Rất cần nhiều khảo sát

Cuộc sống đang thay đổi rất nhanh, từ giáo dục, việc làm, giải trí đến điều hành doanh nghiệp... tất cả đang trải qua những biến động trong đó các giá trị cũ bị thay thế bởi giá trị mới, nề nếp mới thay chỗ cho thói quen cũ. Để định hình được hướng đi trong tương lai, đưa ra những quyết định hợp lý, đúng với hoàn cảnh mới, chúng ta rất cần thông tin mang tính toàn cảnh.

Từ đó mới thấy công tác khảo sát, nghiên cứu, thống kê các xu hướng mới mang tính quyết định nhưng dường như thị trường chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu này.

Lấy ví dụ TPHCM dự định sẽ thí điểm dạy trí tuệ nhân tạo (AI) từ cấp tiểu học ở khoảng 170 trường bắt đầu từ tháng 3-2026. Thế nhưng chúng ta chưa có những khảo sát, nghiên cứu xem thử ở độ tuổi còn non nớt, liệu các em có bị AI thao túng tâm lý dẫn đến chỗ hoàn toàn tin vào nó hay phụ thuộc vào nó? Cấp tiểu học là nơi các em được rèn luyện để sử dụng thành thạo ngôn ngữ, học các kỹ năng như vẽ tranh, nặn tượng, làm đồ thủ công... Nay sẵn có AI làm hết, liệu các em còn học được gì? Có lẽ những người chịu trách nhiệm triển khai AI trong trường học cũng mong muốn có những khảo sát như thế trước khi đưa ra quyết định.

Một ví dụ khác, để chuẩn bị đưa sân bay Long Thành vào khai thác, chúng ta rất cần những dữ liệu như khách đến từ các chuyến bay quốc tế sau đó thường nối chuyến đi về đâu là nhiều nhất; nếu phải mất thêm hai tiếng để di chuyển từ Long Thành về sân bay Tân Sơn Nhất, liệu họ có chọn lựa nào khác như đi tàu lửa hay xe khách hay thậm chí chọn tuyến quốc tế đến thẳng điểm đến của họ. Có những dữ liệu này chúng ta mới có thể quyết định đường bay nào đưa về Long Thành đường bay nào vẫn giữ tại Tân Sơn Nhất.

Ngay cả trong điều hành doanh nghiệp, người quản lý rất cần các khảo sát về xu hướng như nhân viên có sử dụng AI hỗ trợ công việc của họ không, có biết bảo mật thông tin không, có biết hoài nghi mọi câu trả lời của AI để rà soát tránh các trường hợp cung cấp thông tin sai cho khách hàng. Biết được xu hướng chung ở nhân lực trong nước, lãnh đạo doanh nghiệp mới có thể quyết định mức đầu tư vào AI, biên soạn nội quy sử dụng AI hay tập huấn cho nhân viên một cách thực chất và hữu hiệu.

Thị trường cung ứng các khảo sát, nghiên cứu như thế còn rất ít ở nước ta. Và đây là lĩnh vực các trường đại học nên chủ động tham gia. Sau khi nhận đơn đặt hàng từ doanh nghiệp, tổ chức hay ngay cả cơ quan nhà nước, trường đại học có thể triển khai cho đội ngũ của mình, với một nguồn nhân lực to lớn là sinh viên, có thể tỏa ra thu thập thông tin rồi sau đó xử lý. Đây là cơ hội nhà trường gắn liền với cuộc sống, giúp rèn luyện sinh viên thông qua các đề tài nóng, tiếp xúc với xã hội và hiểu được nhu cầu doanh nghiệp. Đây cũng là cơ hội để đội ngũ giảng dạy nghiên cứu đúng chuyên môn của mình.

Chúng ta cần tập làm quen với sự bài bản trong quá trình ra quyết định; tất cả phải dựa trên dữ liệu khách quan, không thể chỉ dựa trên suy nghĩ chủ quan hay phỏng đoán. Dĩ nhiên với các dự án lớn, đây là đòi hỏi đương nhiên phải tuân thủ nhưng với các quyết định quy mô nhỏ hơn, chúng ta vẫn thường làm theo quán tính chủ quan. Ngay cả khi sử dụng AI, chúng cũng cần dữ liệu đầu vào mới có thể đưa ra thông tin chính xác - cái chúng ta đang thiếu là một cơ sở dữ liệu đầu vào như thế trong nhiều lĩnh vực.

Kinh tế Sài Gòn

Nguồn Saigon Times: https://thesaigontimes.vn/rat-can-nhieu-khao-sat/