Sáng tạo giải bài toán thiếu đất san lấp mặt bằng - Kỳ 2: Gỡ điểm nghẽn bằng cơ chế thông thoáng

Kịp thời bổ sung nguồn

Xác định nguồn vật liệu phải được chuẩn bị trước khi các dự án bước vào cao điểm thi công, tỉnh tập trung tháo gỡ thủ tục cấp phép, đồng thời tạo điều kiện để các mỏ đang hoạt động nâng công suất trong phạm vi được phép, ưu tiên cung cấp cho công trình, dự án trọng điểm.

Cán bộ xã Kép kiểm tra hoạt động khai thác đất san lấp mặt bằng tại mỏ của Công ty trách nhiệm hữu hạn Trung Anh VINA.

Trước thực tế đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh thiếu đất san lấp, cơ quan chức năng đã nhanh chóng tham mưu, tháng 6 vừa qua, tỉnh đã cấp giấy phép khai thác khoáng sản cho Công ty TNHH một thành viên Xây dựng Hải Thọ tại khu vực núi Trúc Tay, phường Nếnh. Mỏ đất có trữ lượng hơn 3,1 triệu m3, thời hạn khai thác 2 năm và công suất tối đa 1,8 triệu m³/năm. Theo ông Nguyễn Văn Thọ, Giám đốc Công ty, sau khi hoàn tất các thủ tục, đơn vị đã huy động thiết bị, nhân lực, khai thác và vận chuyển đất với khối lượng lớn nhất cung cấp cho dự án này theo đúng giấy phép.

Nguồn vật liệu bổ sung kịp thời giúp nhiều gói thầu thuộc tuyến đường này tăng tốc trở lại. Ông Phạm Văn Tấn, Chỉ huy trưởng công trường gói thầu số 16, dự án đường Vành đai 4 cho biết: “Trước đây, do thiếu đất san nền, nhiều thời điểm đơn vị phải dừng máy chờ vật liệu. Từ khi có nguồn cung ổn định, chúng tôi chủ động tổ chức các mũi thi công đồng loạt, bảo đảm yêu cầu kỹ thuật, tiến độ”.

Công ty TNHH một thành viên Xây dựng Hải Thọ vận chuyển đất phục phục thi công đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

Đối với tuyến đường kết nối từ đường tỉnh 292 qua Khu công nghiệp An Hà đến đường Vành đai Đông Bắc, khó khăn cũng được tháo gỡ. Cùng với nguồn đất từ các mỏ được cấp phép, địa phương đẩy nhanh giải phóng mặt bằng để sớm tận dụng nguồn đất đào trong phạm vi dự án cho đắp nền. Tại dự án nâng cấp, mở rộng đường tỉnh 293, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã trình Chủ tịch UBND tỉnh bố trí hai khu vực cung cấp vật liệu, gồm khu vực thôn Đồi Hồng, xã Bố Hạ và thôn Biềng, xã Nam Dương nhằm bảo đảm nguồn vật liệu phục vụ thi công.

Để chủ động tháo gỡ khó khăn, từ cuối năm 2025, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 502/QĐ-UBND phê duyệt 44 khu vực không đấu giá quyền khai thác đất san lấp và cát kết đồi. Quyết định này là cơ sở để bố trí vật liệu phục vụ các công trình, dự án trọng điểm quốc gia và dự án kết nối liên vùng theo cơ chế đặc thù của Chính phủ. Theo đó, các khu vực khoáng sản được phân bố tại nhiều địa phương với trữ lượng khoảng 311 triệu m³. Trong đó khu vực đất san lấp có trữ lượng dự báo hơn 274 triệu m³, còn lại là cát kết đồi. Khối lượng này đủ khả năng đáp ứng nhu cầu vật liệu cho nhiều công trình lớn những năm tiếp theo. Việc khoanh định trước các khu vực có tiềm năng giúp tỉnh không những chuyển từ xử lý thiếu hụt trước mắt mà còn chủ động chuẩn bị vật liệu cho các dự án dài hạn.

Nhà thầu thi công hạng mục san nền Khu công nghiệp Song Mai - Nghĩa Trung.

Tại xã Cẩm Lý, tháng 4 năm nay, tỉnh đã cấp cho Công ty cổ phần Thái Minh Group 2 giấy phép khai thác tại thôn Hoàng Lạt và thôn Vũ Xá với trữ lượng hơn 12,6 triệu m3 đất. Các điểm mỏ này cung cấp cho công trình trọng điểm Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và khu tái định cư. Theo ông Nguyễn Ngọc Hưng, Giám đốc điều hành mỏ thuộc Công ty cổ phần Thái Minh Group, sau khoảng 3 tháng hoạt động, đơn vị đã khai thác gần 90 vạn m3 đất cung cấp cho dự án và sẽ tăng công suất đáp ứng đủ tiến độ thi công.

Ở xã Kép, mỏ đất của Công ty TNHH Khai thác đất Tân Hưng đang cung cấp khoảng 480 nghìn m³/năm cho các khu công nghiệp, dự án. Hay như, xã Nghĩa Phương hiện có 10 khu vực mỏ được tỉnh cấp phép khai thác đất, trữ lượng khoảng 44 triệu m³. Tại mỏ đất của Công ty cổ phần đầu tư xây dựng 68 Trường Sinh, từ đầu năm đến nay, doanh nghiệp đã khai thác khoảng 600 nghìn m3 phục vụ thi công đường Vành đai 4 -Vùng Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh và dự án nâng cấp, mở rộng đường tỉnh 293.

Nhờ chủ động nguồn đất san lấp, đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh đang được hoàn thiện.

Cùng với mở rộng nguồn cung, tỉnh yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường công khai danh mục, kiểm soát chặt khu vực chưa cấp phép, ngăn khai thác trái phép và bảo đảm tài nguyên được sử dụng đúng mục đích. Các địa phương có khoáng sản lấy ý kiến Nhân dân, tăng cường quản lý, bảo vệ khu vực mỏ chưa được cấp phép; ngăn chặn tình trạng khai thác trái phép.

Dự báo sát, khai thác điểm mỏ theo công trình

Theo ông Bùi Quang Phát, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, nhu cầu về khoáng sản vật liệu xây dựng thông thường cho các dự án, công trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh giai đoạn 2025-2030 là hơn 602 triệu m3. Trong khi đó, mỏ đất san lấp đã quy hoạch là 259 điểm với tài nguyên dự báo hơn 668 triệu m3. Tỉnh đã khoanh định và chấp thuận cho khảo sát, thăm dò các mỏ với trữ lượng hơn 650 triệu m3 đất, bảo đảm đủ đất san lấp cho các công trình đang thi công. Với tinh thần chủ động, linh hoạt, tỉnh liên tiếp ban hành các quyết định điều chỉnh, bổ sung khu vực khoáng sản không đấu giá quyền khai thác. Việc bổ sung không dàn trải mà bám sát nhu cầu thực tế từng công trình, từng nhóm dự án và giai đoạn thi công.

Tỉnh tập trung tháo gỡ các vướng mắc trong trình tự, thủ tục cấp phép khai thác mỏ, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian đưa mỏ vào hoạt động. Trước đây, để hoàn tất thủ tục đưa một mỏ đất vào khai thác, thời gian có thể mất khoảng 2,5-3 năm, qua nhiều khâu. Từ thăm dò, đánh giá trữ lượng, lập và thẩm định hồ sơ về chấp thuận chủ trương đầu tư, môi trường, chuyển mục đích sử dụng rừng, đến thẩm định và cấp phép khai thác.

Nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình.

Hiện nay, thực hiện cơ chế đặc thù theo Nghị quyết số 66.4/2025/NQ-CP của Chính phủ, đồng thời triển khai các cơ chế, chính sách đã được luật hóa, tỉnh tập trung chỉ đạo rà soát, kiến nghị tháo gỡ những vướng mắc và các quy định chưa đồng bộ. Nhờ đó, thời gian cấp phép rút ngắn đáng kể. Đối với những mỏ đủ điều kiện, thời gian thực hiện thủ tục cấp phép được đẩy nhanh, chỉ còn khoảng 3 tháng, giảm 85% so với trước đây. Qua đó giúp doanh nghiệp nhanh chóng đưa các mỏ đủ điều kiện vào khai thác, bổ sung kịp thời nguồn cung cho các công trình, dự án trên địa bàn.

Tháng 6 vừa qua, tỉnh phê duyệt bổ sung 10 khu vực đất san lấp với khoảng gần 100 triệu m³. Trong đó, khu vực xã Trường Sơn chiếm gần một nửa trữ lượng khoáng sản, định hướng phục vụ các dự án hạ tầng, công nghiệp, logistics trên địa bàn. Tại các xã: Nghĩa Phương, Tam Tiến, Đồng Kỳ, Bố Hạ, Nam Dương và phường Phượng Sơn được bổ sung cung cấp vật liệu cho nhiều công trình giao thông, hạ tầng công nghiệp và logistics. Riêng khu vực xã Nam Dương và phường Phượng Sơn ưu tiên phục vụ dự án xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội.

Chỉ trong thời gian ngắn, Bắc Ninh đã khoanh định 75 khu vực khoáng sản để đưa vào khảo sát, thăm dò, cấp phép. 8 tháng năm nay, tỉnh đã cấp phép 19 điểm mỏ đất. Thời gian thực hiện thủ tục cấp phép chỉ còn khoảng 3 tháng, giảm 85% so với trước đây.

Chưa đầy một tháng sau, khi nhu cầu vật liệu tiếp tục tăng, tỉnh tiếp tục quyết định điều chỉnh, bổ sung 21 khu vực khoáng sản vào danh mục không đấu giá quyền khai thác. Quyết định này mở rộng đáng kể nguồn cung đất san lấp, với hơn 110 triệu m³ khoáng sản. Điểm khác biệt của lần điều chỉnh này là việc phân bổ khoáng sản được tính toán theo từng nhóm công trình ưu tiên. Các công trình trọng điểm quốc gia, tỉnh bổ sung một số khu vực đất san lấp tại xã Xuân Lương phục vụ tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội. Nhóm dự án đầu tư công, vật liệu được bố trí cho cầu Kênh Vàng và đường dẫn kết nối với Hải Phòng, các tuyến đường tỉnh cùng một số công trình thủy lợi, đê điều. Cùng đó là nhóm dự án phát triển kinh tế - xã hội ưu tiên nguồn đất cho các khu công nghiệp, khu đô thị và hạ tầng quan trọng.

Chỉ trong thời gian ngắn, Bắc Ninh đã khoanh định 75 khu vực khoáng sản để đưa vào khảo sát, thăm dò, cấp phép. 8 tháng năm nay, tỉnh đã cấp phép 19 điểm mỏ đất. Hiện toàn tỉnh có 54 mỏ đất san lấp được cấp phép, tổng trữ lượng hơn 150 triệu m3, công suất khai thác gần 43 triệu m3/năm, cơ bản đáp ứng đủ nhu cầu trước mắt cho các công trình, dự án trên địa bàn. Tuy nhiên, khi ngày càng nhiều mỏ hoạt động, bài toán tiếp theo là phải quản lý chặt chẽ việc khai thác và sử dụng đúng mục đích gắn với hoàn nguyên tài nguyên bảo đảm hài hòa, bền vững.