Rộng cửa đón dòng vốn ngoại trở lại thị trường chứng khoán

Trong lộ trình nâng hạng thị trường và thu hút dòng vốn ngoại, Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BTC, với nhiều quy định giao dịch mới thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài. Điều này đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc tháo gỡ các rào cản kỹ thuật cuối cùng để đưa chứng khoán Việt Nam gia nhập chỉ số FTSE Russell Emerging Markets Index vào tháng 9/2026.

Thông tư 08 và cú hích tâm lý với nhà đầu tư nước ngoài

Trong nhiều năm, Việt Nam luôn được đánh giá cao về tiềm năng tăng trưởng, quy mô dân số, độ mở kinh tế và triển vọng nâng hạng thị trường. Tuy nhiên, rào cản về cơ chế thanh toán T+2, yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (prefunding) và một số thủ tục liên quan đến room ngoại khiến nhiều quỹ đầu tư quốc tế vẫn duy trì trạng thái quan sát thay vì giải ngân mạnh tay.

Thông tư 08 tạo thêm thuận lợi, "hút" vốn ngoại trên thị trường chứng khoán.

Thông tư 08 được xem như bước đi quan trọng nhằm tiệm cận chuẩn mực quốc tế, khi tháo gỡ dần yêu cầu prefunding – một trong những tiêu chí then chốt mà các tổ chức xếp hạng thị trường như FTSE Russell hay MSCI liên tục khuyến nghị Việt Nam cải thiện. Về bản chất, đây không chỉ là thay đổi về quy trình giao dịch, mà là tín hiệu cho thấy quyết tâm cải cách hạ tầng thị trường của cơ quan quản lý.

Tác động đầu tiên của Thông tư 08 không nằm ở khối lượng tiền vào ngay lập tức, mà ở tâm lý và định vị lại rủi ro hệ thống trong mắt nhà đầu tư ngoại. Khi rủi ro về thanh toán và quy trình giao dịch được thu hẹp, thị trường chứng khoán Việt Nam trở nên “dễ đầu tư” hơn rất nhiều trong mắt các quỹ toàn cầu vốn quen với chuẩn T+0 hoặc T+1.

Maybank Securities Vietnam (MSVN) đánh giá Thông tư 08 không chỉ là một văn bản kỹ thuật mà là lời khẳng định mạnh mẽ về quyết tâm nâng hạng thị trường của Chính phủ. Việc giải quyết triệt để vấn đề "Pre-funding" và nới lỏng cơ chế giao dịch cho các định chế tài chính lớn sẽ kích hoạt dòng vốn ngoại chảy mạnh vào thị trường Việt Nam trong thời gian tới.

Quan sát trên thị trường thời gian gần đây cho thấy khối ngoại đã giảm cường độ bán ròng và xuất hiện các phiên mua ròng trở lại, tập trung vào những cổ phiếu đầu ngành, có thanh khoản cao và vốn hóa lớn. Điều này thường là dấu hiệu sớm của chu kỳ quay lại của dòng tiền ngoại trước khi giải ngân quy mô lớn hơn.

Điểm đáng chú ý là dòng vốn ngoại thường đi trước câu chuyện nâng hạng, bởi họ không đợi đến khi Việt Nam chính thức được nâng hạng mới giải ngân. Thay vào đó, họ vào thị trường trong giai đoạn “tiền nâng hạng” khi định giá còn thấp và dư địa tăng trưởng còn lớn. Thông tư 08, trong bối cảnh hệ thống KRX đã vận hành ổn định, đang góp phần tạo nên bức tranh hoàn chỉnh về hạ tầng thị trường – điều mà các quỹ ngoại quan sát suốt nhiều năm qua.

Ở góc độ vĩ mô, Việt Nam vẫn duy trì được nền tảng ổn định. Kết hợp với cải cách cơ chế giao dịch, rủi ro thị trường giảm xuống, khiến Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn hơn trong rổ phân bổ của các quỹ đầu tư khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

“Nhiều khả năng sẽ giải ngân một phần vốn trở lại khi Việt Nam được FTSE chính thức nâng hạng lên thị trường mới nổi”, ông Michael Kokalari, Giám đốc phòng Phân tích kinh tế vĩ mô và Nghiên cứu thị trường VinaCapital cho biết.

Và khi dòng tiền ngoại quay lại, nhóm cổ phiếu hưởng lợi sớm nhất và rõ rệt nhất không phải là ngân hàng hay bất động sản, mà chính là chứng khoán.

"Cổ chứng" được đánh giá đặc biệt tích cực

Trong mọi chu kỳ tăng trưởng của thị trường, cổ phiếu chứng khoán luôn có đặc tính đặc biệt: tăng trước khi thị trường tăng mạnh và hưởng lợi trực tiếp từ thanh khoản. Lý do rất đơn giản: khi dòng tiền vào thị trường nhiều hơn, doanh thu môi giới, cho vay margin, tự doanh và dịch vụ tài chính của các công ty chứng khoán đều cải thiện.

Thông tư 08 tạo điều kiện cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia thị trường thuận lợi hơn, đồng nghĩa với việc thanh khoản thị trường có cơ hội gia tăng bền vững, không chỉ từ nhà đầu tư cá nhân trong nước mà từ các tổ chức quốc tế với quy mô vốn lớn.

Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thanh khoản thị trường sau giai đoạn bùng nổ năm 2025 đang có dấu hiệu phân hóa. Dòng tiền nội không còn dàn trải, mà chọn lọc theo nhóm ngành. Khi dòng vốn ngoại trở lại, thanh khoản có thể được “nâng mặt bằng mới”, tạo động lực cho một chu kỳ sôi động hơn.

Nhóm cổ phiếu chứng khoán như SSI, VND, HCM, VCI, SHS, FTS đang cho thấy những tín hiệu tích lũy kéo dài, nền giá tương đối thấp so với giai đoạn đỉnh năm 2025. Định giá P/B của nhiều doanh nghiệp trong ngành đã quay về vùng hấp dẫn, trong khi nền tảng tài chính được củng cố mạnh nhờ tăng vốn, mở rộng dư nợ margin và đầu tư hệ thống.

Một điểm đáng chú ý là doanh thu từ margin – nguồn lợi nhuận quan trọng của khối chứng khoán phụ thuộc trực tiếp vào sức nóng của thị trường. Khi nhà đầu tư ngoại quay lại, tâm lý thị trường cải thiện, nhà đầu tư trong nước cũng sẵn sàng gia tăng tỷ trọng cổ phiếu, kéo theo nhu cầu sử dụng margin tăng lên.

Bên cạnh đó, các công ty chứng khoán còn hưởng lợi từ mảng ngân hàng đầu tư (IB) khi dòng vốn ngoại quan tâm nhiều hơn đến hoạt động M&A, phát hành riêng lẻ, niêm yết mới. Lịch sử cho thấy mỗi khi khối ngoại quay lại mạnh mẽ, hoạt động huy động vốn trên thị trường cũng sôi động theo.

Đáng chú ý, cổ phiếu chứng khoán thường là “phong vũ biểu” của kỳ vọng thị trường. Khi nhà đầu tư tin rằng thị trường bước vào chu kỳ mới, họ thường tìm đến nhóm này trước tiên. Diễn biến giá gần đây cho thấy nhiều mã đã thoát khỏi vùng đáy trung hạn, thanh khoản cải thiện và xuất hiện dòng tiền tích lũy.

Ngoài ra, việc hệ thống KRX đi vào vận hành ổn định giúp các công ty chứng khoán triển khai thêm nhiều sản phẩm mới như giao dịch trong ngày, bán khống có kiểm soát, phái sinh đa dạng hơn. Khi kết hợp với Thông tư 08, hệ sinh thái giao dịch trở nên hoàn thiện, mở ra dư địa tăng trưởng mới cho toàn ngành.

Trong bối cảnh đó, cổ phiếu chứng khoán không chỉ hưởng lợi từ thanh khoản tăng, mà còn từ kỳ vọng nâng hạng thị trường – câu chuyện mà khối ngoại đặc biệt quan tâm. Nếu Việt Nam tiến gần hơn tới chuẩn nâng hạng, đây sẽ là nhóm cổ phiếu phản ứng sớm nhất.

“Thông tư 08 là tin tức đặc biệt tích cực cho nhóm cổ phiếu ngành chứng khoán – nhóm sẽ hưởng lợi trực tiếp từ sự gia tăng thanh khoản và phí giao dịch của khối ngoại”, báo cáo của MSVN nhấn mạnh.

Hải Giang