, địa chất và khoáng sản, tạo nên một hành lang pháp lý vững chắc cho lộ trình phát triển xanh. Kể từ khi Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 có hiệu lực, Đồng Nai đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ trong công tác quản lý. Thành ủy và UBND TP đã ban hành các Chỉ thị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo vệ môi trường, xác định rõ quan điểm “không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần”.

Công nhân môi trường thu gom rác thải sinh hoạt từ hộ dân trên địa bàn Đồng Nai. Ảnh: H.L

Hoạt động bảo vệ môi trường tại các Khu công nghiệp (KCN) được Đồng Nai xem là ưu tiên hàng đầu. 100% các KCN đang hoạt động trên địa bàn tỉnh đã có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn, lắp đặt hệ thống quan trắc tự động truyền dữ liệu trực tiếp về Sở Nông nghiệp và Môi trường. Bên cạnh đó, thành phố cũng triển khai quyết liệt đề án quản lý rác thải sinh hoạt, thúc đẩy phân loại rác tại nguồn và ưu tiên các công nghệ xử lý rác hiện đại, thay thế dần hình thức chôn lấp truyền thống. Đặc biệt, việc bảo vệ chất lượng nước sông Đồng Nai - nguồn nước huyết mạch cho hàng triệu người dân luôn được giám sát chặt chẽ thông qua các chương trình hợp tác liên tỉnh về bảo vệ lưu vực sông.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa các tiêu chuẩn khắt khe về xử lý chất thải và quan trắc môi trường, nguồn lực tài chính là yếu tố sống còn. Đây chính là lúc Quỹ NN-MT Đồng Nai thể hiện vai trò hạt nhân. Quỹ hoạt động như một cơ chế tài chính linh hoạt, tiếp nhận các nguồn phí bảo vệ môi trường, các khoản đóng góp tự nguyện và tiền ký quỹ cải tạo môi trường để tái đầu tư vào các dự án khẩn cấp. Quỹ đã hỗ trợ kinh phí cho các hoạt động phân loại rác tại nguồn, tài trợ các dự án xử lý nước thải tập trung của các KCN và đặc biệt là hỗ trợ các doanh nghiệp nông nghiệp chuyển đổi sang công nghệ sản xuất sạch hơn. Nhờ có nguồn lực từ Quỹ, các hoạt động bảo vệ môi trường, đặc biệt là nhóm hoạt động thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt được triển khai kịp thời, giảm bớt gánh nặng cho ngân sách nhà nước và tăng tính chủ động cho địa phương.

Song song với việc thực hiện Luật Bảo vệ môi trường, việc triển khai Luật Đất đai trên địa bàn Đồng Nai cũng luôn được đặt trong tâm thế phục vụ các dự án trọng điểm quốc gia như Sân bay Long Thành và hệ thống đường cao tốc. Thành phố đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo nhằm cụ thể hóa các quy định trung ương, đặc biệt là các cơ chế về bồi thường, hỗ trợ tái định cư và thu hồi đất để bảo đảm quyền lợi cho người dân.

Cơ chế phối hợp liên ngành

Trong lĩnh vực thủy lợi, đất đai, địa chất và khoáng sản..., Đồng Nai chú trọng việc thực thi pháp luật gắn liền với an ninh nguồn nước. Hệ thống hồ đập và mạng lưới kênh mương được đầu tư nâng cấp không chỉ để phục vụ tưới tiêu mà còn để điều tiết lũ lụt. Quỹ NN-MT thường xuyên sử dụng nguồn vốn từ quỹ phòng, chống thiên tai để thực hiện cải tạo, sửa chữa công trình phòng chống thiên tai và bị thiệt hại do thiên tai.

Đối với hoạt động khai thác khoáng sản, Đồng Nai siết chặt kỷ cương thông qua việc bắt buộc ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường. Toàn bộ nguồn kinh phí ký quỹ này được quản lý chặt chẽ qua Quỹ NN-MT, bảo đảm rằng sau khi kết thúc khai thác, các mỏ đá, mỏ cát phải được hoàn nguyên, trồng cây xanh hoặc chuyển đổi thành hồ sinh thái. Cơ chế này giúp ngăn chặn tình trạng “khai thác xong rồi bỏ mặc”, buộc các doanh nghiệp phải có trách nhiệm hoàn trả lại mặt bằng an toàn và xanh sạch cho cộng đồng.

Để các bộ Luật thực sự đi vào đời sống, UBND TP. Đồng Nai đã ban hành hàng loạt văn bản chỉ đạo sát sao. Các quyết định về quản lý chất thải rắn, quy định về hành lang bảo vệ nguồn nước và chiến lược khai thác khoáng sản đến năm 2030 đều nhấn mạnh đến việc huy động tài chính từ các quỹ chuyên dùng.

Địa phương cũng đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên. Hệ thống dữ liệu về đất đai và các trạm quan trắc tự động hiện nay đã được kết nối đồng bộ. Khi phát hiện các sự cố môi trường hoặc biến động bất thường về sử dụng đất, Quỹ NN-MT có thể nhanh chóng được kích hoạt để cung cấp nguồn vốn hoặc khắc phục hậu quả một cách nhanh nhất. Đây chính là sự kết hợp hài hòa giữa “pháp lý nghiêm minh” và “tài chính linh hoạt”.